ประวัติศาสตร์ของปัจจุบัน: เรื่องพรรคประชาธิปัตย์ กับ การเลือกตั้ง พ.ศ. 2566 (ตอนที่ 6: พรรคประชาธิปัตย์ในวิกิพีเดีย)

ในช่วงการเลือกตั้งขณะนี้ หากคุณครูตามโรงเรียนมัธยมอยากจะให้นักเรียนได้ศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับพรรคการเมืองเพื่อจะปูทางไปสู่การมีส่วนร่วมทางการเมืองตัดสินอนาคตประเทศผ่านการลงคะแนนเสียงเลือกตั้งเมื่อนักเรียนอายุครบ 18 ปีบริบูรณ์ คุณครูอาจจะให้นักเรียนทำรายงานสั้นๆเกี่ยวกับพรรคการเมืองต่างๆที่ลงสมาชิกพรรคลงสมัครับเลือกตั้ง  ในการทำรายงานของนักเรียนสมัยนี้ ก็คงจะไม่พ้นเริ่มต้นจากการเปิดกูเกิลและมักจะหนีไม่พ้นเห็นชื่อพรรคการเมืองนั้นๆที่อยู่นำเสนอโดยวิกิพีเดีย

และเมื่อเปิดดู พรรคประชาธิปัตย์ ก็จะพบคำอธิบายว่า

“พรรคประชาธิปัตย์ (ย่อ: ปชป.) เป็นพรรคการเมืองไทยที่เก่าแก่ที่สุด ก่อตั้งขึ้นในฐานะพรรคฝ่ายกษัตริย์นิยม และปัจจุบันเป็นพรรคฝ่ายอนุรักษนิยม”

นักเรียนก็คงจะคัดลอกข้อความดังกล่าวแปะลงไปในรายงานของตน และเมื่อนำมาส่งคุณครูแล้ว คุณครูจะตรวจความถูกต้องอย่างไร ?

ก่อนอื่น ทั้งครูและนักเรียนจะต้องทราบก่อนว่า วิกิพีเดีย คือ สารานุกรมชนิดหนึ่ง ถ้ายังไม่รู้ว่าสารานุกรมคืออะไร ก็คงต้องอธิบายให้ทราบว่า ในการสื่อสารผ่านทางกระดาษหรือหนังสือ สารานุกรมคือ หนังสือที่รวบรวมความรู้ทุกแขนง หรือเฉพาะแขนงใดแขนงหนึ่ง มักเรียงตามลำดับอักษร คล้ายพจนานุกรม แต่จะต่างตรงที่พจนานุกรมจะอธิบายศัพท์ เช่น พจนานุกรมอังกฤษ-ไทย ก็จะเป็นการให้คำแปลศัพท์จากภาษาอังกฤษเป็นภาษาไทย เช่น ant แปลว่า มด เป็นต้น  แต่ถ้าอธิบายศัพท์ในภาษาเดียวกัน ก็จะอธิบายว่า มด เป็นชื่อแมลงหลายชนิดในวงศ์ Formicidae ส่วนท้องปล้องที่ ๑ หรือ ปล้องที่ ๑ และปล้องที่ ๒ ซึ่งติดกับอกคอดกิ่ว ด้านหลังซึ่ปล้องท้องดังกล่าวมีโหนกสูงขึ้น อาจจะโค้งมนหรือเป็นแผ่นแบน ลักษณะนี้ทําให้มดแตกต่างไปจากต่อ แตน และ ปลวก เป็นต้น

สารานุกรมกับพจนานุกรมจะต่างกันตรงที่พจนานุกรมจะเน้นไปที่ภาษาและศัพท์ ในขณะที่สารานุกรมจะอธิบายประเด็นเรื่องราวต่างๆ 

ปกติ เวลาใครหรือสถาบันใดจะทำสารานุกรมขึ้นมา ก็จะต้องระดมผู้รู้ผู้เชี่ยวชาญมาเขียนอธิบายประเด็นต่างๆ ซึ่งอาจจะเน้นไปที่สาขาใดสาขาหนึ่ง เช่นสารานุกรมทางรัฐศาสตร์ และก่อนจะตีพิมพ์ออกมาก็มักจะมีการตรวจสอบอย่างถี่ถ้วนถึงความถูกต้องแม่นยำของคำอธิบาย และจะลงชื่อสถาบันเพื่อให้ตระหนักถึงความรับผิดชอบ หรือมีคณะผู้จัดทำเพื่อความน่าเชื่อถือและความรับผิดชอบ

แต่สารานุกรมของวิกิพีเดียต่างจากสารานุกรมทั่วไป คือ เปิดเสรีผู้คนเข้ามาเขียนอธิบายเรื่องนั้นๆได้อย่างเสรี และใส่อ้างอิงข้อความที่อธิบายตามมาก็ได้ เพื่อความน่าเชื่อถือของแหล่งข้อมูลที่นำมาเขียนอธิบาย หรือหากไม่ใส่อ้างอิง ทางวิกิพีเดียก็จะมีข้อความกำกับว่าข้อความนี้ “ต้องการอ้างอิง”

ข้อดีของการเป็นสารานุกรมเสรีของวิกิพีเดีย เช่น

1. อาจจะได้ข้อมูลจากคนที่รู้รายละเอียดในเรื่องนั้นๆมากกว่านักวิชาการ เช่น คนในเหตุการณ์หรือในเรื่องราวนั้นๆที่นักวิชาการยังสำรวจไปไม่ถึง

2. นักวิชาการคนอื่นๆที่รู้เรื่องนั้นๆ แต่ไม่มีโอกาสได้เขียนเรื่องนั้นในระบบสารานุกรมกระดาษหรือแบบปิด

3. การทำสารานุกรมแบบปิดอาจจะอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐบาล หรือระบบเซนเซอร์ตรวจสอบอย่างใดอย่างหนึ่ง การมีพื้นที่เปิดจะทำให้ได้ข้อมูลและมุมมองที่ไม่อยู่ภายใต้การควบคุมใดๆ

แต่เมื่อเสรี ก็ย่อมมีข้อเสีย นั่นคือ ใครจะมาเขียนอธิบายอะไรก็ได้ และหากใส่อ้างอิงที่ค้นหายาก ก็ทำให้คนอ่านไม่สามารถไปค้นได้ หรือเป็นอ้างอิงภาษาที่ไม่ได้ใช้กันทั่วไป คนที่ไม่รู้ภาษานั้นก็ยากที่จะทำความเข้าใจ แม้ว่าบางทีวิกิพีเดียจะมีบริการแปลให้ก็ตาม

อย่างเช่นข้อความที่ขึ้นต้นอธิบายพรรคประชาธิปัตย์ว่า “พรรคประชาธิปัตย์ (ย่อ: ปชป.) เป็นพรรคการเมืองไทยที่เก่าแก่ที่สุด ก่อตั้งขึ้นในฐานะพรรคฝ่ายกษัตริย์นิยม และปัจจุบันเป็นพรรคฝ่ายอนุรักษนิยม” มีอ้างอิงถึงสี่รายการ นั่นคือ

ก.  "Demise of the Democrat Party in Thailand".                 

ข.  "Democrat Party (DP) / Phak Prachathipat". GlobalSecurity.org. สืบค้นเมื่อ 16 May 2020. Of the four ruling coalition parties in 1987, the Democrat Party was considered to be somewhat liberal, despite its beginning in 1946 as a conservative, monarchist party.   

ค. "Thailand's main political parties". Al Jazeera. 3 July 2011. สืบค้นเมื่อ 16 May 2020. Prime Minister Abhisit Vejjajiva's ruling Democrat Party was founded in 1946. It is conservative, pro-monarchy and establishment, backed by the military and most of the Bangkok-based elite.                         

ง. Bunbongkarn, Suchit (1999), "Thailand: Democracy Under Siege", Driven by Growth: Political Change in the Asia-Pacific Region, M.E. Sharpe, p. 173, ISBN 9780765633446             

คงเป็นการยากสำหรับนักเรียนส่วนใหญ่ตามโรงเรียนไทยทั่วไปที่จะตามไปดูว่าอ้างอิงทั้งสี่รายการนี้ได้พูดถึงพรรคประชาธิปัตย์แบบนั้นจริงๆหรือไม่

อุปสรรคประการแรกคือ ความขี้เกียจ  ประการที่สองคือ ภาษา                 

โดยส่วนใหญ่ ตามโรงเรียนทั่วไป ครูที่สอนสังคมศึกษาหรือประวัติศาสตร์ก็อาจจะไม่ถนัดภาษาอังกฤษ เมื่อทั้งครูและนักเรียนไม่สันทัดภาษา จะไปตรวจสอบว่าแหล่งอ้างอิงเขียนข้อความที่ว่านั้นได้อย่างไร ? 

สมมุติว่า ไม่มีปัญหาด้านภาษา และไม่ขี้เกียจ และตามไปอ่านข้อความตามรายการอ้างอิงแล้ว และสมมุติว่า มีข้อความที่ว่า พรรคประชาธิปัตย์ “ก่อตั้งขึ้นในฐานะพรรคฝ่ายกษัตริย์นิยม และปัจจุบันเป็นพรรคฝ่ายอนุรักษ์นิยม” จริงๆ  เราจะรู้ได้อย่างไรว่า แหล่งอ้างอิงนั้นกล่าวถึงพรรคประชาธิปัตย์ได้อย่างถูกต้องแม่นยำ หากไม่มีใครเข้ามาเขียนแย้งหรืออธิบายเป็นอย่างอื่น ! 

ขณะเดียวกัน เราจะตรวจสอบสถานะความน่าเชื่อถือของแหล่งอ้างอิงนั้นได้อย่างไร ?

เช่น สองรายการแรกที่ผู้เขียนได้กล่าวถึงไปในตอนก่อนๆ นั่นคือ  "Demise of the Democrat Party in Thailand". ที่เป็นบทความหนังสือพิมพ์สั้นๆของ Joshua Kurlantzick (โจชัว เคอร์แลนต์ซิค) ที่สังกัดองค์กรที่มีชื่อว่า Council on Foreign Relations และบทความที่สองเรื่อง "Democrat Party (DP) / Phak Prachathipat". ที่ไม่ได้บอกชื่อบุคคลผู้เขียน แต่ลงไว้ว่าเป็นองค์กรชื่อ Globalsecuity.org 

ที่นี้ หากคุณครูและนักเรียนค้นตามไปจนเจอบทความและองค์กรที่รับผิดชอบการเผยแพร่บทความนั้น แล้วยังไงต่อ ? 

เราจะตรวจสอบสถานะความน่าเชื่อถือขององค์กรนั้นได้อย่างไร ?

เพราะเมื่อค้นเพิ่มเติมไปแล้ว โดยเบื้องต้น ก็จะพบคำอธิบายองค์กรซึ่งเขียนโดยองค์กรนั้น หรืออีกนัยหนึ่ง คำอธิบายตัวเองโดยตัวเอง

แล้วใครจะเขียนถึงตัวเองว่า ไม่น่าเชื่อถือบ้างหละครับ ?!               

มิพักต้องถามว่า จะมีครูและนักเรียนสักกี่คนจะฝ่าอุปสรรคภาษาและความขี้เกียจจนไปอ่านข้อเขียนที่เป็นแหล่งอ้างอิงนั้นๆ  และยังจะค้นคว้าต่อถึงความน่าเชื่อถือขององค์กรนั้นๆต่อไปอีก

และหากค้นคว้าถึงแหล่งข้อมูลที่ประเมินความน่าเชื่อถือขององค์กรนั้น ที่ไม่ใช่ที่องค์กรนั้นๆเขียนขึ้นเอง ก็จะพบแหล่งประเมินอีกมากมาย จนไม่รู้ว่าจะเชื่อแหล่งไหนดี ดีไม่ดีแหล่งประเมินนั้นก็ถูกสร้างโดยองค์กรนั้นๆเสียอีก   

เพราะการสร้างอะไรๆขึ้นบนโลกออนไลน์ในกูเกิล มันยากเสียที่ไหน               

และที่สำคัญคือ คนประชาธิปัตย์เองสักกี่คนจะเข้ามาดูตัวเองในวิกิพีเดีย จะมีสักกี่คนที่ให้ความสำคัญกับเรื่องราวของตัวเองที่คนอื่นสร้างหรือตีตราให้  และเมื่อปล่อยไป ไม่สนใจ มันก็จะลงเอยตามคำที่ว่า “อดีตกำหนดปัจจุบัน ปัจจุบันกำหนดอนาคต ใครกำหนดปัจจุบัน กำหนดอดีตและอนาคต”

ใครในปัจจุบันเป็นผู้กำหนดความหมายของพรรคประชาธิปัตย์ในอดีตได้ ก็จะทำให้คนในปัจจุบันเข้าใจว่าพรรคประชาธิปัตย์มีความเป็นมาเช่นนั้น และจะส่งผลต่อความเป็นไปของพรรคในปัจจุบันและอนาคต 

ผู้เขียนเคยกล่าวถึง Council on Foreign Relations ไปแล้วว่าเป็นองค์กรอะไร คราวต่อไป จะได้กล่าวถึง Globalsecuity.org และพากันไปดูการกล่าวถึงพรรคประชาธิปัตย์ของ Al Jazeera