'ภท.' เฉลยแล้ว! ทำไมแตะ 'ภาษีบาป' เส้นเงินไปทางไหน ใช้ทำอะไร

‘ศุภชัย’ ร่ายยาวทำไมสังคายนา ‘ภาษีบาป’ ชี้ถึงเวลาประเทศไทยต้องปฏิรูปภาษีทั้งระบบ ยันนายทุนเหล้าบุหรี่ต้องจ่ายเหมือนเดิม แค่เปลี่ยนเส้นทางเงิน เปลี่ยนเข้ารายได้รัฐแทน

5 ต.ค. 2569 – นายศุภชัย ใจสมุทร สส.บัญชีรายชื่อ และประธานฝ่ายกฎหมายพรรคภูมิใจไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กว่า ช่วงนี้ สังคมกำลังถกเถียงกันอย่างมากเรื่อง “ภาษีบาป” และการยกเลิกระบบ Earmarked Tax หรือการจัดเก็บ “เงินบำรุง” จากภาษีสุราและยาสูบเพื่อส่งตรงให้แก่องค์กรหรือกองทุนบางแห่ง

แต่ผมคิดว่า ประเด็นที่ใหญ่กว่านั้นคือ ถึงเวลาแล้วหรือยังที่ประเทศไทยจะต้องกลับมาทบทวน “โครงสร้างภาษีทั้งระบบ”

เพราะปัญหาการคลังของประเทศไทยในวันนี้ไม่ได้อยู่ที่ภาษีชนิดใดชนิดหนึ่ง แต่อยู่ที่ว่า ฐานรายได้ของรัฐแคบ ขณะที่ภาระรายจ่ายของประเทศกำลังเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยเต็มรูปแบบ ค่าใช้จ่ายด้านสาธารณสุข สวัสดิการ บำนาญ การศึกษา และการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานจะเพิ่มขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

คำถามคือ เราจะนำเงินจากไหนมารองรับภาระเหล่านี้อย่างยั่งยืน

OECD ได้ชี้ให้เห็นปัญหาโครงสร้างภาษีของประเทศไทยไว้อย่างน่าสนใจ

รายได้จาก VAT ของไทยอยู่ประมาณ 3.9% ของ GDP ขณะที่ค่าเฉลี่ยของประเทศรายได้ปานกลางระดับบนอยู่ประมาณ 6.2%

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของไทยอยู่ประมาณ 1.9% ของ GDP และ OECD ระบุว่าฐานภาษีของไทยค่อนข้างแคบ เนื่องจากเกณฑ์และค่าลดหย่อนต่าง ๆ ทำให้ประชากรแรงงานจำนวนมากอยู่นอกระบบภาษีเงินได้

ขณะที่รายได้จากภาษีทรัพย์สินของไทยอยู่ประมาณ 0.4% ของ GDP เมื่อรวมภาษีทรัพย์สินประเภทต่าง ๆ เทียบกับค่าเฉลี่ยประเทศ OECD ประมาณ 1.9%

ในทางกลับกัน ประเทศไทยมีรายได้จากภาษีสรรพสามิตในระดับค่อนข้างสูงเมื่อเทียบกับประเทศรายได้ปานกลางระดับบน

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่า ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ว่า “ประเทศไทยเก็บภาษีน้อยหรือมาก” เพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ว่าเราเก็บภาษีจากอะไร ใครเป็นคนจ่าย และโครงสร้างภาษีของเรายุติธรรมและเหมาะสมกับเศรษฐกิจในปัจจุบันหรือไม่

ดังนั้น การพูดถึง “การปฏิรูปภาษี” ไม่ควรถูกตีความทันทีว่าเป็น “การขึ้นภาษี” การปฏิรูปภาษีที่แท้จริงคือการจัดโครงสร้างใหม่ให้ฐานภาษีกว้างขึ้น ระบบง่ายขึ้น ข้อยกเว้นลดลง เกิดความเป็นธรรมมากขึ้น และรัฐจัดเก็บรายได้อย่างมีประสิทธิภาพและโปร่งใส

เราจึงควรกล้าทบทวนทั้งระบบ ตั้งแต่ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ภาษีนิติบุคคล VAT ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ภาษีสิ่งแวดล้อม ตลอดจนมาตรการลดหย่อนและสิทธิประโยชน์ทางภาษีต่าง ๆ ว่ายังมีความเหมาะสมหรือไม่

รวมถึง “ภาษีบาป” และ Earmarked Tax

ผมเห็นว่าเงินภาษีควรเข้าสู่ระบบการคลังของประเทศอย่างเป็นเอกภาพ ผ่านกระบวนการงบประมาณที่สามารถตรวจสอบได้โดยรัฐสภา

หากยกเลิกเงินบำรุงที่เก็บเพิ่มเติมจากภาษีสุราและยาสูบ ก็สามารถ ออกกฎกระทรวงปรับอัตราภาษีสรรพสามิตให้เหมาะสมเพื่อรองรับรายได้ส่วนเดิม

ดังนั้น เงินไม่ได้หาย ผู้ประกอบการสุราและยาสูบไม่ได้รับประโยชน์ สิ่งที่เปลี่ยนคือ “เส้นทางของเงิน”

จากเดิมที่เงินส่วนหนึ่งถูกกำหนดปลายทางไว้ล่วงหน้าและส่งตรงให้องค์กรหรือกองทุนบางแห่ง ก็เปลี่ยนมาเป็นรายได้ของรัฐและเข้าสู่กระบวนการจัดสรรงบประมาณตามปกติ

นี่คือหลักสำคัญของ วินัยการคลัง

เพราะทุกปี ประเทศมีความจำเป็นใหม่เกิดขึ้นเสมอ หากเรา “ล็อก” รายได้บางส่วนไว้กับองค์กรใดองค์กรหนึ่งอย่างถาวร พื้นที่ในการบริหารงบประมาณของรัฐบาลและรัฐสภาก็จะลดลงเรื่อย ๆ

แต่การปฏิรูปภาษีเพียงด้านเดียวไม่เพียงพอ เราต้องปฏิรูปรายจ่ายของรัฐควบคู่กันไปด้วย

เพราะไม่มีประโยชน์ที่จะเรียกร้องให้ประชาชนเสียภาษีมากขึ้น หากรัฐยังใช้งบประมาณอย่างไม่มีประสิทธิภาพ มีโครงการซ้ำซ้อน หรือไม่สามารถพิสูจน์ได้ว่าเงินภาษีทุกบาทสร้างประโยชน์ให้ประชาชนอย่างแท้จริง

ประเทศไทยกำลังเดินหน้าเข้าสู่กระบวนการยกระดับมาตรฐานทางเศรษฐกิจและธรรมาภิบาลตามแนวทางของ OECD

นี่จึงเป็นจังหวะสำคัญที่เราควรใช้โอกาสนี้ทบทวนระบบการคลังของประเทศทั้งระบบ

ไม่ใช่ถามเพียงว่า “จะเก็บภาษีเพิ่มหรือไม่” แต่ต้องถามให้ลึกกว่านั้นว่า ประเทศไทยควรมีระบบภาษีแบบใด ใครควรมีส่วนรับภาระอย่างเป็นธรรม รายได้ของรัฐควรถูกจัดสรรอย่างไร และเงินภาษีทุกบาทจะถูกใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ประชาชนได้อย่างไร

การปฏิรูปภาษีจึงไม่ใช่เรื่องของการหาเงินเข้ารัฐเพียงอย่างเดียว แต่คือการสร้าง “ระบบการคลังที่เป็นธรรม โปร่งใส มีวินัย และยั่งยืน” เพื่อให้ประเทศไทยมีทรัพยากรเพียงพอสำหรับอนาคต โดยไม่ผลักภาระทั้งหมดไปให้คนรุ่นต่อไป.

เพิ่มเพื่อน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

'กรณ์' ดักคอ! อย่ามักง่ายออก พ.ร.ก. แก้ปัญหางบปี 71 ส่อผิดวินัยการคลัง

“กรณ์” จี้ปฏิรูประบบราชการ ลดภาระงบประมาณ ประเมิน งบปี 71 ส่อติดกับดักกฎหมาย ทำงบลงทุนไม่ถึงเป้า 20% เหตุต้องทำงบราชการเกิน 82% ถามรบ.เตรียมการอย่างไร ไม่ใช่เกิดปัญหาก็ออก พ.ร.ก.เหมือนทุกครั้ง

เปิดฉากเวทีสัมมนาฯ ความปลอดภัยทางถนน “ศปถ.-คมนาคม-สสส.” ผนึกภาคีเครือข่าย ยกระดับถนนปลอดภัย ตั้งเป้าลดอัตราการเสียชีวิตเหลือ 12 คนต่อแสนประชากร ภายในปี 2570

วันที่ 19 พ.ย. 2569 ที่ ศูนย์การประชุม อิมแพ็ค ฟอรั่ม เมืองทองธานี ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน (ศปถ.) กระทรวงคมนาคม กองทุนเพื่อความปลอดภัยในการใช้รถใช้ถนน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับ กรมการขนส่งทางบก กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กรมควบคุมโรค มูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย

อย่ารอ..ให้สูงวัยแล้วค่อยดูแลสุขภาพ ชูยุทธศาสตร์ “สร้างนำซ่อม” ลด NCDs

ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงอายุอย่างรวดเร็ว โดยโจทย์สำคัญไม่ใช่เพียงการรองรับประชากรสูงวัยที่เพิ่มขึ้น แต่คือการทำอย่างไรให้คนไทยมีอายุยืนอย่างมีคุณภาพ

'สุขสมรวย' โต้หว่านเงินหมื่นล้าน! แจงเงินค้างท่อ 14 ปี

‘สุขสมรวย’ แจงเพิ่มทุนกองทุนหมู่บ้าน ‘ไม่ใช่หมื่นล้าน-ไม่เกี่ยวโซลาร์เซลล์’ ชี้เป็นเงินค้างท่อ 14 ปี ที่กองทุนพลาดโอกาส คืนสิทธิหมู่บ้านตกหล่น ย้ำรัฐบาลไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง พร้อมฟื้นฟู 8,000 กว่ากองทุน รับเงินล้านเท่าเทียม

'รัฐบาล' โต้เฟกนิวส์ ยันไทยไม่เคยให้ความร่วมมือจีน นำขยะอิเล็กทรอนิกส์ทิ้งในประเทศ

‘รองโฆษกรัฐบาล’ โต้เฟกนิวส์ ยันไทยไม่เคยให้ความร่วมมือจีนนำขยะอิเล็กทรอนิกส์มาทิ้งในประเทศ แจง แค่มาให้องค์ความรู้รีไซเคิลขยะ 18 เดือน หลังแนวโน้มแบตเตอรี่-แผงโซลาร์เซลล์ ส่อเป็นปัญหาในอนาคต ยัน รบ. ให้ความสำคัญสุขภาพประชาชน ‘สีหศักดิ์’ ลุยเจรจาแก้สารหนูแม่น้ำสาย-กก ปลาย พ.ย.นี้