สอน.ชูมาตการดัน 'ใบอ้อย' เป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ สร้างรายได้เกษตรกร

สอน. ปักหมุดกาญจนบุรี ดัน ‘ใบอ้อย’ สู่เศรษฐกิจหมุนเวียน ดึงสหภาพยุโรป กลุ่มมิตรผล และนักวิจัยด้านสิ่งทอ ร่วมเปิดโมเดลดันให้เป็นพลังงานหรือผลิตภัณฑ์ใหม่ หวังสร้าง ‘รายได้กระเป๋าที่สอง’ ให้เกษตรกร พร้อมคุมอ้อยเผาไม่เกิน 5% ฝ่ากติกาการค้าโลก

16 พ.ย. 2569 – นายใบน้อย สุวรรณชาตรี เลขาธิการ สำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (สอน.) เปิดเผยว่า กระทรวงอุตสาหกรรม เดินหน้ายกระดับอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลทรายสู่เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ปักหมุดจังหวัดกาญจนบุรี เปิดเวที “พลิกโฉมใบอ้อยสู่นวัตกรรมรักษ์โลก” ดึงสหภาพยุโรป กลุ่มมิตรผล และนักวิจัยด้านสิ่งทอ ร่วมเปิดโมเดลเปลี่ยนเศษวัสดุจากไร่อ้อยเป็นพลังงานและผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง รับเทรนด์การค้าและมาตรฐานคาร์บอนต่ำของตลาดโลก

ทั้งนี้ แนวทางบริหารอุตสาหกรรมฤดูการผลิต 2569/2570 มุ่งปรับทั้งห่วงโซ่อุปทานให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ควบคู่กับการสร้างรายได้ที่มั่นคงให้เกษตรกร โดยหนึ่งในมาตรการสำคัญคือการลดการเผาอ้อย ซึ่งไม่ใช่เพียงการแก้ปัญหาฝุ่น PM2.5 แต่เกี่ยวข้องโดยตรงกับความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมน้ำตาลไทยในตลาดส่งออก

สำหรับฤดูหีบ 2569/2570 กระทรวงอุตสาหกรรมและคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (กอน.) เตรียมลดเพดานการรับอ้อยเผาของโรงงานเหลือไม่เกิน 15% ต่อวัน เพื่อผลักดันสัดส่วนอ้อยเผาทั้งฤดูให้ไม่เกิน 5% จากฤดูที่ผ่านมาอยู่ที่ 3.8% พร้อมปรับปรุงเกณฑ์คุณภาพอ้อยเพื่อส่งเสริมอ้อยสดสะอาดและเพิ่มค่าความหวาน C.C.S. รวมถึงผลักดันกองทุนอ้อยและน้ำตาลทรายให้เป็นกลไกหลักสนับสนุนมาตรการตัดอ้อยสดในระยะยาว

นายใบน้อย กล่าวว่า การไม่เผาอ้อยจึงต้องมองไกลกว่าปัญหาสิ่งแวดล้อม เพราะตลาดต่างประเทศเริ่มนำมาตรฐานคาร์บอนต่ำมาเป็นเงื่อนไขทางการค้า ทางออกคือการนำแนวคิด Circular Economy มาใช้จริง โดยเปลี่ยนใบและยอดอ้อยจากวัสดุเหลือทิ้งให้เป็นพลังงานหรือผลิตภัณฑ์ใหม่ เพื่อสร้าง “รายได้กระเป๋าที่สอง” ให้เกษตรกร

ด้านนายสาโรช ศรีใส ผู้จัดการโครงการ คณะผู้แทนสหภาพยุโรปประจำประเทศไทย กล่าวว่า สหภาพยุโรปให้ความสำคัญกับเกษตรกรรมยั่งยืน การหมุนเวียนชีวมวล และการตรวจสอบย้อนกลับ โดยเฉพาะมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับการไม่ทำลายป่าและการไม่เผาแปลงเกษตร การนำใบและเศษซากอ้อยกลับมาใช้ประโยชน์ เช่น ผลิตพลังงานชีวมวล ไบโอมีเทน หรือปุ๋ยอินทรีย์ จะช่วยยกระดับภาพลักษณ์ห่วงโซ่อุปทานสีเขียวและเพิ่มโอกาสทางการค้าในตลาดยุโรป

ขณะที่นายวิรัตน์ ทวีปิยมาภรณ์ ผู้จัดการฝ่ายนโยบายอุตสาหกรรม กลุ่มมิตรผล กล่าวว่า กลุ่มมิตรผลขับเคลื่อนแนวทาง Zero Waste ด้วยการรับซื้อใบอ้อยและเศษวัสดุการเกษตรจากเกษตรกร ช่วยลดการเผาและเพิ่มรายได้ ก่อนนำเข้าสู่โรงไฟฟ้าชีวมวลเพื่อผลิตไฟฟ้าและไอน้ำใช้ในโรงงาน ส่วนที่เหลือจำหน่ายเข้าสู่ระบบไฟฟ้า

นอกจากพลังงานแล้ว ใบอ้อยยังถูกต่อยอดเป็นวัตถุดิบสำหรับอุตสาหกรรมสิ่งทอ โดย ผศ.ดร.ศรัณย์ จันทร์แก้ว อาจารย์ประจำสาขาวิชาออกแบบผลิตภัณฑ์สิ่งทอ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร เปิดเผยผลงานวิจัยการสกัดเส้นใยจากใบอ้อย ซึ่งได้รับทุนจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และได้รับรางวัลเหรียญทองแดงจาก Taiwan Innotech Expo 2024

กระบวนการดังกล่าวนำใบอ้อยสดมาหมักด้วยน้ำหมักชีวภาพเป็นเวลา 4 เดือน ก่อนผ่านกระบวนการสกัดเส้นใย โดยใบอ้อยสด 10 กิโลกรัม สามารถผลิตเส้นใยคุณภาพดีได้ประมาณ 1.5 กิโลกรัม จากนั้นนำไปปั่นด้ายและทอมือเป็นสินค้าแฟชั่นและไลฟ์สไตล์ เช่น เสื้อผ้า หมวก และกระเป๋า ภายใต้แบรนด์ “NATHA” พร้อมถ่ายทอดองค์ความรู้สู่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเพื่อสร้างอาชีพและรายได้เสริม

ทั้งนี้ สอน. มองว่า การยกระดับอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลไม่ได้หยุดอยู่ที่การลดการเผา แต่ต้องเปลี่ยนวัสดุเหลือใช้ให้กลายเป็นทรัพยากรทางเศรษฐกิจ ตั้งแต่พลังงานชีวมวลไปจนถึงนวัตกรรมสิ่งทอ ซึ่งจะช่วยลดของเสีย ลดการปล่อยคาร์บอน เพิ่มรายได้เกษตรกร และสร้างมูลค่าเพิ่มให้ห่วงโซ่อุตสาหกรรมไทย

โจทย์สำคัญจากนี้จึงอยู่ที่การทำให้ Circular Economy เกิดขึ้นจริงตลอดห่วงโซ่ ตั้งแต่ไร่อ้อย โรงงาน ไปจนถึงตลาดปลายทาง เพื่อให้อุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลไทยไม่เพียงลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แต่สามารถเปลี่ยนกติกาคาร์บอนต่ำของโลกให้เป็นโอกาสทางเศรษฐกิจได้ในระยะยาว

เพิ่มเพื่อน