กรุณาอ่านเถอะครับ

---------------------

...ทำไมต้องเขียนโพสต์นี้? หลังจากโพสต์เรื่อง "ลดดีเซล ๑๐ บาท... ทำไมไม่รีดจากโรงกลั่น?" เผยแพร่ออกไป มีพี่น้องประชาชนเข้ามาคอมเมนต์ตั้งคำถามและส่งข้อมูลกราฟิกเข้ามาแลกเปลี่ยนกันเยอะมากครับ ทั้งเรื่อง "ทำไมมาเลเซียขายถูกกว่า?", "ทำไมกำไรบริษัทน้ำมันพุ่ง ๓๐๐%?", "ค่าการกลั่น ๑๗.๕๐ บาท ช่วงวิกฤตอิหร่าน" รวมถึงคำถามคลาสสิกที่แชร์ต่อกันในโซเชียลอย่าง "ไทยส่งออกน้ำมันให้เพื่อนบ้านถูกกว่าขายคนไทย" หรือ "ทำไมไม่ยกเลิกสูตรอิงราคาสิงคโปร์"

ในฐานะนักวิเคราะห์ข้อมูล ผมถือว่าทุกคำถามและความสงสัยคือ "เสียงสะท้อนของสังคม" ที่ควรค่าแก่การหยิบมากางตัวเลขตอบกันให้ครบทั้ง ๘ ประเด็น แบบไม่เข้าข้างใคร เพื่อให้ทุกคนมีข้อมูลครบทั้ง ๒ ด้านเอาไว้คุยกันต่อได้อย่างเข้าใจครับ

๑.ทำไมไทยต้องอิงราคาตลาดโลก และทำไม "มาเลเซีย (Petronas)" ถึงขายถูกได้?

ความจริงของไทย: บ้านเราขุดน้ำมันดิบได้เองแค่ ๑๐-๑๕% ของความต้องการใช้ อีก ๘๕-๙๐% ต้องซื้อจากต่างประเทศ เปรียบเหมือน "เราปลูกข้าวเองไม่พอกิน ต้องซื้อข้าวจากตลาดมาเพิ่ม" ถ้าเราตั้งราคาขายในบ้านถูกกว่าราคาที่ไปซื้อเขามา ก็จะไม่มีใครกล้าสั่งน้ำมันเข้ามาขาย เพราะสั่งมาแพงแต่บังคับขายถูก สุดท้ายปั๊มจะไม่มีน้ำมันให้เติมครับ

ความจริงของมาเลเซีย: Petronas อิงราคาตลาดโลก ๑๐๐% เหมือนกันครับ แต่ต่างกันตรงที่มาเลเซียมีบ่อน้ำมันเยอะมาก (เป็นประเทศผู้ส่งออกน้ำมันสุทธิ) รัฐบาลมาเลเซียเลยเอา "กำไรจากการขายน้ำมันราคาตลาดโลกให้ต่างชาติ" มาอุดหนุนให้คนในบ้านใช้ถูกๆ

อัปเดตล่าสุดที่หลายคนไม่รู้: แม้แต่มาเลเซียเอง ช่วงหลังก็แบกภาระเงินอุดหนุนปีละหลายแสนล้านบาทไม่ไหว จนรัฐบาลมาเลเซียต้องประกาศ "ยกเลิกการอุดหนุนดีเซลแบบเหวี่ยงแห" และปล่อยราคาดีเซลในมาเลเซียตะวันตกขึ้นตามตลาดโลกไปแล้ว (ปรับขึ้นรวดเดียวกว่า ๕๐%) เพื่อป้องกันประเทศล้มละลายทางการคลัง

๒.ข่าวบอก "บริษัทน้ำมันกำไรพุ่ง ๓๐๐%" ทำไมไม่เอามาลดราคาหน้าปั๊ม?

ทำไมตัวเลขถึงพุ่ง ๓๐๐%: ตัวเลขกำไรโต ๒๐๐-๓๐๐% ในพาดหัวข่าว เกิดจากการ "เทียบกับปีก่อนหน้าที่บริษัทขาดทุนหนัก" (เช่น ปีก่อนกำไรเหลือ ๑๐ บาท ปีนี้ตลาดโลกฟื้นตัวกลับมากำไร ๓๐ บาท พาดหัวข่าวก็จะเขียนว่ากำไรพุ่ง ๓๐๐%)

กำไรก้อนใหญ่ไม่ได้มาจากหน้าปั๊ม: กำไรหลักแสนล้านของเครือ ปตท. มาจากธุรกิจขุดเจาะก๊าซในต่างประเทศ โรงงานพลาสติก-ปิโตรเคมี และร้านกาแฟในปั๊มเป็นหลัก ส่วนกำไรจากการ "ขายน้ำมันหน้าปั๊ม" จริงๆ หลังหักค่าไฟ ค่าพนักงาน และค่าขนส่งแล้ว เหลือเฉลี่ยไม่ถึง ๑ บาทต่อลิตร (บางช่วงเหลือแค่ ๕๐-๘๐ สตางค์) ต่อให้ปั๊มยกกำไรทั้งหมดให้ฟรีๆ ก็ลดราคาได้ไม่ถึง ๑ บาทครับ

๓.กราฟ "ค่าการกลั่น ๑๗.๕๐ บาท" ช่วงสงครามอิหร่าน (เม.ย. ๖๙) คือความจริงหรือฉวยโอกาส?

ยอมรับความจริงก่อน: ตัวเลขค่าการกลั่นที่พุ่งไป ๑๗.๕๐ บาท/ลิตร ในสัปดาห์แรกของเดือน เม.ย. ๖๙ (จากปกติ ๒ บาทกว่า) เป็นตัวเลขจริงครับ เกิดจากภาวะช็อกของตลาดกลางสิงคโปร์ (MOPS) ที่ทั่วโลกแย่งซื้อน้ำมันสำเร็จรูปเพราะกลัวสงครามปิดเส้นทางเดินเรือ (ซึ่งต่อมารัฐบาลก็ขอความร่วมมือและมีมติ กบง. ให้โรงกลั่นช่วยลดราคาลงมา ๒ บาท/ลิตร จนถึงปัจจุบัน)

กลไกกำไร-ขาดทุนจากสต๊อก (Stock Gain/Loss): ช่วงที่น้ำมันโลกพุ่งแรง โรงกลั่นจะได้ "กำไรทางบัญชีจากสต๊อกเก่า" ที่ซื้อมาถูกแต่ขายได้แพงขึ้น ทำให้งบไตรมาสพุ่งสูง แต่ในทางกลับกัน ช่วงที่ราคาน้ำมันโลกร่วงแรง โรงกลั่นก็ต้องแบกรับ "ขาดทุนจากสต๊อกน้ำมัน (Stock Loss)" ระดับหมื่นล้านบาทเช่นกัน เพราะซื้อน้ำมันดิบมาแพงแต่ต้องขายออกในราคาถูกตามตลาดโลก

สถานการณ์วันนี้ (พ.ย. ๖๙): ปัจจุบันค่าการกลั่นไม่ได้อยู่ที่ ๑๗.๕๐ บาทแล้ว แต่ปรับลดลงมาตามกลไกตลาดและหักส่วนลด กบง. ๒ บาท/ลิตร เมื่อหักต้นทุนดำเนินการในโรงกลั่นออกแล้ว กำไรสุทธิเหลือเพียง ๒-๔ บาท/ลิตร จึงไม่มีส่วนต่าง ๑๐ บาทให้รีดออกมาลดราคาได้ในวันนี้ครับ

๔.เงินกำไร ปตท. ส่วนของภาครัฐ ปีละกี่หมื่นล้าน และหายไปไหน?

ผู้ถือหุ้นใหญ่ของ ปตท. คือ กระทรวงการคลัง (ถือหุ้น ๕๑.๑๑%) และกองทุนวายุภักษ์ (อีกกว่า ๑๒%) ไม่ใช่กระทรวงพลังงานครับ

ในแต่ละปี กระทรวงการคลังจะได้รับ "เงินปันผล" เข้าคลังแผ่นดินประมาณ ๒๕,๐๐๐-๓๕,๐๐๐ ล้านบาทต่อปี (ยังไม่รวมภาษีเงินได้นิติบุคคลอีกหลายหมื่นล้าน) ซึ่งเงินก้อนนี้จะถูกส่งเข้า "งบประมาณแผ่นดิน" เพื่อนำไปสร้างถนน โรงพยาบาล จ่ายเบี้ยยังชีพ และบัตรสวัสดิการให้ประชาชนครับ

๕.ข่าวลือ: "ไทยส่งออกน้ำมันไปขายเพื่อนบ้าน (ลาว-กัมพูชา) ถูกกว่าขายคนไทย!”

ความจริงที่ถูกตัดตอน: ตัวเลขที่แชร์กันว่าไทยส่งออกน้ำมันไปเพื่อนบ้านลิตรละ ๒๐-๓๐ บาท คือ "ราคาหน้าโรงกลั่นเพียวๆ (Ex-Refinery)" ที่ยังไม่ได้บวกภาษีสรรพสามิต ภาษีท้องถิ่น และเงินกองทุนน้ำมันฯ ของประเทศปลายทาง (ตามหลักสากล สินค้าส่งออกจะไม่เก็บภาษีในประเทศต้นทาง เพราะประเทศปลายทางจะไปเก็บภาษีของเขาเอง)

ราคาหน้าปั๊มจริงในเพื่อนบ้านแพงกว่าไทยมาก:  ข้อมูลจากสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) ระบุชัดเจนว่า ราคาดีเซลขายปลีกในอาเซียน (คิดเป็นเงินบาท) ลาวอยู่ที่ราว ๖๔-๗๐ บาท/ลิตร, กัมพูชา ๕๗-๖๑ บาท/ลิตร, เมียนมา ๖๘-๘๔ บาท/ลิตร และสิงคโปร์ทะลุ ๑๐๐ บาท/ลิตร ในขณะที่ไทยอยู่แถว ๔๑.๗๙ บาท/ลิตร ถือว่าถูกเป็นอันดับต้นๆ ของอาเซียนครับ

๖.ข่าวลือ: "ไทยขุดน้ำมันดิบได้เองในอ่าวไทย ทำไมไม่เอามากลั่นขายถูกๆ ให้คนไทย?”

ปริมาณไม่พอใช้: ไทยขุดน้ำมันดิบได้เองราว ๑๐๐,๐๐๐-๑๓๐,๐๐๐ บาร์เรล/วัน แต่คนไทยใช้น้ำมันสูงถึง ๙๐๐,๐๐๐-๑,๐๐๐,๐๐๐ บาร์เรล/วัน (เราผลิตได้เองแค่ราว ๑๐-๑๕% เท่านั้น)

เหตุผลทางวิศวกรรมโรงกลั่น: น้ำมันดิบที่ขุดได้ในไทย (เช่น แหล่งสิริกิติ์ หรือในอ่าวไทย) ส่วนใหญ่เป็นน้ำมันดิบชนิดเบา (Light Crude) และมีค่าความหนืดเฉพาะตัว ซึ่งโรงกลั่นขนาดใหญ่ในไทยถูกออกแบบมาเพื่อกลั่นน้ำมันดิบชนิดกลาง-หนักจากตะวันออกกลางเป็นหลัก หากฝืนเอาน้ำมันดิบไทยมากลั่นทั้งหมด จะได้สัดส่วน "ดีเซล" น้อยมาก แต่จะได้สารตั้งต้นพลาสติกล้นตลาด ไทยจึงจำเป็นต้องส่งออกน้ำมันดิบส่วนที่ไม่ตรงสเปกไปขายให้โรงกลั่นต่างประเทศที่รองรับได้ แล้วนำเงินมาซื้อน้ำมันดิบตะวันออกกลางที่กลั่นเป็นดีเซลได้เยอะกว่าเข้ามาแทนครับ

๗.ข่าวลือ: "แค่ยกเลิกสูตรอิงราคาสิงคโปร์ (MOPS) ราคาน้ำมันไทยจะลดลงทันที ๕-๑๐ บาท!”

MOPS ไม่ใช่ค่าขนส่ง: ตลาดกลางสิงคโปร์ (MOPS) ไม่ใช่ค่าเรือขนส่งน้ำมันจากสิงคโปร์มาไทย แต่เป็น "ราคากลางอ้างอิงของภูมิภาคเอเชีย" (เหมือนราคาทองคำโลกที่อ้างอิงตลาดลอนดอน)

ตัวเลขจริงในโครงสร้างราคา: ในสูตรราคาหน้าโรงกลั่นของไทย ค่าปรับปรุงคุณภาพและค่าขนส่งส่วนต่าง (Quality & Freight Differential) จริงๆ มีสัดส่วนเพียง ประมาณ ๐.๕๐-๑.๐๐ บาท/ลิตร เท่านั้น ไม่ใช่ ๕-๑๐ บาทอย่างที่เข้าใจกัน ดังนั้นต่อให้ตัดตัวเลขนี้ออกทั้งหมด ราคาน้ำมันก็ไม่ได้ลดลงทีละ ๑๐ บาทครับ

๘.ข่าวลือ: "ยกเลิกภาษีสรรพสามิตน้ำมันทั้งหมดก็ลดได้เกือบ ๑๐ บาทแล้ว!”

ปัจจุบันภาษีสรรพสามิตดีเซล B7 อยู่ที่ ๖.๙๒ บาท/ลิตร สร้างรายได้เข้ารัฐปีละกว่า ๑๐๐,๐๐๐-๑๕๐,๐๐๐ ล้านบาท

กลไกทางเศรษฐศาสตร์: ทั่วโลกใช้ภาษีน้ำมันเป็นเครื่องมือดึงเงินจาก "ผู้ที่ใช้น้ำมันเยอะ" (เช่น รถหรู รถยนต์ส่วนตัว หรือโรงงานขนาดใหญ่) มาสร้างถนน สร้างขนส่งมวลชน และอุดหนุนสวัสดิการให้คนทั้งประเทศ หากยกเลิกภาษีน้ำมันทั้งหมด รัฐบาลจะต้องไปขึ้น "ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)" จาก ๗% เป็น ๘-๑๐% แทน ซึ่งจะทำให้คนจนและคนไม่ได้ขับรถต้องแบกรับภาระค่าอาหารและของใช้แพงขึ้นแทนครับ

แหล่งข้อมูลอ้างอิงและหลักฐานที่ตรวจสอบได้ (References & Fact-Check Sources): เพื่อให้ทุกท่านสามารถนำข้อมูลไปตรวจสอบซ้ำด้วยตัวเองได้อย่างโปร่งใส ตัวเลขทั้งหมดในบทความนี้อ้างอิงจากหน่วยงานหลัก ดังนี้ครับ:

โครงสร้างราคาน้ำมันดีเซล ภาษีสรรพสามิต และเปรียบเทียบราคาขายปลีกอาเซียน: สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) กระทรวงพลังงาน (eppo.go.th)

ฐานะกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (ยอดติดลบสะสม และยอดค้างจ่ายผู้ค้าน้ำมัน): สำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (สกนช.) (offo.or.th)

ปริมาณการผลิต-นำเข้าน้ำมันดิบ และการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูป: กรมธุรกิจพลังงาน (doeb.go.th) และกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ (dmf.go.th)

สัดส่วนผู้ถือหุ้น งบการเงิน กำไรสุทธิ และเงินปันผลเข้าคลังของกลุ่ม ปตท./OR: ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (set.or.th) และรายงานประจำปี บมจ.ปตท.

แนวโน้มราคาน้ำมันดิบโลก (Brent) และผลกระทบต่อราคาปุ๋ย-อาหารโลก: รายงาน Commodity Markets Outlook โดยธนาคารโลก (World Bank)

การยกเลิกอุดหนุนราคาดีเซลและปรับโครงสร้างพลังงานของมาเลเซีย: แถลงการณ์กระทรวงการคลังมาเลเซีย (Ministry of Finance Malaysia-BUDI MADANI Program)

บทสรุปส่งท้าย: วางอคติลง แล้วมองที่ "ความจริง" เพื่อหาทางออกร่วมกัน ในยุคที่ข้อมูลข่าวสารไหลเร็วกว่าความคิด เป็นเรื่องง่ายมากที่เราจะหยิบตัวเลขเพียงเสี้ยวเดียวมาตัดสิน หรือยึดติดกับความเชื่อเดิมๆ เพราะไม่อยากยอมรับว่าสิ่งที่เราเคยเข้าใจอาจคลาดเคลื่อน

แต่ในฐานะนักวิเคราะห์ข้อมูล ผมเชื่อเสมอว่า "ความจริงไม่ได้อยู่ข้างรัฐบาล และไม่ได้อยู่ข้างกลุ่มทุน แต่มันอยู่ข้างตัวเลขและหลักฐานที่พิสูจน์ได้" หากเราลองวางอีโก้และอคติทางการเมืองลงชั่วคราว แล้วหันมามองโครงสร้างทั้งหมดด้วยใจที่เป็นกลาง เราจะเห็นชัดว่าปัญหาพลังงานไทยไม่ได้แก้ได้ด้วยการตะโกนตัวเลข ๑๐ บาทใส่กัน แต่แก้ได้ด้วยการ "ปฏิรูปสูตรโครงสร้างราคาให้โปร่งใส เก็บภาษีลาภลอย (Windfall Tax) ในช่วงวิกฤต และช่วยเหลือกลุ่มเปราะบางให้ตรงจุด"

เพราะเมื่อสังคมคุยกันด้วย "ข้อเท็จจริง" มากกว่า "อารมณ์" เราจะไม่ตกเป็นเครื่องมือของใคร และจะช่วยกันผลักดันทางออกที่ยั่งยืนให้ประเทศได้จริงๆ ครับ

ชวนทุกคนร่วมแลกเปลี่ยนมุมมอง: ในบรรดาความเข้าใจผิดทั้ง ๘ ข้อนี้ ข้อไหนที่คุณเพิ่งรู้ความจริงวันนี้ หรือคิดว่าควรต้องรีบแก้ไขเชิงโครงสร้างมากที่สุดครับ? คอมเมนต์แลกเปลี่ยนกันได้อย่างสุภาพบนพื้นฐานของข้อมูลด้านล่างนี้เลย และหากเห็นว่ามีประโยชน์ ฝากกด แชร์ เพื่อส่งต่อข้อเท็จจริงแบบรอบด้านให้คนใกล้ตัวด้วยนะครับ...

----------------------

 นี่คือข้อมูลจากนักวิเคราะห์ข้อมูลและยุทธศาสตร์สังคม ถ้ายังไม่เชื่ออีกก็ไม่รู้จะทำอย่างไรแล้ว

นอกจากเชิญมโนกันตามสะดวก.