เหตุใดโดรนอิหร่านจึงรับมือได้ยากหากถูกโจมตี!

ระบบอากาศยานไร้คนขับ (UAS) หรือที่รู้จักกันทั่วไปว่าโดรนของกองทัพอิหร่าน (Photo by Iranian Army Office / AFP)

ระบบอากาศยานไร้คนขับ (UAS) หรือที่รู้จักกันทั่วไปว่าโดรนของกองทัพอิหร่าน (Photo by Iranian Army Office / AFP)

โดรนชาเฮด (Shahed) เป็นระบบอากาศยานไร้คนขับ (UAS) ที่ออกแบบและพัฒนาโดยอิหร่าน, มีราคาถูก และสร้างความเสียหายได้อย่างมากในสงครามตะวันออกกลาง ด้วยคุณสมบัติป้องกันการรบกวนและคุณสมบัติอื่นๆ ที่ทำให้ยากต่อการหยุดยั้ง

- การนำทางแบบออฟไลน์ -

โดรนชาเฮดออกแบบมาให้ระเบิดเมื่อกระทบเป้าหมาย โดยจะเชื่อมต่อกับ GPS เพื่อบันทึกตำแหน่งก่อนหรือหลังการบินขึ้น จากนั้นโดยทั่วไปจะปิดตัวรับสัญญาณ ตามการวิเคราะห์ของนักวิจัยจากสถาบัน Royal United Services Institute (RUSI) ในอังกฤษ

จากนั้นโดรนจะเดินทางระยะไกลไปยังเป้าหมายโดยใช้ไจโรสโคป (Gyroscope) ที่วัดความเร็ว, ทิศทาง และตำแหน่ง ซึ่งเรียกว่า "ระบบนำทางเฉื่อย (Inertial Navigation System : INS)"

"GPS จะถูกรบกวนโดยสิ่งใดก็ตามที่ปกป้องเป้าหมาย หากดูแผนที่การรบกวน GPS ในตะวันออกกลางในขณะนี้ จะเห็นว่ามีการรบกวนเป็นจำนวนมาก ซึ่งการไม่ใช้ GPS จะช่วยหลีกเลี่ยงสิ่งนั้นได้" นักวิจัยระบุ

จากนั้นโดรนสามารถกลับไปเชื่อมต่อกับ GPS ก่อนการกระทบเป้าหมายเพื่อการโจมตีที่แม่นยำยิ่งขึ้น หรือคงอยู่ในโหมดออฟไลน์

"มันอาจไม่แม่นยำมากนักเสมอไป แต่ก็แม่นยำเท่าที่จำเป็น" นักวิจัยกล่าวเสริม

- กลไกป้องกันการรบกวน -

รัสเซียกำลังผลิตโดรนแบบชาเฮด (Shahed) เพื่อใช้กับสงครามในยูเครน

สถาบันวิทยาศาสตร์และความมั่นคงระหว่างประเทศของสหรัฐฯ พบในปี 2023 ว่าโดรนเหล่านั้นใช้ "ระบบลดการรบกวนสายอากาศแบบล้ำสมัย" เพื่อกำจัดสัญญาณรบกวนของศัตรูในขณะที่ยังคงรักษาสัญญาณ GPS ที่ต้องการไว้

แหล่งข่าวจากอุตสาหกรรมยุโรปเปิดเผยว่าพบกลไกป้องกันการรบกวนในซากโดรนที่ผลิตโดยอิหร่านซึ่งใช้โจมตีไซปรัสในช่วงเริ่มต้นของสงครามในตะวันออกกลาง

"พวกเขาประกอบชาเฮดโดยใช้ชิ้นส่วนสำเร็จรูป แต่มีความสามารถหลายอย่างที่อุปกรณ์ GPS ของกองทัพสหรัฐฯ มี" ท็อดด์ ฮัมฟรีย์ส ศาสตราจารย์ด้านวิศวกรรมการบินและอวกาศแห่งมหาวิทยาลัยเท็กซัสที่ออสติน กล่าว

การป้องกันพวกมันในปัจจุบันต้องใช้อุปกรณ์สงครามอิเล็กทรอนิกส์ที่ซับซ้อน และเชื่อว่าชาเฮดรุ่นใหม่ได้รับการอัพเกรดแล้ว

- วัสดุพรางตัว -

เอกสารของ RUSI ปี 2023 ระบุว่า โดรนชาเฮดสร้างขึ้นจาก "วัสดุดูดซับเรดาร์น้ำหนักเบา" เช่น พลาสติกและไฟเบอร์กลาส

ขนาดที่เล็กและระดับความสูงต่ำทำให้พวกมันสามารถหลบเลี่ยงระบบป้องกันภัยทางอากาศได้

- ระบบระบุตำแหน่งอื่นๆ -

ผู้เชี่ยวชาญบางคนคิดว่าอิหร่านใช้ระบบระบุตำแหน่งหลายระบบ ทำให้โดรนของอิหร่านหลบเลี่ยงการรบกวนได้ง่ายขึ้น

เซอร์ฮี เบสเครสต์นอฟ ที่ปรึกษาด้านเทคโนโลยีของกระทรวงกลาโหมยูเครน กล่าวว่า อิหร่านใช้ระบบนำทางเป่ยโต่ว (BeiDou) ของจีน ซึ่งเป็นระบบคู่แข่งของจีพีเอส (GPS) ที่พัฒนาโดยสหรัฐฯ

และพบว่าโดรนชาเฮดรุ่นที่ผลิตในรัสเซียใช้ทั้ง BeiDou และ GLONASS (โกลนาส) ซึ่งเป็นระบบนำทางของรัสเซีย

มีข้อสงสัยอื่นว่าอิหร่านอาจใช้โลแรน (LORAN) ซึ่งเป็นระบบนำทางด้วยคลื่นวิทยุที่พัฒนาขึ้นในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง

LORAN ซึ่งไม่จำเป็นต้องใช้ดาวเทียม ส่วนใหญ่เลิกใช้ไปเมื่อ GPS ถือกำเนิดขึ้น

แต่ในปี 2016 อิหร่านเปิดเผยว่ากำลังฟื้นฟูเทคโนโลยีนี้ ซึ่งต้องใช้เครือข่ายเครื่องส่งสัญญาณภาคพื้นดินขนาดใหญ่ แม้ว่าผู้เชี่ยวชาญจะยังไม่ยืนยันว่าเทคโนโลยีนี้ใช้งานได้จริงในปัจจุบัน

- กลยุทธ์รับมือ -

กองทัพส่วนใหญ่ป้องกันโดรนชาเฮดด้วยการยิงตกด้วยปืนใหญ่, ขีปนาวุธ และโดรนสกัดกั้น โดยสหรัฐอเมริกาและอิสราเอลก็กำลังพัฒนาการใช้เลเซอร์เช่นกัน

แต่การรบกวนสัญญาณก็ใช้ได้ผล ดังที่ยูเครนได้แสดงให้เห็นแล้ว เช่นเดียวกับการ "ปลอมแปลงสัญญาณ" ซึ่งเกี่ยวข้องกับการแฮ็กเข้าไปในระบบนำทางของโดรนเพื่อเปลี่ยนจุดหมายปลายทาง

ทั้งนี้ ยูเครนใช้สงครามอิเล็กทรอนิกส์เพื่อทำลายโดรนโจมตี 4,652 ลำ ตั้งแต่กลางเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนกรกฎาคม 2025 ซึ่งไม่ห่างจากจำนวนที่ยิงตกในช่วงเวลาเดียวกัน คือ 6,041 ลำ ตามการวิเคราะห์ข้อมูลทางทหารของยูเครน ซึ่งผู้เชี่ยวชาญยืนยันว่าการป้องกันทางอิเล็กทรอนิกส์และแบบดั้งเดิมมักถูกใช้ควบคู่กันเพื่อต่อต้านโดรนเหล่านี้.