เลิก‘ลดหย่อนภาษี’บัตรคนจน รัฐกัดฟันลดสเปก สยบกระแสร้อน

ในที่สุดก็ต้านทานกระแสไม่ไหว! รัฐบาลยอมถอยหลังถูกถล่มปรับหลักเกณฑ์ “บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ” หรือ “บัตรคนจน” ปี 2569 ที่รัฐบาล นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและ รมว.มหาดไทย เข้ามาก็สั่งล้างไพ่จัดระเบียบฐานข้อมูลใหม่ มีการคัดกรองผู้ถือบัตรเข้มข้นขึ้น โดยให้เปิดลงทะเบียนใหม่ทั้งหมด ตั้งแต่วันที่ 4 -21 มิถุนายน 2569

ทั้งผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐรายเดิมและเปิดรับกลุ่มใหม่ที่เป็นกลุ่มตกหล่นและจนจริง แต่ไม่เคยได้รับสิทธิ์มาก่อน โดยกลุ่มนี้รัฐให้รออยู่เฉยๆ จะส่งกรมการปกครองลงพื้นที่ไปเก็บข้อมูลเอง

โดยการปรับเกณฑ์รอบนี้มีหลายข้อที่ต้องยอมรับว่าไม่ถูกใจประชาชนเอาเสียเลย รัฐบาลอนุทินถูกวิจารณ์หนักว่า ออกหลักเกณฑ์ที่มองไม่รอบด้าน สะท้อนการบริหารงาน ลามไปจนถึงเรื่องภาวะผู้นำของนายกฯ อนุทิน ที่เริ่มไม่เข้าตาประชาชนเข้าแล้ว แม้รัฐบาลจะออกมาแก้ตัวว่าเพื่อคัดกรองให้สิทธิ์คนที่จนจริงๆ ได้รับสิทธิ์ก็ตาม

ทั้งนี้ เมื่อเปรียบเทียบคุณสมบัติผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐปี 2565 กับการปรับเกณฑ์ล่าสุดในปี 2569 ที่เรียกว่าเข้มงวดมาก มีข้อแตกต่าง เช่น ปี 2569 ได้เพิ่มกลุ่มบุคคลที่ไม่มีสิทธิ์ลงทะเบียน 5 กลุ่ม 1.คือนักเรียน นักศึกษา 2.ผู้ถือหุ้นหรือกรรมการบริษัท 3.ผู้มีบัญชีหุ้น ตราสารหนี้ 4.ผู้ถือกรมธรรม์ประกันชีวิตประเภทสามัญที่ชำระประกันตั้งแต่ 12,000 บาทต่อปีขึ้นไป และ 5.ผู้ที่ถูกนำชื่อไปลดหย่อนในการคำนวณภาษีเงินได้ในฐานะบิดา มารดา คู่สมรส หรือบุตร

โดยที่เป็นประเด็นร้อนและถูกวิจารณ์อย่างหนักคือ กรณีพ่อแม่ที่ลูกนำชื่อไปลดหย่อนภาษีเงินได้ ทำให้พ่อแม่ถูกตัดสิทธิ์ในบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ เพราะสรรพากรจะบันทึกว่าบุตรคือผู้ดูแลหลัก ทำให้ระบบคัดกรองประเมินว่า พ่อแม่มีผู้ดูแลแล้ว จึงถูกตัดสิทธิ์บัตรคนจน ซึ่งก่อนหน้านี้ นายอนุทินยืนยันว่าจะใช้หลักเกณฑ์นี้ เพราะดำเนินการไปแล้ว

แต่ทว่าผ่านไปไม่กี่วันก็ต้านกระแสสังคมไม่ไหวจนต้องถอย ยอมเปิดให้กรณีผู้ที่ไม่ผ่านหลักเกณฑ์สามารถยื่นอุทธรณ์ได้ โดยเฉพาะกรณีที่ลูกนำชื่อพ่อแม่ไปยื่นลดหย่อนภาษี แต่ลูกไม่ได้ส่งเสียเลี้ยงดูพ่อแม่จริงก็ให้ยื่นอุทธรณ์มา แต่กลับมีเรื่องข้อจำกัด ต่อไปจะเลือก “ลดหย่อนภาษี” หรือเลือก “บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ” งานนี้รัฐบาลโดนถล่มต่ออีก

เพราะประชาชนกว่า 13 ล้านคน ในกลุ่มผู้ถือบัตรคนจน รวมไปถึงลูกๆ ของกลุ่มคนเหล่านี้ต้องเดือดร้อน ถึงขั้นมีประโยคที่พูดว่า ลูกที่ทำให้พ่อแม่ถูกตัดสิทธิ์เป็น “ลูกอกตัญญู”

จนนายอนุทินต้องสั่งขุนคลังอย่าง นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.การคลัง ในฐานะผู้ได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบหลัก ไปทบทวนหลักเกณฑ์ดังกล่าวใหม่ โดยนายเอกนิติเรียกประชุมคณะกรรมการประชารัฐสวัสดิการเพื่อเศรษฐกิจฐานรากและสังคม เพื่อพิจารณาหลักเกณฑ์ดังกล่าวเป็นการเฉพาะ ในวันที่ 11 มิถุนายน

เคาะผลสรุปว่า คณะกรรมการประชารัฐสวัสดิการมีมติไม่ใช้เกณฑ์ตัดสิทธิ์ผู้ถือบัตรสวัสดิการที่มีชื่อในการลดหย่อนภาษีของบุตร บิดามารดา หรือคู่สมรส ในการลงทะเบียนครั้งนี้ ซึ่งเน้นย้ำเฉพาะครั้งนี้ โดยเมื่อกระบวนการลงทะเบียนเสร็จสิ้น จะมีการทบทวนเกณฑ์การคัดกรองทั้งหมดอีกครั้ง หากมีการปรับปรุง เปลี่ยนแปลง ยกเลิกเกณฑ์ใด จะมีการเสนอต่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ครั้งเดียว ก่อนที่จะประกาศผลการลงทะเบียนในวันที่ 17 กรกฎาคม 2569 พร้อมยืนยันให้ประชาชนสบายใจและไม่ต้องกังวลจะไม่มีเกณฑ์ดังกล่าวในรอบนี้แน่นอน

คณะกรรมการยังย้ำถึงนโยบายสำคัญของการดำเนินการครั้งนี้ด้วยว่า เป็นการทำงานตามวัตถุประสงค์ของกฎหมายและมติ ครม. เมื่อวันที่ 9 ธันวาคม ที่ต้องการค้นหาและนำกลุ่มผู้ที่มีความยากจนและได้รับความเดือดร้อนอย่างแท้จริงให้เข้าสู่ระบบการดูแลของรัฐ โดยถือเป็นการทำงานเชิงรุกที่ไม่ได้นำเรื่องกรอบวงเงินงบประมาณมาเป็นตัวตั้งแต่อย่างใด อย่างไรก็ตาม ความคืบหน้าของกลุ่มผู้ที่มาลงทะเบียนยืนยันขอรับสิทธิ์ผ่านช่องทางต่างๆ ล่าสุดมีผู้ลงทะเบียนแล้วจำนวน 11.28 ล้านราย และดำเนินการตรวจสอบไปแล้ว 10.8 ล้านราย

นอกจากนี้ รัฐบาลโดยกระทรวงการคลังยังได้บูรณาการร่วมกับกระทรวงมหาดไทยและกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) ทำงานเชิงรุกในการค้นหาผู้ตกหล่นเพิ่มเติมในอีก 2 กลุ่มหลัก ได้แก่ กลุ่มที่มีรายชื่ออยู่ในฐานข้อมูลเดิมของกระทรวงมหาดไทยและ พม.อยู่แล้ว และกลุ่มที่ไม่มีชื่ออยู่ในฐานข้อมูลใดๆ มาก่อน ซึ่งเป็นกลุ่มตกหล่น

อย่างไรก็ตาม การถอยรอบนี้ของรัฐบาลเพื่อหวังลดกระแสสังคม ที่ในอนาคตยังไม่มีคำยืนยันว่าจะดึงเกณฑ์ลดหย่อนภาษีดังกล่าวกลับมาอีกหรือไม่ แต่จากสถานการณ์ที่เกิดขึ้นวันนี้ เชื่อว่าจะเป็นบทเรียนสำคัญของรัฐบาล ในการตัดสินใจในอนาคตอย่างแน่นอน!.