14 ก.ค.2562 - ศรันย์ ฉุยฉาย หรือ อั้ม เนโกะ นักเคลื่อนไหวทางการเมือง ที่หลบหนีคดีออกนอกประเทศอยู่ที่กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศสโพสต์เฟซบุ๊กในกรณีพรรคอนาคตใหม่ (อนค.) เสนอให้ใช้ภาษาถิ่นอภิปรายในสภาผู้แทนราษฎรว่า ชนชั้นกลางอีลีทพรรคอนาคตใหม่เสนอพูดภาษาถิ่นในสภา มันสะท้อนให้เห็นอะไรบ้าง นอกจากคำด่าจากฝั่งคลั่งชาตินิยม ? อย่างแรกเลยมันสะท้อนให้เห็นว่าพรรคส้มไม่เข้าใจปัญหาของการใช้ภาษาถิ่นอย่างลึก ซึ้ง และเป็นมุมมองจากบนสู่ล่าง เพราะอะไร ? ต่อให้ภาษาถิ่นได้ใช้อภิปรายในสภา มันช่วยพัฒนาการสนับสนุนการเรียนการสอน การถ่ายทอดภาษาถิ่นใน "พื้นที่" จริงๆ อย่างไรไม่ทราบ ? 

การนำเสนอให้ใช้ภาษาถิ่นในสภา แต่ทว่าไม่มีการนำเสนอการพัฒนาโครงสร้างของรัฐ และนโยบายสนับสนุนวัฒนธรรมและภาษาท้องถิ่นนั้นจะไม่ก่อให้เกิดการสนับสนุนภาษาถิ่นอย่างยั่งยืน หากอั้มได้เป็นส่วนหนึ่งของรัฐบาลประชาชนในด้านวัฒนธรรม สิ่งที่อั้มควรเสนอคือ การให้รัฐส่งเสริมนโยบายการกระจายอำนาจอย่างแท้จริงทั้งทางเศรษฐกิจ และวัฒนธรรม รัฐต้องส่งเสริมการอนุรักษ์ การเรียน การสอนภาษาถิ่น สนับสนุนหลักสูตรการศึกษาตั้งแต่โรงเรียนยันมหาวิทยาลัยเพื่อส่งเสริมให้มีการศึกษาระหว่างวัฒนธรรม เช่น การสอนการแปลและตีความภาษาถิ่นในแต่ละที่ โตไปจะได้เป็นล่ามภาษาถิ่นได้ และรัฐจะต้องรับรองสถานการมีอยู่ของภาษาถิ่นไว้ในรัฐธรรมนูญด้วย 

แต่ถ้าหากเราไม่มีการวางฐานโครงสร้างที่แน่นแล้วเอาภาษาถิ่นไปใช้ในสภาเลย ต้องบอกว่าฉิบหายแน่ คนงงกันทั้งสภา การจะให้สภาใช้ภาษาถิ่นได้มันต้องมีความพร้อมในทุกภาคส่วนของสังคมก่อน ดังนั้นค่ะความพยายามของพรรคส้มที่จะเอาภาษาถิ่นเข้าสภาก็เป็นเพียงการพยายามแก้ปัญหาแบบเอาหน้าไว้ก่อน แต่ไม่มีวิธีการแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างจริงๆ 

นี้ยังไม่รวมมุมมองทางชนชั้นที่ว่าจริงๆ แล้ว การนำภาษาถิ่นไปใช้ในรัฐสภามันช่วยแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจของชาวต่างจังหวัดอย่างไรมิทราบ ? คนที่จะพูดภาษาถิ่นในสภาคือ ส.ส. ที่เงินเดือนมหาศาล แต่ชาวบ้านท้องถิ่นจริงๆ ที่ต้องขายนาขายไร่เขาได้อะไรในแง่เศรษฐกิจ แน่นอนมันย่อมมีความภูมิใจที่ได้เห็นภาษาตนเองได้รับการยอมรับ แต่ทว่าชีวิตภายใต้ระบอบเผด็จการก็ยังฉิบหายไม่มีกินเหมือนเดิม การนำเสนอให้ใช้ภาษาถิ่นในสภาของพรรคส้มนั้นก็เป็นเพียงแค่การนำเสนอนโยบายที่ฉาบฉวย และขาดการศึกษาอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับปัจจัยการบริหารวัฒนธรรมท้องถิ่นในระดับโครงสร้าง