'ละครแนวตั้ง'ไม่ธรรมดา โตกระโดด เงินสะพัดอื้อ

Rocket Media Lab สำรวจ 92 ละครสั้นแนวตั้งในไทยจาก 7 แอปยอดนิยม พบว่ากว่าครึ่งครองแชมป์ด้วยพล็อตโรแมนติกและเมโลดราม่า เน้นย่อยง่าย เร่งอารมณ์ และเข้าถึงจุดฮุคอย่างรวดเร็ว พระเอกอันดับหนึ่งยังคงเป็นประธานบริษัท/นักธุรกิจ (31.52%) ส่วนนางเอกส่วนใหญ่ถูกวางบทเป็นแม่บ้านหรือหญิงสาวที่ยังไม่ระบุอาชีพชัดเจน (31.52%)

เนื้อหามักเป็นเรื่องผู้หญิงคนหนึ่งกำลังจะถูกครอบครัวส่งไปแต่งงานกับชายแก่ อีกคนเพิ่งพบว่าสามีนอกใจหลังแต่งงานกันมาสี่ปี ชายหนุ่มที่ทุกคนเรียกกันว่าขยะกลับซุกซ่อนพลังระดับสะเทือนยุทธจักร ส่วนช่างล้างรถวัยกลางคนที่ถูกคนหัวเราะเยาะ แท้จริงแล้วคืออดีตราชาแห่งสนามแข่งรถในตำนาน

ละครเหล่านี้ แทบไม่ต้องใช้เวลานานไปกับการปูพื้นฐานว่าใครเป็นใคร ทำอะไร มาจากไหน มีพื้นฐานอาชีพหรือความสัมพันธ์อย่างไร มากไปกว่านั้นละครสั้นแนวตั้งยังพาคนดูเข้าสู่ท่อนฮุคหรือจุดดึงดูดทันที และในท้ายตอนก็มักจะจบช่วงด้วยคำถามที่ทำให้ผู้ชมอยากดูต่อ ตั้งแต่ใครคือทายาทตัวจริง สามีจะรู้ความจริงเมื่อไร คนที่ถูกเหยียดจะเปิดเผยฐานะตอนไหน หรือการหย่าครั้งนี้จะทำให้อีกฝ่ายเสียใจเพียงใด

ความนิยมที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เพราะเน้นขายจังหวะเร่ง ขายความค้างคา ขายความสะดวกในการดูบนโทรศัพท์ และในไทย ละครประเภทนี้เดินทางมาพร้อมเสียงพากย์ ชื่อไทย คำโปรยร้อนแรง   คลิปยาวบน YouTube และลิงก์ที่พาผู้ชมไปดูตอนต่อในแอปได้อีกด้วย

คลิปหนึ่งตอนมักยาวราว 2-3 นาที บางตอนอาจสั้นแค่ 1 นาที ขณะที่เรื่องเต็มอาจกินเวลา 1 ชั่วโมงครึ่งถึง 2 ชั่วโมงครึ่ง บางเรื่องปล่อยฉบับเต็มบน YouTube บางเรื่องให้ดูเพียงครึ่งทางแล้วส่งลิงก์ไปยังแอป ถ้าตามดูต่อ ก็จะพบทั้งแพ็กเกจสมาชิก เหรียญปลดล็อก ภารกิจเช็กอิน กล่องสุ่ม เกม นิยาย บทความภายนอก และโฆษณาที่แลกกับสิทธิ์ดู

Rocket Media Lab  ได้สำรวจละครแนวตั้งในไทย 92 เรื่อง จาก 7 แอปพลิเคชั่น ซึ่งเผยแพร่ระหว่างวันที่ 13 ธันวาคม 2024 ถึง 26 พฤษภาคม 2026 ยอดชมรวมมากกว่า 91 ล้านครั้ง ซึ่งช่วยให้เห็นว่าพล็อตแบบใดถูกผลิตซ้ำและถูกอกถูกใจผู้ชมชาวไทยมากที่สุด พระเอกและนางเอกในเรื่องราวเหล่านี้ประกอบอาชีพอะไรกันบ้าง

การเกิดขึ้นละครสั้นแนวตั้งไม่ได้มีที่มาจากจีนตั้งแต่แรก แนวคิดการผลิตวิดีโอขนาดสั้นแนวตั้ง รับชมบนโทรศัพท์มือถือ เริ่มต้นปี 2018 เมื่อแพลตฟอร์ม Quibi ในสหรัฐอเมริกาเริ่มเปิดให้บริการ แต่บริการต้องยุติลงภายในเวลา 6 เดือน เนื่องจากการเก็บค่าสมาชิกรายเดือน และรูปแบบเนื้อหาที่ไม่ตอบโจทย์ผู้บริโภค

บทเรียนดังกล่าวทำให้พบว่า แค่ความสั้นของเนื้อหาเพียงอย่างเดียว ไม่สามารถจูงใจคนดูจ่ายเงินได้ ต่อมาธุรกิจในจีนได้พัฒนาโมเดลใหม่ ผ่านการโปรโมตนิตยสารและนิยายออนไลน์ บนแพลตฟอร์ม Kuaishou และ Douyin จนได้รับความสนใจสูง Kuaishou จึงเปิดตัวฟีเจอร์ Kuaishou Small Theatre เพื่อรองรับละครสั้นโดยเฉพาะ ก่อนที่ Douyin จะเปิดตามมา ก่อนขยายการผลิตอย่างกว้างขวาง ประกอบในช่วงโควิด-19 ได้ให้ละครสั้นแนวตั้งในจีนเติบโตขึ้นมากเช่นกัน

จุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้ละครสั้นแนวตั้งขยายตัวไปสู่ระดับสากล เกิดจากการเปิดตัวแอปพลิเคชั่น ReelShort โดย Crazy Maple Studio บริษัทลูกในแคลิฟอร์เนียภายใต้เครือ COL Group ซึ่งเป็นผู้ถือลิขสิทธิ์นิยายออนไลน์รายใหญ่ของจีน ใช้วิธีดัดแปลงนิยายจีนมาเจาะตลาดสหรัฐอเมริกาและกลุ่มผู้ใช้ภาษาอังกฤษ

ในเวลาใกล้เคียงกัน ตลาดประเทศไทยก็เริ่มคุ้นเคยกับสื่อรูปแบบนี้ผ่านการผลิตละครคุณธรรม ขณะที่ค่ายภาพยนตร์ยักษ์ใหญ่อย่าง Paramount Pictures เลือกตัดหั่นภาพยนตร์ Mean Girls ออกเป็น 23 ตอนสั้นเพื่อเผยแพร่บน TikTok ส่วนแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งระดับโลกทั้ง Netflix, Disney+, HBO MAX และ Prime Video ต่างปรับตัวมาใช้คลิปวิดีโอแนวตั้งเพื่อโปรโมตเนื้อหา  เกาหลีใต้เอง ก็มีการเปิดตัวแพลตฟอร์ม KITZ  พร้อมดึงศิลปินชื่อดัง มาร่วมแสดงในซีรีส์แนวตั้ง ส่วนในไทย ทรูวิชั่นส์เปิดให้บริการดูละครสั้นแนวตั้งฟรีผ่านแอป TrueVisions NOW รวมถึงแพลตฟอร์ม WeTV และ iQIYI ที่เปิดพื้นที่รองรับละครแนวนี้เช่นกัน

ความก้าวหน้าของเทคโนโลยี และความพร้อมของระบบ สนับสนุนส่งผลให้มูลค่าตลาดละครสั้นแนวตั้งเติบโตอย่างก้าวกระโดด  iMedia Research ประเมินว่ามูลค่าตลาดละครสั้นในจีนจะพุ่งสูงกว่า 13,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือราว 4.45 แสนล้านบาทภายในปี 2570 เพิ่มขึ้นจาก 5,200 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2566 ด้านสำนักงานการค้าระหว่างประเทศของสหรัฐอเมริกา (U.S. International Trade Administration) ก็ระบุว่าตลาดจีนมีมูลค่าถึง 50,440 ล้านหยวนในปี 2024 โดยละครสั้นหนึ่งเรื่องมักมีความยาว 60 ถึง 100 ตอน แต่ละตอนยาว 30 วินาทีถึง 5 นาที ผู้ชมในจีนมากกว่าครึ่งหนึ่งก็ยินดีที่จะจ่ายเงินเพื่อปลดล็อกเนื้อหาดูตอนต่อไป

ผู้ใช้งานทั่วโลกพบว่า ใช้เวลาในแอปละครสั้นในปี 2026 อยู่ที่ 25 นาทีต่อวัน ส่วนผู้ใช้ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เฉลี่ยอยู่ที่ 40 นาทีต่อวัน  การดูเพิ่มขึ้นจากปี 2025 มากถึง 6 เท่า   หากมองส่วนแบ่งการตลาด ก็พบว่าละครสั้นแนวตั้งกระจายอยู่ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกสูงสุดถึง 60% ตามด้วยอเมริกาเหนือ 15% ยุโรป 12% อเมริกาใต้ 8% และภูมิภาคตะวันออกกลางและแอฟริกา 5%  ปัจจัยหลักขับเคลื่อน มาจากการใช้สมาร์ทโฟน เนื้อหาที่ย่อยง่ายตรงกับไลฟ์สไตล์ เทคนิคเล่าเรื่อง 70 ฉาก  มีจุดลุ้นระทึกดึงดูดสายตาในทุก 30 วินาที

ในฝั่งผู้ผลิตของอุตสาหกรรมนี้มีผู้เล่นรายสำคัญจำนวนมาก ซึ่งล้วนแต่เป็นบริษัทใหญ่ทั้งสิ้น เช่น Tencent, Mango TV, Linmon, Govmade, Gdinsight, Crazy Maple Studio, Guangdong Advertising Group, Zhejiang Satellite TV, Huacemedia, Oriental Pearl Group, Perfect World, Tangde, China Literature Limited, Beijing Baination Pictures, และ JMEI Jumei International นอกจากนี้สตูดิโอขนาดใหญ่และมีชื่อเสียงอย่าง Huacemedia และ Perfect World  ซึ่งเดิมผลิตละครยาว ก็กระโดดเข้ามาในตลาดนี้ด้วย

บทความนี้กำหนดเกณฑ์การเลือกศึกษา 7 แอปพลิเคชันละครสั้น (ได้แก่ DramaBox, ShortMax, Goodshort, NetShort, Melolo, FlexTV และ FlickReels) โดยพิจารณาจากยอดดาวน์โหลดสะสมระดับสูงบน Google Play Store ตั้งแต่ระดับ 10 ล้าน ถึงมากกว่า 100 ล้านครั้ง) ควบคู่กับฐานการเข้าถึงผู้บริโภคในประเทศไทยเป็นหลัก ผ่านการสำรวจฐานข้อมูลละครสั้นจำนวน 92 เรื่องที่มีการเผยแพร่คลิปเวอร์ชันภาษาไทย หรือมีการเจาะกลุ่มเป้าหมายตลาดไทยบนแพลตฟอร์ม YouTube ซึ่งต้องมียอดเข้าชมขั้นต่ำตั้งแต่ 300,000 ครั้งขึ้นไป และเผยแพร่ในช่วงระหว่างวันที่ 13 ธันวาคม 2024 ถึง 26 พฤษภาคม 2026

ภาพรวมของทั้ง 7 แอปพลิเคชั่น จากตัวเลขยอดดาวน์โหลดบน Google Play จนถึงวันที่ 1 กันยายน 2026 พบว่ามีผู้รับชมละครสั้นมหาศาล แอปพลิเคชั่นที่เปิดบริการตั้งแต่ปี 2022 อย่าง FlexTV ทำยอดดาวน์โหลดไปได้มากกว่า 10 ล้านครั้ง ซึ่งมี YUDER PTE. LTD. เป็นผู้ดูแล

ตามมาด้วย DramaBox จาก STORYMATRIX PTE. LTD. และ ShortMax จาก SHORTMAX LIMITED มียอดดาวน์โหลดทะลุ 100 ล้านครั้ง ส่วน Goodshort จาก SINGAPORE NEW READING TECHNOLOGY PTE. LTD. มียอดดาวน์โหลดมากกว่า 50 ล้านครั้ง ส่วนปี 2024 ก็พบว่า FlickReels จาก FARSUN PTE. LTD. ทำยอดดาวน์โหลดเกิน 10 ล้านครั้ง ขณะที่ Melolo จาก POLIGON และ NetShort จาก NETSTORY PTE. LTD. ต่างทำยอดดาวน์โหลดทะลุ 100 ล้านครั้งเช่นกัน

ที่น่าสนใจคือผู้พัฒนาแอปพลิเคชั่น 6 ใน 7 รายจดทะเบียนบริษัทในประเทศสิงคโปร์ มีเพียง ShortMax รายเดียวที่จดทะเบียนในฮ่องกง นอกจากนี้ Melolo ซึ่งดำเนินการโดย POLIGON ซึ่งเป็นบริษัทในเครือ ByteDance บริษัทแม่ของ TikTok โดยทาง ByteDance เพิ่งเปิดแอปพลิเคชั่นอย่าง PineDrama ที่ชูจุดขายการรับชมฟรีแบบไร้โฆษณาคั่น เพื่อสะสมฐานผู้ใช้งานในระยะยาวด้วยเช่นกัน

ในส่วนของสินค้าและบริการ แพลตฟอร์มละครแนวตั้ง สร้างรายได้หลัก 3 รูปแบบ 1.ระบบสมัครสมาชิก VIP ที่มอบสิทธิ์การดูละครแบบไม่จำกัด ไร้โฆษณาคั่น และเข้าถึงตอนใหม่ก่อนใคร 2.ระบบการซื้อเหรียญ หรือเพชรผ่านการเติมเงิน เพื่อนำไปกดปลดล็อกละครเป็นรายตอน ซึ่งเหมาะกับผู้บริโภคที่เลือกดูเฉพาะเรื่อง 3. ระบบโฆษณาแลกรางวัล ที่เปิดพื้นที่โฆษณาให้ผู้สนับสนุน โดยแลกกับสิทธิ์การปลดล็อกตอนฟรี

น่าสนใจว่าราคาการสมัครสมาชิกของแอปละครสั้นนี้ หากเปรียบเทียบกับแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งระดับ Mainstream ที่ให้บริการซีรีส์จีนในประเทศไทย มีราคาสูงกว่าสตรีมมิ่งหลักอยู่มาก โดยสตรีมมิ่งเจ้าหลักอย่าง iQIYI มีค่าบริการสมาชิก VIP รายเดือนเริ่มต้นประมาณ 119 บาท และรายปี 1,200 บาท ทางด้าน WeTV คิดค่าสมาชิกรายเดือนเฉลี่ย 89 ถึง 129 บาท และรายปีประมาณ 899 ถึง 1,200 บาท ขณะที่ YOUKU คิดค่าบริการรายเดือนเริ่มต้นประมาณ 39-129 บาท และรายปีประมาณ 759 บาท จากตัวเลขดังกล่าว จะพบว่าแอปละครสั้นบางแห่งคิดค่าบริการรายสัปดาห์สูงถึง 600 ถึง 725 บาท หรือคิดเป็นรายเดือนสูงถึง 1,550 ถึง 1,925 บาท ซึ่งสูงกว่าการดูสตรีมมิ่งค่ายใหญ่หลายเท่าตัว

นอกจากนี้ ยังพบความร่วมมือกันระหว่างแอปละครสั้นและผู้ให้บริการเครือข่ายมือถือหลายค่าย ตัวอย่างเช่น ในปี 2026 AIS จับมือ ReelShort เสนอแพ็กเกจราคา 39 บาทต่อเดือน พร้อมเนื้อหาซับไทยและพากย์ไทย AIS ส่วน TrueVisions NOW ประกาศนำละครแนวตั้งมากกว่า 30 เรื่องเข้าบริการ ให้ดูฟรี 10 ตอนแรก ก่อนเข้าถึงผ่านแพ็กเกจ NOW ENT เริ่มต้นเดือนละ 99 บาท TrueVisions ซึ่งก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ทำให้ผู้บริโภคได้จ่ายน้อยลง แต่ยังรับชมละครสั้นแนวตั้งได้เหมือนเดิม ขณะเดียวกันหากไม่ต้องการสมัครสมาชิก แอปต่างๆ ก็ได้ออกแบบระบบทำกิจกรรมเพื่อเปิดโอกาสให้แลกเหรียญหรือสิทธิ์ปลดล็อกเพื่อดูตอนต่อไปฟรีหลายรูปแบบ