ดาบปราบโกงที่บิดเบือน เมื่อ ‘ป.ป.ช.’ ตีตก ม.144 เปิดช่องนักการเมืองลอยนวล?

​การเมืองไทยกำลังยืนอยู่บนเส้นแบ่งบางระหว่าง “ความยุติธรรม” กับ “การตีความกฎหมาย” และผู้ถือดาบปราบโกงกลับอาจเป็นคนหันปลายดาบเข้าหาประชาชนเอง

ป.ป.ช. จุดชนวนข้อกังขาใหม่

​การตัดสินใจของ คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ที่ “รับไต่สวน” คณะรัฐมนตรีชุด นายเศรษฐา ทวีสิน ฐานปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ (มาตรา 157) จากกรณีโยกงบประมาณ 35,000 ล้านบาท เพื่อใช้ในโครงการแจกเงินดิจิทัล 10,000 บาท กลับถูกบดบังด้วยประเด็นที่ร้อนแรงยิ่งกว่า

​เพราะ ป.ป.ช. “ยกคำร้อง” ไม่รับไต่สวนความผิดตาม รัฐธรรมนูญมาตรา 144 ต่อสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา และกรรมาธิการหลายร้อยราย โดยให้เหตุผลว่า “ข้อเท็จจริงยังไม่ปรากฏเพียงพอ” และ “เกิดหลังการประกาศใช้ พ.ร.บ.งบประมาณแล้ว” มตินี้จุดชนวนคำถามหนักหน่วงว่า “ดาบปราบโกง” ถูกตีความให้ทื่อจนไร้เขี้ยวเล็บหรือไม่?

ม.144: โทษประหารทางการเมืองที่ถูกทำให้หมดฤทธิ์

​รัฐธรรมนูญ มาตรา 144 ถูกออกแบบมาเพื่อ ห้ามนักการเมืองแปรญัตติงบประมาณเพื่อประโยชน์ตนเองหรือผู้อื่น โดยกำหนดโทษชัดเจน พ้นตำแหน่งทันที และเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง

​นี่คือกลไก “ตัดไฟแต่ต้นลม” ของการทุจริตทางนโยบาย แต่การตีความของ ป.ป.ช. ที่จำกัดอำนาจตรวจสอบเฉพาะช่วงก่อน พ.ร.บ.งบประมาณมีผลบังคับใช้ กลับทำให้บทบัญญัตินี้แทบไม่สามารถใช้ได้จริงในทางปฏิบัติ

​เพราะ “การทุจริตงบประมาณ” มักจะปรากฏชัดหลังการอนุมัติใช้จ่าย ไม่ใช่ระหว่างการอภิปรายในสภา เมื่อถึงตอนนั้น ม.144 ก็หมดอำนาจลงพอดี

ม.88: กลไกตรวจสอบที่ถูกปิดตาย

​“กลุ่มรวมพลังแผ่นดิน” ซึ่งนำโดย นายชาญชัย อิสระเสนารักษ์, พล.ร.อ.พะจุณณ์ ตามประทีป, นายสมชาย แสวงการ, อ.เจษฎ์ โทณะวณิก และ นายนิติธร ล้ำเหลือ มองว่า การตีความเช่นนี้ทำลายเจตนารมณ์ของกฎหมายโดยสิ้นเชิง

​เพราะ มาตรา 88 แห่ง พ.ร.ป.ป.ช. 2561 ให้อำนาจ ป.ป.ช. ไต่สวนความผิดตาม ม.144 ได้ “แม้หลังจาก พ.ร.บ.งบประมาณประกาศใช้แล้ว” เพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชนหรือเจ้าหน้าที่รัฐแจ้งเบาะแสความผิดที่เพิ่งปรากฏขึ้นภายหลัง

​การปฏิเสธอำนาจนี้จึงเท่ากับ “ปิดประตูการตรวจสอบ” ที่ควรจะทำหน้าที่คุ้มครองผลประโยชน์แผ่นดินอย่างแท้จริง

ความรับผิดชอบที่หายไป

​กลุ่มผู้ร้องยังตั้งคำถามว่า หาก ป.ป.ช. เห็นว่า ครม. กระทำผิด ม.157 จริง เหตุใดสมาชิกสภาที่ลงมติเห็นชอบการโยกงบจึงไม่ถูกพิจารณาในฐานะ “ผู้สนับสนุนการกระทำความผิด”?

​การยกคำร้องต่อ ส.ส. และ ส.ว. ทั้งหมด เท่ากับสร้างบรรทัดฐานใหม่ให้ฝ่ายนิติบัญญัติสามารถอนุมัติงบประมาณที่อาจไม่ชอบด้วยกฎหมายโดยไม่ต้องรับผิดชอบ นี่คือการ “ทำลายสมดุล” ระหว่างฝ่ายบริหารกับฝ่ายนิติบัญญัติอย่างสิ้นเชิง

ระเบิดเวลาทางนิติรัฐ ที่นับถอยหลัง

​ผู้ร้องได้ยื่นหนังสือเรียกร้องให้ ป.ป.ช. ทบทวนคำวินิจฉัยภายใน 15 วัน พร้อมให้เหตุผลว่า หากยังไม่มีคำตอบชัดเจน ความเงียบนี้จะกลายเป็น “ระเบิดเวลา” ที่สั่นคลอนความเชื่อมั่นของสังคมต่อองค์กรตรวจสอบ

​เพราะหากการตีความ ม.144 และ ม.88 ยังคงถูกจำกัดเพียงในทางเทคนิค ไม่ใช่ตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ “โทษประหารทางการเมือง” สำหรับผู้แปรญัตติงบประมาณโดยมิชอบ ก็จะเหลือเพียง เสือกระดาษ

​ระเบิดที่ไม่เพียงเขย่าความเชื่อมั่นต่อองค์กรอิสระเท่านั้น แต่ยังสั่นคลอนเสาหลักของ หลักนิติรัฐและธรรมาภิบาล ที่เป็นฐานของการเมืองประชาธิปไตยไทย

​เพราะหน้าที่ขององค์กรตรวจสอบ ไม่ได้อยู่ที่ “การตีความให้ปลอดภัยแก่ตนเอง” แต่อยู่ที่ “การยืนยันความยุติธรรมให้ชัดเจน” โดยไม่หวั่นต่อแรงกดดันทางการเมือง

​“ดาบแห่งความยุติธรรม” ที่เคยคมที่สุดในรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ก็จะกลายเป็นเพียง ดาบที่ขึ้นสนิม ถูกตั้งโชว์ไว้กลางสนามการเมือง

​ไม่มีพลัง ไม่มีศรัทธา และไม่มีความหมายและเมื่อถึงวันนั้นจริง ๆ เมื่อกฎหมายไม่อาจปกป้องความถูกต้องได้อีกต่อไป

​ประชาชน คงจะต้องเป็นผู้ลุกขึ้น “พิพากษา”ด้วยพลังของตนเอง ไม่ใช่ด้วยคำตัดสินในห้องประชุมขององค์กรใด แต่ด้วย “เสียงแห่งมติประชาชน” ที่หนักแน่นกว่าอำนาจใดในระบอบประชาธิปไตย

​เพราะสุดท้ายแล้ว ไม่มีองค์กรอิสระใดจะยิ่งใหญ่ไปกว่า “ศรัทธาของประชาชนที่ไม่ยอมจำนนต่อความไม่ยุติธรรม”

โดย ภู สันเย็น