ความเป็นมาของรัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2490 (ตอนที่ 43)

ไชยันต์ ไชยพร

ก่อนจะเกิดรัฐธรรมนูฉบับที่ 4 หรือรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ. 2490  เรามีรัฐธรรมนูญฉบับที่ 2 คือฉบับ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 และฉบับที่ 3 คือฉบับ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2489  ผู้เขียนได้ชี้ให้เห็นแล้วว่า รัฐธรรมนูญฉบับที่ 2 ที่ใช้อยู่ระหว่าง พ.ศ. 2475-2489 เป็นรัฐธรรมนูญที่นำไปสู่ระบอบคณาธิปไตยสืบทอดอำนาจโดยคณะราษฎร สาเหตุสำคัญที่ทำให้รัฐธรรมนูญฉบับนี้เป็นรัฐธรรมนูญคณาธิปไตยสืบทอดอำนาจโดยคณะราษฎร ได้แก่

1. การเปิดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 มีสิทธิ์รับรองคณะรัฐมนตรีร่วมกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 1

2. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 มีจำนวนเท่ากับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 1 ที่มาจากการเลือกตั้ง

3. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 มาจากการแต่งตั้งโดยคณะรัฐมนตรี และ

4. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 ชุดแรกที่แต่งตั้งขึ้นในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2476 มาจากการแต่งตั้งโดยคณะรัฐมนตรี คณะที่ 4 ที่มาจากการทำรัฐประหาร

5. คณะรัฐมนตรี คณะที่ 4 ที่มาจากการทำรัฐประหาร แต่งตั้งตัวเองและพวกพ้องซึ่งส่วนเป็นสมาชิกคณะราษฎรให้เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2

6. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 รับรองตัวเองให้เป็นคณะรัฐมนตรี

จาก 1-5 บรรดาสมาชิกคณะราษฎรต่างแต่งตั้งตัวเองกลับไปกลับมาหมุนเวียนกันเป็นคณะรัฐมนตรี และสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 เป็นระยะเวลาถึง 13 ปี จนมีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ นั่นคือ ฉบับที่ 3 เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2489                                               

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 3 นี้ แม้จะยกเลิกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 และให้มีสมาชิกพฤฒสภาขึ้นแทน แต่ก็ยังกำหนดให้สมาชิกพฤฒสภามีสิทธิ์ในการรับรองคณะรัฐมนตรีร่วมกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้ง  และแม้ว่าจะกำหนดให้สมาชิกพฤฒสภามาจากการเลือกตั้งของประชาชน แต่รัฐธรรมนูญฉบับที่ 3 นี้ได้กำหนดไว้ว่า ในช่วงแรกให้สมาชิกพฤฒสภามาจากการเลือกของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

ทีนี้ เรามาดูกันว่า สมาชิกพฤฒสภาที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้เลือกขึ้นมาเป็นจำนวน 80 คนตามที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญเป็นใครและพวกใครบ้าง

รายชื่อสมาชิกพฤฒสภาที่เลือกตั้งโดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม 2489 

(เครื่องหมาย * หมายถึง สมาชิกคณะราษฎร, เครื่องหมาย ** หมายถึง เคยดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 มาก่อน)

1. พันตรี หม่อมหลวงกรี  เดชาติวงศ์ */**
2. เรือเอก กำลาภ  กาญจนสกุล  */**
3. พันโท ก้าน   จำนงภูมิเวท  (ไม่เคย)
4. นายแก้ว  สิงหะคเชนทร์  (ไม่เคย)
5. นาวาอากาศเอก กาจ เก่งระดมยิง   */** (ธันวาคม 2476)
6. พลเรือตรี กระแส  ประวาหะนาวิน  สรยุทธเสนี  (ไม่เคย)
7. พลโท หลวงเกรียงศักดิ์พิชิต */** (ธันวาคม 2476)
8. นายเขียน  กาญจพันธุ์  (ไม่เคย)
9. พลโท จิร วิชิตสงคราม  **
10. นายจรูญ  สืบแสง  */ ** 
11. นายจิตตะเสน ปัญจะ  (ไม่เคย)
12. พันโท เจือ  สฤษฎิ์ราชโยธิน  (ไม่เคย)
13. นายจำรัส สุวรรณชีพ  */**
14. นายจินดา  พันธุมจินดา 
15. นายจำลอง ดาวเรือง
16. พลโท จรูญ  รัตนกุล  เสรีเริงฤทธิ์  */**
17. นายเฉลียว ปทุมรส */**
18. พันเอก  หลวงชาญสงคราม (กฤษณ  ชาลีจันทร์)  */**
19. พันเอก ช่วง เชวงศักดิ์สงคราม  */** 
20. หลวงชำนาญนิติเกษตร์  (อุทัย  แสงมณี) */**    
21. นายพันตำรวจโท ชั้น  รัศมิทัต  */**
22. นายชาญ  บุนนาค **
23. นายชุณฑ์ ปิณฑานนท์ */**
24. พลตรี  ไชย  ประทีปะเสน */**
25. นายช่วย สุคนธมัต
26. ร้อยโท เชย  กลัญชัย *
27. นายดิเรก ชัยนาม */**
28. นายเดือน  บุนนาค  */**
29. นายไต๋ ปาณิกบุตร
30. พลเรือตรี ถวัลย์  ธำรงนาวาสวัสดิ์  */**
31. นายถวิล อุดล
32. เรือเอก ทิพย์  ประสานสุข */**
33. นายทองม้วน สถิรบุตร
34. พันเอก ทวน  วิชัยขัทคะ */**
35. พันเอก เทศ กิตติรัต (หลวงโยธาณัติการ)  */**
36. ร้อยตรี  เที่ยง  เฉลิมศักดิ์ *
37. นายทัน พรหมิทธิกุล
38. นายเธียรไท  อภิชาตบุตร์
39. พระยานลราชสุวัจน์ (ทองดี  นลนาชสุวัจน์) 
40. พระยานิติศาสตร์ไพศาลย์  (วัน  จามรมาน) */**
41. พระนิติการณ์ประสม (สงวน  ชัยเฉนียน)
42. นายบรรจง  ศรีจรูญ */**
43. นายประเสริฐ ศรีจรูญ  */**
44. นายปรีดี  พนมยงค์  */**
45. นายปราโมทย์ พึ่งสุนทร
46. เรือเอก ประเสริฐ  สุขสมัย */**
47. พลตรี ปลด  ปลดปรปักษ์  พิบูลภานุวัธน์ */**
48. พลโท ประจน  มหาดิลก  ประจนปัจจนึก **
49. นายปพาฬ บุญ-หลง
50. หลวงประสิทธิ์นรกรรม (นายเจี่ยน  หงสประภาส)
51. พลตรี ประยูร  ภมรมนตรี */**
52. นายประทุม  รมยานนท์
53. นายผูก ปาลธรรมี
54. พันตำรวจเอก พระพิจารณ์พลกิจ 
55. นายพึ่ง ศรีจันทร์
56. พลโท มังกร  พรหมโยธี */**
57. พระยามานวราชเสวี **
58. นายมิ่ง  เลาห์เรณู
59. พันเอก หม่อมราชวงศ์ลาภ หัสดินทร์  **   
60. นายเล้ง  ศรีสมวงศ์  */**
61. นายวิจิตร ลุลิตานนท **
62. นายวิลาส  โอสถานนท์ */**
63. ร้อยเอก วิมล วิมลสรกิจ */**
64. เรือเอก วัน  รุยาพร */**
65. ร้อยโท วิริยะ  วิริยะเหิรหาว
66. พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรณไวทยากร 
67. พลตรี เศียร สู่ศิลป์ */**
68. นายสิริ  ชาตินันทน์ */**
69. นายสงวน จูฑะเตมีย์ */**
70. พระสุธรรมวินิจฉัย  (ชม  วณิกเกียรติ) **
71. พันตรี สมาน  เทพหัสดิน  ณ  อยุธยา */**
72. นายสนิท  เจริญรัฐ
73. นายสุรินทร์ ชิโนทัย  */**
74. นายสุกิจ  นิมมานเหมินท์
75. นายไสว อินทรประชา
76. พันตรี  สเหวก  นิรันดร */**
77. พันโท พระอภัยพลรบ (ชลอ  อินทรัมพรรย์)
78. นายเอก  สุพโปฎก */**
79. หลวงอรรถกัลยาณวินิจ (เอื้อน  ยุกตะนันทน์)
80. นายอรุณ  แสงสว่างวัฒนะ            

ในสมาชิกพฤฒสภา 80 คน พบว่า เคยเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 เป็นจำนวน 45  คน   และเป็นสมาชิกคณะราษฎร 51 คน

หมายความว่า กว่าครึ่ง (45/80 คน) ของสมาชิกพฤฒสภาสืบต่อมาจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 และกว่าครึ่ง (51/80) ของสมาชิกพฤฒสภาเป็นสมาชิกคณะราษฎร           

ถ้าจะใช้คำว่า เหล้าเก่าในขวดใหม่ ก็คงจะไม่ผิดนัก

ในตอนต่อไป เราจะมาดูกันว่า สมาชิกพฤฒสภาที่เหลือที่ไม่เคยเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 และไม่ได้เป็นสมาชิกคณะราษฎรเป็นใคร มาจากไหน ?

ขอยกตัวอย่างสมาชิกท่านหนึ่งมาพอเป็นการเรียกน้ำย่อย นั่นคือ คุณพึ่ง  ศรีจันทร์ ที่ไม่ได้เคยเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 มาก่อน และไม่ได้ปรากฏว่าเป็นสมาชิกคณะราษฎรด้วย

คุณพึ่งเคยเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 1 จังหวัดอุตรดิตถ์  จากการเลือกตั้ง พ.ศ. 2480 และการเลือกตั้งวันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2481 “เป็นเสรีไทย รับผิดชอบ ‘หน่วยสุโขทัย-อุตรดิตถ์’ เขตงาน 4 จังหวัด คือ พิษณุโลก อุตรดิตถ์ สุโขทัย และตาก มีฉายาที่เรียกขานว่า ‘นายพลผึ้ง’ ช่วยทำงานต่อต้านญี่ปุ่นและร่วมมือกับสัมพันธมิตรจนกระทั่งสงครามโลกครั้งที่ 2 สิ้นสุดลง  เป็นสมาชิกสภาฯ ฝ่ายตรงข้ามรัฐบาลที่ลงมติไม่ผ่านร่างกฎหมายเกี่ยวกับพระราชกำหนดสองฉบับ ทำให้หลวงพิบูลสงครามต้องลาออกจากนายกรัฐมนตรีในปี 2487”                 

พูดง่ายๆก็คือ คุณพึ่ง เป็น ส.ส. ที่มาจากการเลือกตั้ง และเคยเป็นเสรีไทย และอยู่ฝ่ายตรงข้ามกับ จอมพล ป. พิบูลสงคราม   คุณพึ่งเป็นคนฝ่ายใคร ? คงเดาได้นะครับ