โมเดลสร้างเศรษฐกิจด้วยนวัตกรรม ‘นิลมังกร’ แปลงร่างคนตัวเล็กให้กลายเป็นฮีโร่ของเศรษฐกิจท้องถิ่นไทย

ในโลกธุรกิจระดับสากล องค์กรที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจแบบก้าวกระโดดมักถูกขนานนามว่า “ยูนิคอร์น” ซึ่งเน้นการเติบโตแบบทวีคูณ แต่สำหรับเมืองไทย สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA ได้สร้างนิยามใหม่ที่แข็งแกร่งไม่แพ้กันให้กับเศรษฐกิจภูมิภาค นั่นคือ “นิลมังกร” ซึ่งเป็นโมเดลธุรกิจนวัตกรรมที่มุ่งเน้นสร้างผลกระทบเชิงพื้นที่และสังคมในวงกว้าง โดยนำวัตถุดิบท้องถิ่น อัตลักษณ์ วัฒนธรรม และความเชี่ยวชาญ มาผนวกกับเทคโนโลยีเพื่อสร้างผลิตภัณฑ์นวัตกรรมที่มีมูลค่าสูง ตอบโจทย์ตลาดเฉพาะกลุ่ม โมเดลนี้จึงเป็นกลไกที่ช่วยให้เศรษฐกิจฐานรากสามารถเติบโตได้อย่างมีเอกลักษณ์ มั่นคง และยั่งยืน

ซึ่งเบื้องหลังของหลายนวัตกรรมที่เกิดขึ้นในไทยไม่ได้เริ่มจากห้องแล็บใหญ่ หรือการพัฒนาเทคโนโลยีสุดล้ำเสมอไป แต่บางครั้งเริ่มจาก “ไอเดียหรือภูมิปัญญาในท้องถิ่น” ที่มีความคิดสร้างสรรค์เป็นพลังขับเคลื่อนที่สำคัญ จึงเป็นที่มาของ “นิลมังกร เดอะเรียลลิตี้” โมเดลอัปมูลค่าทางเศรษฐกิจที่ NIA ตั้งใจบ่มเพาะผู้ประกอบการเอสเอ็มอีและสตาร์ทอัปจากทุกภูมิภาคให้มีรายได้เพิ่มขึ้น พร้อมพิสูจน์ให้เห็นว่า “นวัตกรรมไทย” สามารถช่วยเปลี่ยนวิถีเศรษฐกิจและการสร้างแบรนด์ของท้องถิ่นให้มีชื่อเสียงได้มากขึ้น ซึ่งโมเดลนี้นอกจากจะสร้างโอกาสการขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากให้เติบโตได้อย่างเท่าเทียมแล้ว ยังเป็นอีกหนึ่งแรงบันดาลใจสำหรับนวัตกรผู้อยากเริ่มต้นสร้างสรรค์ธุรกิจนวัตกรรม

กริชผกา บุญเฟื่อง ผู้อำนวยการ NIA กล่าวว่า โครงการสุดยอดธุรกิจนวัตกรรมประเทศไทย หรือ “นิลมังกร” เป็นภาพสะท้อนภารกิจของ NIA ที่ต้องการสร้างระบบนิเวศนวัตกรรมที่แข็งแรงในทุกภูมิภาคของไทย ซึ่งเชื่อว่าความเชี่ยวชาญในบริบทท้องถิ่นคือจุดแข็งที่มีศักยภาพในการเติบโต และนวัตกรรมคือเครื่องมือที่ช่วยให้ผู้ประกอบการภูมิภาคสามารถสร้างต้นแบบธุรกิจที่เติบโตจากถิ่นฐานของตนเองได้อย่างยั่งยืน และช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากสู่เศรษฐกิจนวัตกรรมของประเทศ โดยเริ่มตั้งแต่การบ่มเพาะและพัฒนาผู้ประกอบการธุรกิจนวัตกรรมทั้งสตาร์ทอัปและเอสเอ็มอีจากหลากหลายภูมิภาคของประเทศไทย ผ่านกระบวนการที่ครอบคลุม ทั้งประเด็นการออกแบบ การสื่อสารแบรนด์ และการขยายตลาด จนกลายเป็นสินค้านวัตกรรมเชิงสร้างสรรค์ที่มีศักยภาพและพร้อมเติบโตไปสู่ตลาดสากลอย่างยั่งยืน

ทั้งนี้ความสำเร็จของโครงการ “นิลมังกร” ทั้ง 3 รุ่น สามารถพัฒนาแบรนด์นวัตกรรมไทยแล้วกว่า 60 แบรนด์ กระจายทั่ว 4 ภูมิภาค สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจเพิ่มให้กับนวัตกรรมไทยเฉลี่ยกว่า 4.9 เท่า หรือกว่า 765 ล้านบาท ทั้งนี้ตลอดการเดินทางของโครงการ “นิลมังกร” มีผู้ประกอบการนวัตกรรมระดับภูมิภาคสามารถต่อยอดธุรกิจได้จริงในตลาดทั้งในและต่างประเทศ บางรายมีรายได้ที่แตะระดับสิบล้านถึงหลักร้อยล้านบาทในระยะเวลา 3 ปี สะท้อนว่าพลังนวัตกรรมไม่ได้เพียงเปลี่ยนธุรกิจ แต่ยังได้เปลี่ยนชีวิตผู้คนในพื้นที่จนกลายเป็นฮีโร่ของท้องถิ่น ที่ทำให้เห็นว่าการรวยด้วยนวัตกรรมคือเรื่องจริงที่จับต้องได้ และเป็นกลไกสำคัญที่ต่อยอดได้อีกหลากหลายรูปแบบในอนาคต

“เมื่อผู้ประกอบการท้องถิ่นมีรายได้สูงขึ้น ไม่ได้หมายถึงแค่รายได้ทางธุรกิจที่เพิ่มขึ้น แต่หมายถึงโอกาสใหม่ที่เกิดขึ้นในชุมชน มีการจ้างงานเพิ่ม มีเงินหมุนเวียนในท้องถิ่นมากขึ้น ครอบครัวอยู่ได้โดยไม่ต้องย้ายถิ่นฐาน และกลุ่มคนรุ่นใหม่สามารถเห็นต้นแบบของความสำเร็จที่เริ่มต้นได้จากบ้านเกิดของตัวเอง ความรวยในแบบของนิลมังกรจึงไม่ใช่การเติบโตแบบโดดเดี่ยว แต่เป็นความมั่งคั่งที่เชื่อมโยงผู้คนทั้งชุมชนให้เติบโตไปพร้อมกัน” กริชผกา กล่าวทิ้งท้าย

อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของโครงการนิลมังกรที่ผ่านมาการันตีได้ว่า “นวัตกรรมที่แตกต่าง” คือเครื่องมือสร้างความมั่งคั่งที่จับต้องได้จริง รวมถึงสามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจที่ยั่งยืนและกระจายรายได้สู่ท้องถิ่นอย่างเท่าเทียม ถือเป็นกลไกสำคัญที่ NIA ใช้ในการผลักดันแบรนด์ธุรกิจนวัตกรรมไทยที่มีศักยภาพให้สามารถเติบโตอย่างก้าวกระโดด สะท้อนได้จากผลการดำเนินงานของนิลมังกรรุ่นที่ 1 และ 2 สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจจากรายได้ที่เพิ่มขึ้นของผู้ประกอบการแบรนด์นวัตกรรมไทยกว่า 40 ราย เฉลี่ย 3.4 เท่า หรือคิดเป็นมูลค่าเศรษฐกิจกว่า 530 ล้านบาท และสามารถต่อยอดการสร้างแบรนด์ให้กับผู้ประกอบการด้วยการคว้า 3 รางวัลนวัตกรรมแห่งชาติ และ 15 รางวัลจากการประกวด 7 Innovation Awards รวมถึงได้รับการต่อยอดการลงทุนร่วมอีกมากมาย โดยมีตัวอย่างของความสำเร็จ ได้แก่

ผลิตภัณฑ์ทรายแมวจากมันสำปะหลัง Hide & Seek โดยบริษัท เวลตี้ ม็อกกี้ อินโนเวชั่น จำกัด แชมป์นิลมังกรรุ่นที่ 1 มีมูลค่าบริษัทเพิ่มขึ้น 50 เท่าภายในระยะเวลา 2.5 ปี ได้รับการร่วมทุนจากกลุ่มนักลงทุนอิสระและสามารถนำผลิตภัณฑ์ส่งออกไปยัง 16 ประเทศทั่วโลก ผลิตภัณฑ์ชุดหุ่นยนต์เพื่อการเรียนรู้สำหรับเด็ก โดยบริษัท อีซี่คิดส์ โรโบติกส์ จำกัด แชมป์นิลมังกรรุ่นที่ 2 มีรายได้ของบริษัทเพิ่มขึ้น 8.82 เท่าภายในระยะเวลา 1 ปี สามารถสร้างบุคลากรที่มีทักษะด้านการเขียน/พัฒนาโปรแกรมรวมแล้วกว่า 12,500 ราย รวมถึงมีการต่อยอดร่วมงานกับกลุ่มบริษัทขนาดใหญ่ในประเทศ

อย่างไรก็ตาม พรวิไล พันธ์แดง กรรมการผู้จัดการบริษัท ละมุลอินเตอร์ฟู้ดส์ จำกัด เจ้าของแบรนด์น้ำปลาร้า “แม่ละมุล” จากจังหวัดมหาสารคาม และรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จากโครงการ “นิลมังกร เดอะเรียลลิตี้ ซีซั่น 1” มองว่า NIA เป็นเสมือนสปอตไลต์ช่วยสร้างความน่าเชื่อถือและเปิดโอกาสให้แบรนด์ได้ขยายตลาดไปสู่ภูมิภาคอื่นทั่วประเทศ ทั้งยังช่วยประกอบร่างให้น้ำปลาร้าแม่ละมุลมีตัวตนแบรนด์ชัดเจนขึ้น ทั้งเรื่องการจัดการหลังบ้านและการวางกลยุทธ์ ดึงเสน่ห์ชีวิตประจำวันของแบรนด์มาขยายเป็นเรื่องราวที่น่าสนใจ เช่น การใช้ฟืนต้มปลาร้า หรือการผสมใบหม่อน ซึ่งกลายเป็นเอกลักษณ์ที่ทำให้ลูกค้ารู้สึกผูกพันและเชื่อมั่นในคุณภาพ จากความกังวลว่าจะขายได้หรือไม่ วันนี้กำลังการผลิต 4,000-6,000 ขวดต่อวันถูกขายหมดอย่างต่อเนื่อง มีฐานลูกค้าประจำที่มั่นคง และรายได้เติบโตกว่าตอนเริ่มต้น

ขณะที่ จุฬาวรรณ สำราญกิจ CEO & Co-Founder และขจรศักดิ์ จันทร์แจ่ม CTO & Founder บริษัท อีซี่คิดส์ โรโบติกส์ จำกัด สตาร์ทอัปด้านการศึกษาจากจังหวัดเชียงใหม่ เจ้าของแชมป์สุดยอดนวัตกรรมจาก “นิลมังกร เดอะเรียลลิตี้ ซีซั่น 2” เล่าว่า NIA ทำให้ผู้ประกอบการภูมิภาคมีโอกาสเท่าเทียมกับผู้ประกอบการในเมืองใหญ่ เพราะผู้ประกอบการในต่างจังหวัดมักมีข้อจำกัดเรื่องทุน ความรู้ และเครือข่าย ซึ่งโครงการนิลมังกรเข้ามาเติมเต็มให้ครบทุกด้าน ไม่ได้ให้แค่เงินทุน แต่ยังมอบองค์ความรู้จากผู้เชี่ยวชาญ และเชื่อมโยงเราเข้าสู่ระบบนิเวศนวัตกรรม นิลมังกรคือโครงการที่ช่วยให้ธุรกิจท้องถิ่นสามารถก้าวสู่ระดับประเทศและระดับโลกได้ด้วยนวัตกรรม เป็นแรงผลักสำคัญให้ธุรกิจขนาดเล็กอย่าง EasyKids สามารถสร้างนวัตกรรมของตัวเอง เรียนรู้ พัฒนา และเติบโตอย่างมั่นคง

สำหรับ “นิลมังกร ตัวที่ 3” ของประเทศไทย ได้แก่ ทีม PetgeneX ผู้พัฒนานวัตกรรม “ธนาคารสเต็มเซลล์สำหรับสัตว์เลี้ยง” เทคโนโลยีที่ช่วยเก็บเซลล์ต้นกำเนิดไว้ใช้รักษา ฟื้นฟู และชะลอวัยในอนาคตให้กับสุนัขและแมว โดยบริษัท ไซเอนซ์ อินโนเวทีฟ โปรดักส์ จำกัด ตัวแทนจากภาคอีสาน โดยสามารถฝ่าฟันอุปสรรคและบททดสอบจากเหล่าคณะกรรมการ พร้อมทำให้ธุรกิจเติบโตเกินกว่า 20 เท่าตามโจทย์ชาลเลนจ์ที่กรรมการท้าทายไว้.