เผยเบื้องหลังตัวเลขที่เห็น อาจไม่ใช่สิ่งที่คิด! “ค่าการกลั่น” ไม่ใช่ “กำไรสุทธิ”

ทุกครั้งที่มีการนำเสนอเรื่อง “ค่าการกลั่นเพิ่มขึ้น” แน่นอนว่าอาจจะมีหลายคนเข้าใจว่าเป็นสิ่งที่ส่งผลให้ราคาน้ำมันหน้าปั๊มแพงขึ้น หรือสะท้อนว่าโรงกลั่นมีกำไรสูง อย่างไรก็ตาม มุมมองดังกล่าวอาจทำให้เกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อนในบางประเด็น

เพราะความจริงที่หลายคนอาจยังไม่รู้คือ ค่าการกลั่น (Gross Refining Margin – GRM) เป็นเพียง “ส่วนต่าง” ระหว่างรายได้จากผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป กับ ต้นทุนน้ำมันดิบที่นำเข้า หรือพูดง่าย ๆ คือ ตัวเลขขั้นต้นก่อนหักค่าใช้จ่ายอื่น ๆ อีกจำนวนมาก และไม่สามารถสะท้อนกำไรสุทธิของโรงกลั่นได้โดยตรง

ค่าการกลั่น (GRM) คืออะไร?

​ถ้าเปรียบโรงกลั่นเป็นร้านอาหาร GRM ก็คือ ส่วนต่างระหว่างราคาอาหารที่เราขายได้ กับค่าวัตถุดิบ (เนื้อสัตว์/ผัก) แต่ยังไม่ถูกหักค่าเช่าร้าน ค่าแรงพนักงาน หรือค่าน้ำค่าจึงไม่สามารถนำค่า GRM ไปตีความเป็นกำไรสุทธิได้โดยตรงเพราะโรงกลั่นจะต้องเจอกับค่าใช้จ่าย 2 กลุ่มใหญ่ ที่พุ่งสูงขึ้นอย่างน่าตกใจในสภาวะปัจจุบัน

1.ค่าใช้จ่ายน้ำมันดิบส่วนเพิ่ม (The Hidden Costs of Oil) ไม่ว่าจะเป็น Crude Premium ส่วนต่างราคาน้ำมันดิบอ้างอิง และราคาน้ำมันดิบที่มีการซื้อขายจริง อาจเป็นบวก (PREMIUM) หรือลบ (DISCOUNT) ขึ้นอยู่กับ สภาวะของอุปสงค์อุปทานของน้ำมันในตลาด เช่น ช่วงสงครามความต้องการมีมาก PREMIUM ก็ปรับสูงขึ้นมาก เมื่อเทียบกับภาวะปกติ

รวมถึง คุณภาพของน้ำมันดิบ น้ำมันดิบที่ให้ผลิตภัณฑ์ราคาสูง ในสัดส่วนที่มาก เช่น น้ำมันเบนซิน ดีเซล จะมี PREMIUM มากกว่า น้ำมันดิบที่ให้ผลิตภัณฑ์ที่มีราคาต่ำ เช่น น้ำมันเตา โดย Crude Premium ในบางแหล่งผลิต เช่น สหรัฐฯ มีแนวโน้มปรับเพิ่มขึ้นในบางช่วง ค่าขนส่งและค่าระวางเรือ ในช่วงสงครามหรือวิกฤตการณ์ เรือขาดแคลน ทำให้ค่าขนส่งแพงขึ้นถึง 5 เท่า! และ ค่าประกันภัย โดยเฉพาะการขนส่งผ่านพื้นที่เสี่ยงภัย สงครามทำให้เบี้ยประกันปรับตัวสูงขึ้นอย่างมากในพื้นที่เสี่ยง

2.ต้นทุนการดำเนินงานในโรงกลั่น (Refinery Operating Expenses) ไม่ว่าจะเป็น พลังงาน โรงกลั่นต้องใช้เชื้อเพลิง ไฟฟ้า และน้ำมหาศาลในการต้มน้ำมัน การบำรุงรักษา ค่าซ่อมบำรุงและค่าแรงพนักงาน และภาระทางการเงิน ค่าเสื่อมราคาจากการลงทุนเครื่องจักรหลักพันล้าน รวมถึงดอกเบี้ยและภาษี

​ทั้งนี้ ราคาน้ำมันหน้าปั๊มยังขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ภาษี กองทุนน้ำมัน และค่าการตลาด ไม่ได้ขึ้นกับค่าการกลั่นเพียงอย่างเดียว

ถ้าเห็นเลขค่าการกลั่น (GRM) เป็นบวกเยอะ ๆ จึงไม่ควรตีความว่าโรงกลั่นมีกำไรสุทธิสูงจากตัวเลข GRM เพียงอย่างเดียว เพราะตัวเลขนั้นยังเป็นแค่ "กำไรขั้นต้น" ที่ต้องไปไล่จ่ายหนี้ จ่ายค่าไฟ จ่ายค่าเรือ และจ่ายค่าพรีเมียมน้ำมันอีกเพียบ และต้องยอมรับว่าสงคราม ทำให้การขนส่งเสี่ยงภัยและเรือหายากขึ้น เมื่อความต้องการน้ำมันโลกสูงขึ้น ค่า Crude Premium ก็ขยับตัวตาม