'นักวิชาการ' กังขา วิกฤตขยะพิษและกากอุตสาหกรรม โทษใครดี จำเลยมีเยอะ

19ส.ค. 2569 - นายกมล กมลตระกูล นักวิชาการอิสระ เผยแพร่บทความ เรื่อง วิกฤติขยะพิษและกากอุตสาหกรรม โทษใครดี? จำเลยมีเยอะ มีเนื้อหาดังนี้

วิกฤติขยะพิษและกากอุตสาหกรรมในประเทศไทยเป็นมลพิษเชิงโครงสร้างที่มีความซับซ้อน ทั้งจากกฎหมาย ช่องโหว่ทางธุรกิจ และต้นทุนในการกำจัด
ดังนั้นจึงหาผู้รับผิดชอบไม่ได้ ดีแต่โยนกันไปมา หาจำเลยไม่ค่อยได้

1. ต้นตอ: ใครคือผู้ก่อปัญหา?
ขยะพิษและกากอุตสาหกรรมไม่ได้เกิดขึ้นเอง แต่มาจาก 3 กลุ่มหลัก:
ด้านหลัก คือ โรงงานอุตสาหกรรม ทั้งของคนไทย และบริษัทต่างชาติ (ผู้ก่อกำเนิดของเสีย - Waste Generator):
โรงงานที่ลดต้นทุนโดยการส่งกากพิษให้บริษัทรับกำจัดที่ไม่ได้รับอนุญาต หรือว่าจ้างบริษัทที่ประมูลราคาต่ำเกินจริง ซึ่งรู้เห็นเป็นใจในการนำไปลักลอบทิ้ง
ผู้รับบำบัด/กำจัดเถื่อน และบริษัทขนส่ง:
กลุ่มรีไซเคิลหรือรับกำจัดที่ไม่มีศักยภาพจริง รวมถึงการสวมสิทธิ์เอกสารใบอนุญาตขนย้าย (สก.2) นำขยะพิษไปฝังกลบในที่ดินเอกชน ลักลอบปล่อยลงแหล่งน้ำสาธารณะ หรือลักลอบเผากลางแจ้ง
การลักลอบนำเข้าขยะพิษข้ามชาติ: กลุ่มทุนต่างชาติ (เช่น ทุนจีนบางกลุ่ม) ที่เข้ามาตั้งโรงงานรีไซเคิลบังหน้า แล้วนำเข้าขยะอิเล็กทรอนิกส์และเศษพลาสติกปนเปื้อนสารเคมีเข้ามาทิ้งในไทย

2. จุดที่ร้ายแรงที่สุด (พื้นที่ระดับวิกฤต)
พื้นที่ที่มีการลักลอบทิ้งและสะสมของสารพิษรุนแรงที่สุด มักอยู่ใน เขตอุตสาหกรรมและจังหวัดรอบปริมณฑล/ระเบียงเศรษฐกิจ:
พื้นที่ EEC และภาคตะวันออก: ฉะเชิงเทรา, ชลบุรี, ระยอง และปราจีนบุรี เป็นพื้นที่ที่มีโรงงานอุตสาหกรรมหนาแน่น และมักพบการลักลอบทิ้งกากสารเคมีในที่ดินร้าง ลำห้วย และพื้นที่เกษตรกรรม
ภาคกลางและพื้นที่ใกล้เคียง: พระนครศรีอยุธยา, สระบุรี, ลพบุรี, เพชรบูรณ์ และราชบุรี (เช่น กรณีพิษปนเปื้อนน้ำใต้ดินจากโรงงานรีไซเคิลใน ต.น้ำพุ อ.เมือง ราชบุรี หรือถังสารเคมีลักลอบทิ้งใน ต.ดีลัง อ.พัฒนานิคม ลพบุรี)

3. หน่วยงานและกระทรวงที่รับผิดชอบ
การกำกับดูแลแบ่งตามภารกิจหลัก ดังนี้:

4. ทางออกและการแก้ไขปัญหา
ทางด้านนโยบายและกฎหมาย

1. รัฐบาลควรใช้หลัก Polluter Pays Principle (PPP): บังคับใช้แนวคิด "ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่ายค่าความเสียหายและค่าชดเชยผู้ได้รับผลกระทบ อย่างเคร่งครัด“
ให้โรงงานต้นทางต้องรับผิดชอบร่วมกับบริษัทขนส่งและบริษัทกำจัด หากพบว่าขยะของตนถูกทิ้งผิดวิธี

2. ปรับปรุงระบบติดตาม Real-time: ใช้เทคโนโลยี GPS ติดรถขนส่งกากพิษทุกคัน และใช้ระบบสำรวจดิจิทัล (เช่น Digital Waste Tracking) เชื่อมข้อมูลระหว่างผู้ผลิต ขนส่ง และโรงบำบัด เพื่อปิดช่องโหว่ขยะหายระหว่างทาง

3. เพิ่มโทษทางอาญาและแพ่ง: ปรับปรุงกฎหมายให้มีบทลงโทษหนักถึงขั้นยึดใบอนุญาตประกอบกิจการถาวร ติดคุก แบล๊กลิสต์ และต้องจ่ายค่าฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมเต็มจำนวน (Strict Liability)
ทางด้านโครงสร้างและการจัดการ

1. ห้ามนำเข้าขยะพิษ/พลาสติกปนเปื้อนจากต่างประเทศเด็ดขาด: ยุติข้อยกเว้นโควตานำเข้าขยะอิเล็กทรอนิกส์และเศษพลาสติก เพื่อไม่ให้ไทยกลายเป็นถังขยะพิษของโลก

2. สนับสนุนอุตสาหกรรมกำจัดขยะที่ได้มาตรฐาน: ส่งเสริมการลงทุนโรงงานกำจัดที่ใช้เทคโนโลยีสูง เช่น เตาเผาอุณหภูมิสูงระบบปิด หรือการแปลงเป็นพลังงาน (Waste-to-Energy) เพื่อลดต้นทุนกำจัดในระบบให้แข่งขันกับโรงงานเถื่อนได้

3. สร้างเครือข่ายภาคประชาชนเฝ้าระวังและกองทุนฟื้นฟู:
ตั้ง "กองทุนฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม" ที่จัดเก็บเงินสะสมจากโรงงานอุตสาหกรรมทุกประเภท ไว้ใช้เยียวยาชาวบ้านทันทีเมื่อเกิดเหตุ โดยไม่ต้องรอคดีความสิ้นสุด
รวมถึงดึงภาคประชาสังคม (เช่น มูลนิธิบูรณะนิเวศ) กรีนพีซ ประเทศไทย มูลนิธิสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI):
ทำงานร่วมกับชุมชนและภาครัฐเพื่อส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืน การจัดการเมืองสีเขียว และลดผลกระทบสิ่งแวดล้อม
มูลนิธิสิ่งแวดล้อมศึกษาเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน (FEED):
เน้นให้ความรู้และสร้างความตระหนักด้านการอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมศึกษา
Precious Plastic Bangkok: องค์กรที่เน้นการรีไซเคิลและแปรรูปขยะพลาสติกในระดับชุมชน [1, 2, 3] มาเข้าร่วมตรวจสอบ

เพิ่มเพื่อน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

ปราจีนฯ ผวา! น้ำดำเหม็นคลุ้ง ปลานับแสนหนีตาย สงสัยพิษกากอุตสาหกรรม

ปราจีนฯ ผวาน้ำดำปริศนา ฝูงปลานับแสนว่ายทวนน้ำหนีตาย นายอำเภอนำทีมลงเรือไล่หาต้นตอ สงสัยน้ำปนเปื้อนจากกากอุตสาหกรรม

“สุชาติ” สั่ง ฉก.ควบคุมมลพิษ ผนึก 2 ผู้ว่าฯ – ตำรวจ บุกทลายแหล่งพักกากอุตสาหกรรมฉะเชิงเทรา พบของเสียกว่า 6,000 ตัน ปนเปื้อนโลหะหนัก เตรียมขนทิ้งข้ามจังหวัด

วันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) โดยชุดเฉพาะกิจควบคุมมลพิษ (ฉก.ควบคุมมลพิษ) บูรณาการร่วมกับจังหวัดฉะเชิงเทรา

แกะรอยขยะพิษรอยต่อสระแก้ว-ปราจีนฯ เปิดเบาะแสกว้านซื้อที่กว่า 2,000 ไร่ ฝั่งสระแก้ว จับตาบ่อดิน 300 ลอบทิ้งกาก

นายสุนทร คมคาย นำเครือข่ายปราจีนเข้มแข็งลงพื้นที่ติดตามเบาะแสการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมบริเวณรอยต่อจังหวัดสระแก้วและปราจีนบุรี หลังได้รับข้อมูลว่ามีการกว้านซื้อที่ดินกว่า 2,000 ไร่ใน ต.ศาลาลำดวย อ.เมือง จ.สระแก้ว

ชาวปราจีนฯ สุดทนมลพิษ! ประกาศต้าน EEC จี้รัฐบาลจัดการทุนเทา ขู่ยกระดับชุมนุม

กลุ่มปราจีนเข้มแข็งประกาศจุดยืน ไม่เอา EEC ไม่เอาทุนเทา หลังมหาอุทกภัยปี 2569 ตอกย้ำบาดแผลมลพิษที่สะสมมานาน เตรียมส่งจดหมายถึงกรรมการ EEC ทุกคน เตือนอย่าซ้ำเ

เปิดปฏิบัติการ '9 ดาวกระจาย' กวาดล้างขยะพิษ บุกตรวจ 150 โรงงานสมุทรสาคร

จังหวัดสมุทรสาครเปิดปฏิบัติการ 9 ดาวกระจาย บุกตรวจ 150 โรงงาน ปูพรมทั้งจังหวัดหวั่นซุกกากอุตสาหกรรม สารพิษเป็นอันตรายต่อประชาชน