ไฉนไทยจึง ‘งดออกเสียง’ มติ รัสเซียผนวกดินแดนยูเครน?

“เป็นเพราะเห็นว่าสถานการณ์ที่เป็นอยู่ในตอนนี้มีความอ่อนไหวและพลุ่งพล่านอย่างมาก ความพยายามหาทางแก้ไขปัญหาด้วยการเจรจาแทบไม่ปรากฏ มีแต่คิดจะประณามกัน ซึ่งรังแต่จะผลักให้คู่ขัดแย้งหันไปใช้ความรุนแรงมากขึ้น เสี่ยงกับการใช้อาวุธนิวเคลียร์ทำลายล้างกัน...”

คุณดอนเสริมว่า

"ไทยรู้สึกเศร้าใจกับความสูญเสียที่เกิดขึ้นกับประเทศและประชาชนชาวยูเครน จึงเรียกร้องให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับความขัดแย้งลดใช้ความรุนแรงและหันหน้ามาเจรจากัน และเรียกร้องให้สหประชาชาติหาทางแก้ไขปัญหาอย่างสันติ เพื่อนำความปกติสุขกลับคืนมาสู่ประชาชนยูเครนและชาวโลก”

แต่อีก 7 ประเทศในอาเซียนลงมติสนับสนุนมตินี้ (จากทั้งหมด 143)

ไทยเป็น 1 ใน 35 ประเทศ (รวมถึงเพื่อนเราในอาเซียนสองประเทศคือ เวียดนามและ สปป.ลาว) ที่ตัดสินใจ “งดออกเสียง”

ขณะที่ 5 ประเทศคัดค้านคือ รัสเซีย, เกาหลีเหนือ, เบลารุส, ซีเรีย และนิการากัว

การที่จุดยืนของไทยกลายเป็นเสียงส่วนน้อยในอาเซียนมีนัยที่แปลก

แต่ไทยเรางดออกเสียงทั้งๆ ที่เป็นประเด็นของหลักการแห่งกติกาสากลและเป็นไปตามกฎบัตรสหประชาชาติ

นั่นคือ “บูรณภาพแห่งดินแดน” ซึ่งสำหรับทุกประเทศแล้วต้องปกป้องจนสุดฤทธิ์

หาไม่แล้วก็เท่ากับเป็นการเปิดทางให้อีกประเทศหนึ่งมาอ้างสิทธิ์เหนือดินแดนของตน...เช่นกรณีรัสเซียที่ส่งทหารเข้ายูเครนด้วยข้ออ้างว่าจะมา “ปกป้อง” คนที่มีเชื้อชาติและพูดภาษารัสเซีย

ประเทศทั่วโลกจำนวนไม่น้อยล้วนมีประชากรที่พูดภาษาอื่นและมีเชื้อชาติอื่น แต่เป็นพลเมืองของประเทศนั้น

ไม่มีประเทศไหนมีสิทธิ์อ้างเหตุผลของเชื้อชาติหรือภาษาเพื่อไปยึดดินแดนของอีกประเทศหนึ่งได้

การที่กระทรวงต่างประเทศไทยลงมติประณามการที่รัสเซียส่งทหารเข้ายูเครน แต่ “งดออกเสียง” ประเด็นบูรณภาพแห่งดินแดน จึงเป็นการ “ย้อนแย้ง” ตนเองที่สร้างความสับสนให้กับคนไทยเองและประชาคมโลกได้

แม้รองนายกฯ และรัฐมนตรีต่างประเทศจะอ้างว่าสถานการณ์ “อ่อนไหวและพลุ่งพล่าน” ก็ไม่ได้หมายความว่าไทยเราจะเปลี่ยนจุดยืนเกี่ยวกับหลักการที่มีความสำคัญระดับสากล

หรือที่อ้างว่าหากไทยเราร่วมประณามก็จะผลักดันให้โลกไปสู่สงครามนิวเคลียร์ก็ฟังไม่ขึ้น

เพราะหากเป็นเช่นนั้นก็เท่ากับเรายอมให้ประเทศที่รุกรานอีกประเทศหนึ่งใช้ท่าทีที่แข็งกร้าวและละเมิดหลักการสากลกำหนดให้เราต้องเปลี่ยนจุดยืน โดยอ้าง “ความกลัว” จะเกิดสงครามใหญ่

ทั้งๆ ที่สงครามนี้ก็ยืดเยื้อมาสู่เดือนที่แปดแล้ว

หรือเป็นเพราะรัสเซียขู่ว่าอาจจะใช้อาวุธนิวเคลียร์จึงทำให้ไทยกลัว...ต้องเปลี่ยนท่าทีของตนจากเดิม

หากเป็นเช่นนี้ก็ต้องถามว่าไฉนประเทศส่วนใหญ่คือ 143 ประเทศจึงลงมติประณาม...พวกเขาไม่เห็นสถานการณ์ “อ่อนไหวและพลุ่งพล่าน” เหมือนไทยหรือ?

มีบางคนในไทยวิเคราะห์ว่าที่กระทรวงต่างประเทศตัดสินใจลงมติให้ “งดออกเสียง” นั้น เป็นเพราะกลัวว่าถ้าโหวตสนับสนุนข้อมตินี้อาจจะทำให้ประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน ของรัสเซียไม่มาร่วมประชุมสุดยอด APEC ที่กรุงเทพฯ ในเดือนหน้า

ผมหวังว่าประเด็นวิจารณ์นี้ไม่จริง...เพราะถ้าจริงก็จะทำลายความน่าเชื่อถือของกระบวนการตัดสินใจของผู้รับผิดนโยบายต่างประเทศและความมั่นคงของไทยอย่างร้ายแรงทีเดียว

เพื่อเป็นการบันทึกเหตุผลที่ไทยเราตัดสินใจ “งดออกเสียง” ครั้งนี้ ผมขอจารึกคำแปลคำอธิบายการออกเสียงครั้งนี้จากคุณสุริยา จินดาวงษ์, ผู้แทนถาวรไทยประจำสหประชาชาติ ดังนี้

คำแปลคำอธิบายการออกเสียงลงคะแนนร่างข้อมติ: UNGA Emergency Special Session ครั้งที่ 11 (Territorial Integrity of Ukraine)

1. 1. ในฐานะประเทศขนาดเล็กที่มีอำนาจอธิปไตย ประเทศไทยยึดถือกฎบัตรสหประชาชาติและกฎหมายระหว่างประเทศเป็นสำคัญเสมือนแนวป้องกันสุดท้าย ไทยยังยึดถือโดยชัดแจ้งต่อหลักการเคารพอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดนของรัฐต่างๆ ตามหลักของกฎบัตรแห่งสหประชาชาติ

ประเทศไทยยึดถือนโยบายมาอย่างยาวนานและต่อเนื่องว่าจะคัดค้านการข่มขู่ คุกคาม หรือใช้กำลังต่อบูรณภาพแห่งดินแดนของรัฐใดรัฐหนึ่ง และการใช้กำลังผนวกดินแดนของรัฐอื่นโดยไม่ได้ถูกยั่วยุ

2.อย่างไรก็ดี ประเทศไทยเลือกที่จะงดออกเสียงลงคะแนนต่อข้อมติซึ่งเกิดขึ้นในช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงบรรยากาศและมีสถานการณ์ขึ้นลงอย่างรุนแรง ซึ่งเป็นการด้อยค่าต่อโอกาสที่การทูตเพื่อแก้วิกฤตจะยังผลให้เกิดการเจรจาข้อมติที่สันติและปฏิบัติได้จริงเพื่อแก้ไขความขัดแย้ง ซึ่งอาจผลักให้โลกไปสู่ความเสี่ยงของสงครามนิวเคลียร์และการพังทลายของเศรษฐกิจโลก

3.ประเทศไทยมีความห่วงกังวลอย่างแท้จริงต่อการแบ่งแยกขั้วทางการเมืองที่สูงขึ้นในหลักการระหว่างประเทศ ซึ่งทำให้เกิดผลในทางลบต่อวิธีการและแนวทางการยุติสงคราม การประณามนั้นยั่วยุให้เกิดการแข็งขืนไม่ยอมกัน และลดทอนโอกาสของการมีปฏิสัมพันธ์อย่างสร้างสรรค์เป็นอย่างยิ่ง

4.ประเทศไทยโศกเศร้าเสียใจกับการทำลายล้างทางกายภาพ ทางสังคมและทางมนุษยธรรมของยูเครน และความยากลำบากที่รุนแรงซึ่งประชาชนชาวยูเครนต้องทนทุกข์ทรมาน ไทยจึงต้องการเน้นย้ำถึงความจำเป็นที่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งหลายในโศกนาฏกรรมในยูเครนนี้จะต้องลดความขัดแย้งและความรุนแรง ทั้งพยายามเสาะหาสันติวิธีเพื่อจัดการกับความไม่ลงรอย โดยอิงกับความเป็นจริงที่ปฏิบัติได้และข้อห่วงกังวลจากทุกฝ่าย ความมั่นคงของมนุษย์และสิทธิในการมีชีวิตนั้น เป็นเสาหลักที่สำคัญในปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน และถึงทุกวันนี้สิทธิดังกล่าวได้ถูกพรากจากชาวยูเครนและประชาชนอีกหลายล้านคนทั่วโลก มันจึงเป็นหน้าที่และความรับผิดชอบสูงสุดขององค์กรที่ได้รับความเคารพสูงสุดแห่งนี้ ในการนำสันติภาพและความปกติสุขของชีวิตกลับมาสู่ชาวยูเครน ไม่ใช่โดยการใช้ความรุนแรง แต่ด้วยกลไกทางการทูตเท่านั้นที่จะสามารถนำสันติสุขกลับมาได้จริงและโดยถาวร.