นายกฯ หลี่ เค่อเฉียง ของจีนประกาศภายหลังประชุมร่วมกับผู้นำอาเซียนเมื่อวันอาทิตย์ว่า จีน "พร้อมทำงาน" ร่วมกับชาติอาเซียน กำหนดหลักปฏิบัติในทะเลจีนใต้สำหรับใช้ร่วมกันภายใน 3 ปี เพื่อรักษาสันติภาพและความมั่นคงระยะยาวภายในเส้นทางน้ำสำคัญแห่งนี้

นายกฯ หลี่ เค่อเฉียง ร่วมประชุมอาเซียน-จีนซัมมิตครั้งที่ 22 เมื่อวันอาทิตย์ / AFP

    รายงานเอเอฟพีเมื่อวันอาทิตย์ที่ 3 กันยายน กล่าวว่า จีนและหลายประเทศในกลุ่มอาเซียนมีปัญหาขัดแย้งเรื่องการอ้างสิทธิทับซ้อนในทะเลจีนใต้มายาวนาน หลายปีมานี้กลุ่มอาเซียนพยายามผลักดันหลักปฏิบัติในทะเลจีนใต้ ซึ่งเป็นเส้นทางน้ำที่อุดมทรัพยากรใต้ทะเล แต่จีนอ้างสิทธิครอบครองเกือบทั้งหมด และส่งเรือรบ, ติดตั้งอาวุธยุทโธปกรณ์ตามด่านนอก และกีดกันเรือประมงของชาติอื่นๆ ข้อตกลงประมวลการปฏิบัติในทะเลจีนใต้ฉบับนี้ซึ่งกำหนดแล้วเสร็จในปี 2564 จะวางหลักปฏิบัติทางทะเลควบคู่กับการกำหนดทางออกของความขัดแย้ง

    นายกฯ หลี่ของจีนกล่าวว่า การพิจารณาเอกสารนัดแรก ซึ่งจะเปิดโอกาสให้ชาติสมาชิกทั้งหมดได้แสดงทัศนะ ถือเป็นหมุดหมายสำคัญมาก จีนพร้อมทำงานร่วมกับประเทศทั้งหลายในกลุ่มอาเซียน สร้างฐานรากที่มีอยู่และสร้างพื้นฐานให้เกิดความคืบหน้าในการวางแนวทางดังกล่าว จีนต้องการรักษาและธำรงสันติภาพและเสถียรภาพระยะยาวในทะเลจีนใต้

    ด้านรัฐบาลฟิลิปปินส์ ซึ่งมีข้อพิพาทกับจีน กล่าวเมื่อวันอาทิตย์ว่า จีนตระหนักข้อเท็จจริงว่า หากจีนไม่เห็นด้วยกับหลักปฏิบัติ ก็จะเกิดความยุ่งเหยิงในภูมิภาคนี้

    รัฐบาลฟิลิปปินส์ยื่นฟ้องต่อศาลอนุญาโตตุลาการถาวรเมื่อปี 2559 คัดค้านการอ้างกรรมสิทธิ์ของจีนเหนือทะเลจีนใต้เกือบทั้งหมด โดยศาลระหว่างประเทศแห่งนี้ตัดสินปฏิเสธการอ้างสิทธิ์ของจีนว่าไม่ชอบด้วยกฎหมาย

    เมื่อไม่กี่สัปดาห์ก่อนหน้านี้ ก็เพิ่งเกิดความตึงเครียดระหว่างจีนกับเวียดนามในเขตน่านน้ำใกล้หมู่เกาะที่เป็นข้อพิพาท เมื่อจีนส่งเรือสำรวจเข้ามาป้วนเปี้ยนในน่านน้ำที่เวียดนามอ้างว่าเป็นเขตเศรษฐกิจจำเพาะของตนนานหลายสัปดาห์

    นอกจากนี้ มาเลเซียและบรูไนก็มีปัญหาการอ้างสิทธิ์ทับซ้อนกับจีนเช่นกัน

    รัฐบาลสหรัฐเคยกล่าวหาจีนว่าแสดงพฤติกรรมอันธพาลในทะเลจีนใต้ และสัปดาห์ก่อน ไมค์ ปอมเปโอ รัฐมนตรีต่างประเทศ ยอมรับว่า สหรัฐผ่อนคลายกับจีนมากเกินไป และลังเลไม่ทำในสิ่งที่ควรทำในกรณีความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในทะเลจีนใต้ระหว่างจีนกับเวียดนามและฟิลิปปินส์.