สินค้า (เหนือ) ควบคุม

ก็เข้าใจครับว่าเดือดร้อนเพราะราคาน้ำมันแพงกันทุกคน แต่ข้อเท็จจริงก็ต้องเป็นข้อเท็จจริง ไม่ใช่เอาความเท็จมาปั่นให้กลายเป็นความจริง

สถานการณ์แบบนี้ทุกคนมีอารมณ์โกรธ ฉุนเฉียว เพราะที่้เคยเติมน้ำมันเต็มถังก็แค่พันบาท บวกลบนิดหน่อย มาวันนี้ปาเข้าไปพันกลางๆ แล้ว

แต่...นี่คือปัญหาระดับโลกครับ ไม่ใช่ปัญหาที่ปากซอย

ย้ำอีกครั้งไม่ว่าใคร พรรคไหนมาเป็นรัฐบาล ไม่มีใครทำให้ราคาน้ำมันถูกลงได้ ไม่ว่าจะเฉือนจากตรงไหน ก็ล้วนลดราคาลงได้นิดหน่อย

ไม่กี่บาท!

แต่สถานการณ์มันไปไกลเกินกว่าน้ำมันราคาแพงแล้วครับ

จากนี้ไม่นานทั้งโลกอาจจะเจอปัญหา น้ำมันไม่พอ

ก็...น้ำมันขาดแคลนนั่นแหละครับ

บทพิสูจน์ความสามารถของรัฐบาล จะอยู่ตรงที่สามารถไปเจรจาหาน้ำมันมาให้คนไทยได้ใช้อย่างเพียงพอหรือไม่

ยกตัวอย่างกรณี เรือน้ำมันไทย สามารถผ่านช่องแคบฮอร์มุซมาได้ นั่นคือฝีมือของกระทรวงการต่างประเทศ

แต่ลำเดียวไม่พอครับ หลังจากนี้จะมีอีกหลายบทพิสูจน์ กระทรวงการต่างประเทศโดย "สีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว" จะสามารถเจรจาให้เรือไทย ผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้ต่อเนื่องหรือไม่

ถ้าทำได้ก็สอบผ่าน

ถ้าไม่ได้ก็ต้องไปดูว่าเพราะอะไร อย่าลืมว่าสงครามตะวันออกกลางเป็นปัญหาที่อยู่เหนือการควบคุมของรัฐบาลไทย

ขณะที่โลกต้องเผชิญกับความจริงที่โหดร้าย ไม่มีใครรอดผลกระทบจากสงครามตะวันออกกลาง ยังคงมีการสร้างความเข้าใจผิดเกี่ยวกับ "น้ำมัน" ไม่หยุดหย่อน

น้ำมันเป็น "สินค้าควบคุม"!

จะได้ยินประเด็นนี้มากขึ้่นเรื่อยๆ บนความคาดหวังว่ารัฐบาลจะหาทางทำให้น้ำมันราคาถูกกว่าที่เป็น

มันเป็นเช่นนั้นจริงหรือไม่

เคยมีคำพิพากษาศาลปกครองชั้นต้น คดีที่คณะกรรมการกลางว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ (กกร.) ซึ่งเป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ ๘ ละเลยต่อหน้าที่ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ. ๒๕๔๒ กรณีไม่ควบคุมราคาน้ำมันเชื้อเพลิง

คำพิพากษาศาลปกครองระบุว่า

แม้จะมีการกำหนดให้น้ำมันเชื้อเพลิงเป็นสินค้าและบริการควบคุมตามข้อ ๓ (๑๕) ของประกาศคณะกรรมการกลางว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ เรื่อง การกำหนดราคาสินค้าและค่าบริการควบคุม ปี ๒๕๕๕ ลงวันที่ ๒๕ มกราคม ๒๕๕๕ ซึ่งใช้บังคับขณะที่มีการฟ้องคดี

เนื่องจากเป็นสินค้าที่มีความจำเป็นต่อการครองชีพของประชาชนและเป็นสินค้าที่ใช้เป็นปัจจัยการผลิตต่อเนื่อง ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อราคาของสินค้าชนิดอื่นตามมาตรา ๒๔ วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ. ๒๕๔๒ ซึ่งผู้ถูกฟ้องคดีที่ ๘ มีอำนาจตามมาตรา ๒๕ และมาตรา ๒๖ แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าว ในการกำหนดมาตรการต่างๆ

เช่น การกำหนดราคาซื้อหรือราคาจำหน่ายสินค้าหรือบริการควบคุม ให้ผู้ซื้อซื้อสินค้าและบริการในราคาไม่ต่ำกว่าราคาที่กำหนดให้ผู้จำหน่ายจำหน่ายสินค้าและบริการในราคาไม่สูงกว่าราคาที่กำหนด

ตรึงไว้ในราคาใดราคาหนึ่ง

กำหนดอัตรากำไรสูงสุดต่อหน่วยของสินค้าที่ผู้จำหน่ายจะได้รับ เป็นต้น

แต่เนื่องจากคณะรัฐมนตรี ได้มีมติเมื่อวันที่ ๒๑ พฤษภาคม ๒๕๓๔ อนุมัติให้ดำเนินการยกเลิกการควบคุมราคาน้ำมัน เชื้อเพลิง ซึ่งทำให้ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงเป็นไปตามกลไกตลาดเสรี และสะท้อนต้นทุนที่แท้จริง         ประกอบกับมีหน่วยงานที่ทำหน้าที่กำกับดูแลสินค้าน้ำมันเชื้อเพลิงรวมถึงพลังงานอื่นในประเทศโดยเฉพาะอยู่แล้ว ผู้ถูกฟ้องคดีที่ ๘ จึงไม่มีหน้าที่กำหนดราคาจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงแต่อย่างใด

ศาลปกครองชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง

ศาลปกครองสูงสุดพิพากษายืนตามศาลปกครองชั้นต้น

นั่นคือคำพิพากษา และกรณีน้ำมันเชื้อเพลิงก็มีกฎหมายเฉพาะกำกับดูแลอยู่แล้ว ซึ่งตามหลักกฎหมาย นั้นกฎหมายเฉพาะ มีผลบังคับเหนือใช้กว่ากฎหมายทั่วไป

แต่ กกร.ที่มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์เป็นประธาน ยังมีการกำกับดูแลน้ำมันเชื้อเพลิงในกรณีอื่นๆ อีก ๔ กรณี

๑.มาตรการในการ ควบคุมการปฏิเสธการจำหน่าย ตามมาตรา ๓๐ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ. ๒๕๔๒

๒.มาตรการในการแสดงราคาจำหน่าย (ปิดป้ายแสดงราคาสินค้า) ตามมาตรา ๒๘ แห่งพระราชบัญญัติฉบับเดียวกัน

๓.ตามพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. ๒๕๔๒ ติดตามตรวจสอบให้สถานีบริการน้ำมันเชื้อเพลิงจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงให้ครบถ้วนถูกต้องตรงตามปริมาณที่มีการซื้อ

๔.มาตรการบริหาร กรมการค้าภายในโดยขอความร่วมมือให้ผู้ค้าน้ำมัน (พระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. ๒๕๔๓) แจ้งการเปลี่ยนแปลงราคาจำหน่ายปลีกให้ทราบล่วงหน้า และกำหนดราคาจำหน่ายไม่เกินราคาที่แจ้งให้กรมการค้าภายในทราบ ตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. ๒๕๔๓

"พีระพันธุ์ สาลีรัฐวิภาค" บอกว่า...

"...ต้องบอกให้เข้าใจก่อนว่าคำพิพากษาศาลปกครองคดีใดจะมีผลผูกพันเฉพาะคู่กรณีในคดีให้ต้องถือปฏิบัติ เว้นแต่จะต้องด้วยมาตรา ๗๑ แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒ ถึงจะมีผลต่อบุคคลภายนอก

ดังนั้น คำพิพากษาศาลปกครองย่อมไม่อาจยึดถือหรือนำมาใช้บังคับกับคดีหรือกรณีอื่นได้ในทันทีโดยปริยายเสมอไป เพราะอาจมีข้อเท็จจริง ข้อกฎหมาย และประเด็นข้อพิพาทแห่งคดีที่แตกต่างกัน..."

ก็ถือเป็นความรู้ใหม่ครับ เพราะเข้าใจมาตลอดว่าคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดสามารถใช้เป็นบรรทัดฐาน ในการปฏิบัติราชการและการตีความกฎหมายได้

แม้ไม่ใช่กฎหมายลายลักษณ์อักษรที่ตายตัว

แต่ศาลปกครองจะยึดหลักกฎหมายทั่วไปมาวินิจฉัย  บรรทัดฐานนี้ช่วยให้หน่วยงานรัฐมีแนวทางปฏิบัติที่ถูกต้อง และส่งผลให้คดีในอนาคตมีแนวทางเดียวกัน

ถ้าจะเอาตามที่ "พีระพันธุ์" ว่า กกร.สั่งให้ควบคุมราคาน้ำมันห้ามเกินลิตรละ ๓๐-๔๐ บาท ขณะที่ราคาตลาดโลกมันทะลุไปถึงไหนแล้ว 

ก็มองไม่ออกว่าสถานการณ์น้ำมันในประเทศไทยจะเป็นอย่างไร

ที่แน่ๆ จะขาดแคลนเร็วกว่าที่คิด

ในมุมเศรษฐศาสตร์เบื้องต้น...

ขายของขาดทุนยับใครจะเอามาขาย.