ผู้เชี่ยวชาญเตือน อันตรายสารโลหะหนักในปลาแม่น้ำกก แม้ไม่เกินค่ามาตรฐานแต่สะสมได้

2 ผู้เชี่ยวชาญเตือนอันตรายสารโลหะหนักในปลาแม่น้ำกก แม้ไม่เกินค่ามาตรฐานแต่สะสมได้ หากกินปลาอย่างต่อเนื่อง หวั่นสารปรอททำหญิงตั้งครรภ์เสี่ยงลูกพัฒนาการช้า แนะตรวจเข้มหลายๆจุด

26 เมษายน 2568 - สมพร เพ็งค่ำ นักวิจัยอิสระและผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาระบบประเมินผลกระทบทางสุขภายโดยชุมชน ( Community Health Impact Assessment Platform หรือCHIA Platform) ให้สัมภาษณ์ถึงผลการตรวจปลาแม่น้ำกกซึ่งสำนักงานประมงจังหวัดเชียงรายแจ้งว่าไม่มีสารโลหะหนักเกินค่ามาตรฐาน ว่ายังมีข้อน่ากังวลคือการพบสารปรอท 0.09 mg/kg ถือว่าเป็นเรื่องไม่ปกติและมีความเสี่ยง เนื่องจากในปลาไม่ควรมีสารปรอท แต่เมื่อแม่น้ำกกและแม่น้ำสายมีความเสี่ยงเนื่องจากต้นน้ำมีการทำเหมืองทอง ซึ่งมีโอกาสในการปล่อยสารโลหะหนักและมลพิษลงสู่ระบบนิเวศ เมื่อตรวจห่วงโซ่อาหาร คือปลา แล้วเจอปรอท การพบจะกลายเป็นปรอทอินทรีย์ ซึ่งมีความเป็นพิษสูง แม้มีค่าไม่เกินค่ามาตรฐาน

“เรายังไม่รู้ข้อมูลว่าปลาที่นำไปตรวจนั้นปลาอะไร เพราะปลาแต่ละชนิดมีการการสะสมของสารปรอทต่างกัน หากตรวจพบในปลานักล่า เช่น ปลาช่อน แสดงว่ามีการสะสมในกุ้ง หอย ปู เมื่อปลาช่อนกินสัตว์เล็กเหล่านั้นเราจับปลามาก็ตรวจเจอ ถือว่ามีการปนเปื้อน แต่หากตรวจปลาเล็กที่ไม่ใชปลานักล่าแล้วเจอในปริมาณนี้ ก็ถือว่าเยอะมาก”สมพร กล่าว

ผู้เชี่ยวชาญด้านมลพิษกล่าวว่า กรณีระดับปรอทในปลาไม่เกินค่ามาตรฐาน ผู้คนมักจะเข้าใจผิดว่าเราจะสามารถบริโภคปลานั้นๆ ได้อย่างปลอดภัย แต่ข้อเท็จจริงคือถึงแม้ระดับปรอทในปลาจะไม่เกินค่ามาตรฐานแต่ถ้าหากเราบริโภคในปริมาณที่เกินค่าความปลอดภัย (ค่าที่ระบุโดยองค์กรอนามัยโลก WHO เท่ากับ 2 μg/kg/day) ก็อาจเกิดผลกระทบต่อสุขภาพได้

“สิ่งที่ควรทำต่อไปคือ จับปลามาตรวจ โดยสุ่มหลายๆ จุด ตรวจปลานักล่า sample site ต้องจับปลาหลายตัวและจับในจุดที่แตกต่างกัน สิ่งสำคัญมากคือ จัดการความเสี่ยง ต้องเตือนเรื่องความเสี่ยงโดยเฉพาะหญิงตั้งท้อง ซึ่งอนุสัญญามินามาตะ ของสหประชาชาติ ห้ามใช้ปรอท เพราะปรอทสะสมในทารกในครรภ์ แม่จะไม่เป็นอะไร จึงต้องดูว่าใครบ้างที่กินปลาจากแม่น้ำกกบ่อยๆ ต้องเอาเส้นผมไปตรวจหาปรอท หากพบก็ต้องคุยและป้องกัน” สมพรกล่าว และว่าผลกระทบต่อหญิงตั้งครรภ์ ต่อเด็กเล็ก หากกินปลาปนเปื้อนปรอทจะส่งผลต่อพัฒนาการทางสมองของเด็ก ซึ่งเป็นผลกระทบจากสิ่งแวดล้อม ซึ่งบางพื้นที่มีงานวิจัยพบว่าส่งผลให้เด็กมีพัฒนาการช้า

ผศ.ดร เสถียร ฉันทะ อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย และผู้ทรงคุณวุฒิ คณะกรรมการลุ่มน้ำโขง กล่าวว่าปกติแล้วในปลาไม่ควรจะมีสารปรอท หากมีก็ไม่ควรเกินค่าที่กำหนด ปรอท เป็นโลหะหนัก หากอยู่ในอาหาร บริโภคเข้าไปก็สะสมในร่างกาย การขับออกเป็นเรื่องยาก สำหรับการตรวจว่าไม่เกินค่ามาตรฐานนั้นอาจไม่ผิด แต่การบริโภคอย่างต่อเนื่องกัน เป็นเรื่องของปริมาณสารโลหะหนักที่จะสะสมในร่างกาย ซึ่งขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายแต่ละคน ช่วงวัย สุขภาพ แตกต่างกัน

ผู้สื่อข่าวถามว่าการที่ตรวจพบว่าในปลาว่ามีปรอทปนเปื้อน คำแนะนำสำหรับชาวบ้านควรบริโภคปลาหรือไม่ ผช.เสถียรกล่าวว่า ในทางวิชาการอธิบายว่าสามารถกินได้ แต่การกินต่อเนื่องการสะสมนั้นต่างกัน ข้อควรระวังคือ หากหลีกเลี่ยงได้ก็ควรหลีกเลี่ยง เพราะตอนนี้เกิดการปนเปื้อน

“กินได้ แต่ไม่ควรกินต่อเนื่อง กรณีผู้หญิงท้องก็อาจมีผลมากกว่า เพราะอย่าลืมว่าสารปรอท คือสาเหตุที่ทำให้เกิดโรคมินามาตะในญี่ปุ่น ที่เกิดจากการบริโภคปลาที่ได้รับสารปรอทที่ปล่อยจากอุตสาหกรรมแล้วสะสมในอ่าวมินามาตะ หลักการอาหารปลอดภัยคือไม่ควรมีสารปรอทหรือสารโลหะหนัก หากมีก็ไม่ควรเกินค่ามาตรฐาน ดังนั้นในการทำประมงเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจึงมีการกำหนดคุณภาพน้ำดิบ หากเราบริโภคไม่เกินค่ามาตรฐาน แต่กินทุกวันๆ โลหะหนักก็สะสมไปเรื่อยๆ ปริมาณที่อยู่ในร่างกายก็มากขึ้น ซึ่งปรอท ตะกั่ว แคดเมียม เป็นสารโลหะหนักที่สำคัญเพราะกำจัดออกยาก สำหรับสารหนูอาจจะเป็นสารก่อให้เกิดมะเร็ง แต่จะจะเกิดหรือไม่แล้วแต่ร่างกายแต่ละคน”นักวิชาการผู้นี้กล่าว

วันเดียวกันสำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดเชียงรายรายงานว่า นายชรินทร์ ทองสุข ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายได้สั่งการให้สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดเชียงราย ร่วมปฏิบัติงานกับสำนักงานเจ้าท่าภูมิภาค สาขาเชียงราย องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย และเทศบาลนครเชียงราย สำรวจสิ่งกีดขวางทางน้ำแม่น้ำกกเพื่อป้องกันปัญหาอุทกภัย พบว่ามีสิ่งกีดขวางตั้งแต่สะพานถนนเลี่ยงเมืองตะวันตก ถึงสะพานเฉลิมพระเกียรติ (โรงเรียนเทศบาล 6) จำนวนทั้งสิ้น 20 จุด จึงสั่งการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกำจัดสิ่งกีดขวางเหล่านี้ทั้งหมด

เพิ่มเพื่อน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

“สุชาติ” เร่งรับมือวิกฤตมลพิษแม่น้ำกก–สาย–รวก สั่งกรมน้ำบาดาลเจาะบ่อช่วยชาวบ้าน 10 แห่ง จัดหาแหล่งน้ำสะอาดทดแทน บรรเทาความเดือดร้อนประชาชน

นายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เปิดเผยว่า จากสถานการณ์ปัญหามลพิษในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำรวก ซึ่งส่งผลกระทบและสร้างความกังวลให้กับประชาชนในพื้นที่ภาคเหนือ รัฐบาลให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของประชาชน

'ภัทรพงษ์' ซัดรัฐบาลคว้าน้ำเหลว เจรจาเมียนมา-จีน แก้มลพิษข้ามพรมแดนไม่คืบหน้า

'ภัทรพงษ์' จวก 'รัฐบาล' ละเลยแก้ปัญหามลพิษน้ำข้ามแดน ชี้เจรจา 'เมียนมา-จีน' ไร้ความคืบหน้าเชิงรุก หวั่นไทยเสียเปรียบเวที JWG จี้ ย้ายสถานที่ประชุมลงพื้นที่แม่สาย สัมผัสปัญหาจริงร่วมกับประชาชน

'พลอยทะเล' ยันน้ำประปานครหลวงสะอาดปลอดภัย!

รัฐบาลยืนยันน้ำประปานครหลวง สะอาด ปลอดภัย ขออย่ากังวล ย้ำไม่ได้ละเลยต่อปัญหาการพบสารปนเปื้อนและมลพิษในน้ำ เดินหน้าเร่งแก้ไขปัญหาต่อเนื่อง พร้อมติดตามสถานการณ์ใกล้ชิด

'นักวิชาการ' ม.แม่ฟ้าหลวง กระทุ้ง รมต.เกษตรฯ 10 ข้อ แก้ปัญหาแม่น้ำปนเปื้อนสารพิษ

'นักวิชาการ' ม.แม่ฟ้าหลวง ส่งจดหมายเปิดผนึกถึง รมว.และ รมช.เกษตรฯ แก้ปัญหา แม่น้ำ 'กก สาย รวก โขง' ปนเปื้อน ปกป้องห่วงโซ่สินค้าเกษตรห่วงโซ่อาหาร เผยตั้งแต่ธ.ค. 68 ตรวจพบผักผลไม้ พืช 24 ชนิด อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ ปนเปื้อนสารโลหะหนักเกินค่ามาตรฐานความปลอดภัย ชี้จุดอ่อน 6 ข้อ ก.เกษตรฯ เสนอทางออก 10 ข้อ จัดตั้งคณะกรรมการร่วมระดับชาติ ตั้งศูนย์ตรวจสารโลหะหนักประจำจังหวัด

รัฐบาลเร่งบูรณาการทุกภาคส่วนแก้ปัญหาสารพิษในแม่น้ำภาคเหนือ

รัฐบาลเร่งเครื่องแก้วิกฤตสารหนูแม่น้ำกก-สาย! อว. ระดมทีมวิทยาศาสตร์ลุย 4 แนวทางด่วน กรองน้ำ–ตรวจสารพิษ–ศึกษาฝายดักตะกอน–สืบต้นตอ กษ. สั่ง 3 กรมตรวจเข้มห่วงโซ่อาหาร หนุนระบบตรวจสอบย้อนกลับ กู้ความเชื่อมั่นสินค้าเกษตรไทย