ประเทศไทยใช้ไฟสาธารณะเท่าไหร่? 'กรุงเทพฯ 'เขมือบสูงสุด-รองลงมา'ชลบุรี'

จากกรณีที่ เอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ออกมาเปิดเผยว่าค่าไฟที่มาจากไฟสาธารณะต่างๆ ถูกบรรจุอยู่ในบิลค่าไฟ ในส่วนของค่าไฟฐานประมาณ 10 สตางค์ จนทำให้เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์ในสังคมเป็นอย่างมาก JustPow แพลตฟอร์มด้านข้อมูล องค์ความรู้ และการสื่อสารในด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม เพื่อความเป็นธรรมด้านพลังงาน ได้เปิดเผยข้อมูลปริมาณการใช้ไฟฟ้ารายจังหวัดสาขา ปี 2566 ของกระทรวงพลังงาน และนำมาคำนวณ  

พร้อมกับได้ชวนสำรวจว่าแต่ละจังหวัดในประเทศไทยมีการใช้ไฟสาธารณะเป็นจำนวนเท่าไหร่ พร้อมลองคำนวณกลับเป็นตัวเงินจากอัตราค่าไฟในปัจจุบันดูว่า หากคิดเป็นค่าไฟ แต่ละจังหวัดมีค่าไฟจากไฟสาธารณะเท่าไหร่ต่อปี

จากข้อมูลปริมาณการใช้ไฟฟ้ารายจังหวัดสาขา ปี 2566 ของกระทรวงพลังงาน ซึ่งมีการแยกการใช้ไฟฟ้าของจังหวัดต่างๆ ออกเป็น 12 ประเภท คือ บ้านที่อยู่อาศัย, กิจการขนาดเล็ก, กิจการขนาดกลาง, กิจการขนาดใหญ่, กิจการเฉพาะอย่าง, ไฟสำรอง, ไฟที่สามารถงดจ่ายไฟฟ้าได้, ไฟฟ้าสาธารณะ, ราชการ/รัฐวิสาหกิจ, การสูบน้ำ, ไฟฟ้าชั่วคราว และสถานีชาร์จรถ EV

พบว่า กรุงเทพมหานคร เป็นจังหวัดที่มีการใช้ไฟสาธารณะมากที่สุด 342.1 ล้านหน่วย/ปี หรือคิดเป็น 7.69% ของการใช้ไฟสาธารณะทั้งประเทศ รองลงมาคือชลบุรี 133.50 ล้านหน่วย/ปี หรือคิดเป็น 3% นครปฐม 132.89 ล้านหน่วย/ปี หรือคิดเป็น 2.99% นครราชสีมา 117.27 ล้านหน่วย/ปี หรือคิดเป็น 2.64% อุดรธานี 99.21 ล้านหน่วย/ปี หรือคิดเป็น 2.23%

จาก 5 อันดับแรกของจังหวัดที่ใช้ไฟสาธารณะมากที่สุดจะพบว่า ปริมาณการใช้ไฟไม่ได้ขึ้นอยู่กับขนาดของจังหวัดเพียงเท่านั้น แต่ตัวแปรสำคัญ คือ ขนาดเศรษฐกิจ เพราะจังหวัดใน 5 อันดับแรกล้วนเป็นจังหวัดหัวเมืองใหญ่ที่มีขนาดเศรษฐกิจสูงกว่าจังหวัดอื่นๆ เช่นเดียวกับสมุทรสาคร ซึ่งมีการใช้ไฟสาธารณะเป็นอันดับ 7 ของประเทศ แม้จะดูเป็นจังหวัดเล็ก แต่ก็มีผลิตภัณฑ์มวลรวมจังหวัด (GPP) สูงเป็นอันดับ 6 ของประเทศเลยทีเดียว

ในส่วนของจังหวัดที่ใช้ไฟสาธารณะน้อยที่สุด พบว่า แม่ฮ่องสอนเป็นจังหวัดที่ใช้ไฟสาธารณะน้อยที่สุดในประเทศ เพียง 8.66 ล้านหน่วย/ปี หรือคิดเป็น 0.19% ของการใช้ไฟสาธารณะทั้งประเทศ ในขณะเดียวกันแม่ฮ่องสอนก็เป็นจังหวัดที่ภาคส่วนอื่นๆ ทั้งภาคครัวเรือน และกิจการต่างๆ ใช้ไฟน้อยที่สุดในประเทศเช่นเดียวกัน

รองลงมาก็คือระนอง 17.69 ล้านหน่วย/ปี หรือคิดเป็น 0.40% สมุทรสงคราม 17.88 ล้านหน่วย/ปี หรือคิดเป็น 0.40% ตราด 18.04 ล้านหน่วย/ปี หรือคิดเป็น 0.41% อำนาจเจริญ 18.96 ล้านหน่วย/ปี หรือคิดเป็น 0.43%

ใน 5 อันดับสุดท้ายของจังหวัดที่ใช้ไฟสาธารณะน้อยที่สุดในประเทศ จะพบว่าส่วนใหญ่เป็นจังหวัดขนาดเล็กและมีขนาดการเติบโตทางเศรษฐกิจไม่มากนัก แต่มี 2 จังหวัดที่น่าสนใจก็คือ ตราดและสมุทรสงคราม ที่หากพิจารณาจากผลิตภัณฑ์มวลรวมจังหวัด (GPP) จะพบว่าตราด มี GPP อยู่ในอันดับที่ 23 ของประเทศ ในขณะที่สมุทรสงครามก็มี GPP อยู่ในอันดับที่ 22 ของประเทศ

จากข้อมูลที่ปรากฏในการรายงานข่าวพบว่าค่าไฟสาธารณะนั้นตกเป็นเงินปีละ 1.9 หมื่นล้านบาท ดังนั้นหากลองคำนวณเพื่อหาว่าแต่ละจังหวัดมีค่าไฟฟ้าจากการใช้ไฟสาธารณะเท่าไร โดยอ้างอิงปริมาณการใช้ไฟสาธารณะจากข้อมูลในปี 2566 และราคาค่าไฟในปัจจุบัน ซึ่งอยู่ที่ 3.95 บาท/หน่วย จะพบว่า ค่าไฟสาธารณะเป็นเงินสูงถึง 17,567 ล้านบาทเลยทีเดียว และเมื่อดูเป็นรายจังหวัดจะพบว่า

กรุงเทพฯ เป็นจังหวัดที่มีค่าไฟฟ้าจากไฟสาธารณะสูงที่สุด 1,351.29 ล้านบาท/ปี ซึ่งสูงกว่าอันดับสองเกือบ 3 เท่า โดยอันดับสองคือ ชลบุรี 527.33 ล้านบาท/ปี นครปฐม 524.92 ล้านบาท/ปี นครราชสีมา 463.22  ล้านบาท/ อุดรธานี 391.88 ล้านบาท/ปี

ส่วนจังหวัดที่มีค่าไฟฟ้าจากไฟสาธารณะสูงที่สุด คือ แม่ฮ่องสอน 34.19 ล้านบาท/ปี รองลงมาก็คือระนอง 69.89 ล้านบาท/ปี สมุทรสงคราม 70.62 ล้านบาท/ปี ตราด 71.26 ล้านบาท/ปี อำนาจเจริญ 74.91 ล้านบาท/ปี

นอกจากประเด็นเรื่องค่าไฟสาธารณะที่แฝงอยู่ในค่าไฟฐานของผู้ใช้ไฟทุกคน ซึ่งก่อให้เกิดข้อวิพากษ์วิจารณ์ถึงโครงสร้างค่าไฟว่าควรจะมีการจัดการเช่นในอนาคต โดยเฉพาะในส่วนค่าไฟสาธารณะ ซึ่ง เอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานให้ข้อมูลว่าควรจะแยกค่าไฟสาธารณะออกจากค่าไฟฐานที่เก็บจากผู้ใช้ไฟ โดยปัจจุบันมีประมาณ 10 สตางค์ ซึ่งจะทำให้ค่าไฟลดลงไปได้อีกเล็กน้อย

อย่างไรก็ตาม อีกหนึ่งประเด็นที่สำคัญก็คือ ภาครัฐ โดยเฉพาะสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (สำนักงาน กกพ.) ควรจะออกมาเปิดเผยข้อมูลว่าในค่าไฟฐานนั้น นอกจากค่าไฟสาธารณะที่แฝงอยู่แล้วยังประกอบไปด้วยค่าอะไรอีกบ้าง เพื่อสร้างความโปร่งใสแก่โครงสร้างค่าไฟที่มีความสลับซับซ้อนเกินกว่าที่ประชาชนทั่วไปจะเข้าใจ นอกจากนั้น การจะปรับโครงสร้างค่าไฟเพื่อให้ค่าไฟถูกลงและเป็นธรรมนั้น นอกจากค่าไฟสาธารณะ 10 สตางค์แล้ว หากภาครัฐสามารถตัดค่า Adder ออกได้ ก็จะสามารถลดค่าไฟลงไปได้อีก 17 สตางค์ รวมไปถึงค่าความพร้อมจ่าย หากสามารถตัดได้ จะทำให้ค่าไฟลดลงไปได้อีก 80 สตางค์เลยทีเดียว