'ดร.สุเมธ' ย้ำคำเตือนในหลวง ร.9 ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงทางรอดวิกฤต

‘ดร.สุเมธ’ย้ำคำเตือนในหลวงรัชกาลที่ 9 ผ่านปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ทางรอดวิกฤต ชูเป็นแนวทางพอเพียง ยั่งยืน เพื่อโลก มั่นใจงาน SX2026 ส่งต่อแรงบันดาลใจทุกเจน

9 พ.ย.2569 ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล กรรมการและที่ปรึกษาพิเศษอาวุโส มูลนิธิชัยพัฒนา กล่าวเปิดงาน Sustainability Expo (SX) 2026 ว่า งาน Sustainability Expo จัดขึ้นเป็นปีที่ 7 ครั้งเคยจัดงานครั้งแรกที่มีองค์กรเข้าร่วมแสดงผลงานประมาณ 10 บูธ เคยได้ฝากความหวังไว้ 2 ประการ คือ อยากเห็นองค์กร ชุมชน และผู้คนเข้ามามีส่วนร่วมในแนวทางการพัฒนาที่ยั่งยืนให้มากขึ้น และต้องการให้ทุกฝ่ายเลิกพูดถึงปัญหา แต่หันมาเสนอทางออกและวิธีแก้ไข ปัจจุบันผ่านไป 6 ปี ความหวังเกิดขึ้นแล้ว งานในครั้งนี้หากมองไปสุดสายตาจะพบว่า มีองค์กรเข้าร่วมประมาณ 300 องค์กร สะท้อนให้เห็นถึงการขยายตัวของความร่วมมือด้านความยั่งยืน อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จที่เกิดขึ้นยังไม่เพียงพอ เพราะโลกกำลังเผชิญปัญหารุนแรง และมีความเปลี่ยนแปลงที่ไม่พึงปรารถนาเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ดร.สุเมธ กล่าวต่อว่า ปัจจุบันมีคนหลายกลุ่มกำลังทุ่มเททุกสิ่งทุกอย่างเพื่อรักษาและฟื้นฟูโลกให้กลับมาสู่ความยั่งยืน
น่าเสียดายที่มีคนอีกกลุ่มนึงทำลายล้างโลกทำร้ายร้างชีวิตซึ่งกันและกันทำร้ายทรัพยากรที่มีอยู่เหลือน้อยได้เต็มที่จนเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างไม่น่าเชื่อและเป็นการเปลี่ยนแปลงที่เราไม่ปรารถนาพื้นที่ป่าสูญหายไป มลพิษเกิดขึ้นรอบตัวดินน้ำลมไฟเกือบสูญสิ้นความสำเร็จที่เกิดขึ้นในงานนี้ยังไม่เพียงพอจะต้องทำต่อไปไม่รู้จบ คำสุดท้ายที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในหลวง รัชกาลที่9 ทรงรับสั่งก่อนเสด็จจากไป “ งานยังไม่เสร็จ งานยังไม่เสร็จ งานยังไม่เสร็จ” งานที่จัดดีแล้ว มาถูกทางแล้ว แต่ยังไม่พอ ซึ่งสอดรับกับแนวคิดการจัดงานพอเพียง ยั่งยืน เพื่อโลก เพื่อให้ลูกหลานมีชีวิตใช้อย่างต่อไป
กรรมการและที่ปรึกษาพิเศษอาวุโส มูลนิธิชัยพัฒนา กล่าวว่า ตนตั้งข้อสังเกตบ้านเมือง ประเทศชาติ โลกยิ่งเจริญมากขึ้นเท่าไหร่ ปัญหายิ่งวิ่งตามความเจริญ จนกระทั่งเราไม่ทันจะตั้งตัวตั้งรับอย่างไร จนกระทั่งภัยพิบัติจากธรรมชาติ ผลจากน้ำมือมนุษย์ เกิดขึ้นมาอย่างไม่นึกไม่ฝัน หากเราไม่พร้อมรับมือทั้งคำว่า ปรับรับเปลี่ยนที่ตั้งขึ้นมา ในหลวง รัชกาลที่ 9 ทรงสอนปัญหาที่เราต้องเจอทั้ง สิ่งแวดล้อม ขยะ น้ำเสีย สูญเสียพื้นที่ป่า จนมนุษย์ไม่สามารถอยู่ได้ รวมถึงปัญหาเรื่องน้ำโดยเฉพาะกรุงเทพ น้ำจะท่วมกรุงเทพ ในอีก30 ปีข้างหน้า รวมถึงเมืองชายฝั่งอีกมากมาย

ดร.สุเมธ กล่าวต่อว่า ในหลวง รัชกาลที่ 9 เคยพระราชทานแนวคิดเกี่ยวกับการรับมือปัญหาน้ำไว้ 3 ทางเลือก คือ สู้ หนี และอยู่ร่วมกับปัญหา ในการสู้ต้องเตรียมการและต้องวิเคราะห์สู้เพื่อความชนะ อีกแนวทางไม่สู้ไม่หนี ต้องปรับตัวเตรียมรับกับปัญหาจะอยู่อย่างไรกับน้ำท่วม คนโบราณเฉลียวฉลาด คนอยุธยา เพชรบุรีปลูกบ้านเรือนริมน้ำใต้ถุงยกสูง น้ำลดกลับมาใช้ชีวิตปกติ ปรับเข้ากับสภาพสิ่งแวดล้อม ต้องเตรียมพร้อมรับมือกับสิ่งที่เปลี่ยนแปลงในอนาคต
ดร.สุเมธ กล่าวว่า ส่วนปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง อยากให้ทุกคนอ่านคำจำกัดความทั้ง 13 บรรทัดอย่างละเอียด ชี้ถึงแนวทางการดำรงอยู่และปฏิบัติตนของประชาชนในทุกระดับตั้งแต่ระดับครอบครัวระดับชุมชนจนถึงระดับรัฐ ทั้งการพัฒนาและบริหารประเทศให้ดำเนินไปในทางสายกลาง โดยเฉพาะการพัฒนาเศรษฐกิจเพื่อให้ก้าวทันต่อโลกยุคโลกาภิวัตน์ความพอเพียง หมายถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุมีผล
ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอ่านครั้งใดก็ได้ความรู้ ในหลวง รัชกาลที่9 ทรงเตือนเมื่อปี 2542 เรื่องการเปลี่ยนแปลงทั้งภายในภายนอก เตือนให้ รู้เท่าทันโลกาภิวัฒน์ ทรงเตือนอีกครั้งการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและกว้างขวางทั้งด้านวัตถุ สังคม สิ่งแวดล้อม วัฒนธรรมพระองค์ทรงเตือนเมื่อ 20 ปีที่แล้ว แล้วเราเตรียมกันรับหรือยังเพียงพอหรือไม่
เศรษฐกิจพอเพียงคนพูดมากมากมาย แปลไปต่างๆนานา จนกระทั่งจัดทำมาตรฐานอุตสาหกรรม TIS 9999 มอก.9999 เป็นมาตรวัดสำหรับองค์กรอุตสาหกรรม และประกาศใช้ในปี 2556 เวลาผ่านมา 10 ปี ตนได้ตรวจสอบน่าเสียใจแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงภาคอุตสาหกรรมมีเพียง 10% ของหน่วยภาคอุตสาหกรรมที่ขอ มอก. 9999 ส่วนใหญ่มุ่งไปที่มาตรฐาน ISO เกิดคำถามเหตุใดจึงพูดถึงเศรษฐกิจพอเพียง แต่กลับไม่ลงมือปฏิบัติ ทั้งที่มีมาตรฐานรองรับแล้ว จากนั้น 4 เดือน ไทยเบฟ เป็นบริษัทแรกในภาคอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ที่ขอมาตรฐานมอก 9999 จากนั้นบริษัทใหญ่ทุกบริษัทจดทะเบียนหมดแล้วเราสามารถสร้างมาตรฐานที่เป็นสากลได้ หากดีจริงต่างประเทศสนใจ
แม้กระทั่งผู้จัดการไอเอ็มเอฟที่กล่าวถึงคำสอนพระเจ้าอยู่หัว ทำให้คนไทยนึกถึง ทั้งๆ ที่อยู่ใกล้ตัวคนไทย เป็นคำเตือนของปราชญ์แห่งแผ่นดิน หากนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปฏิบัติแก้ปัญหาได้จริงและอยู่รอดท่ามกลางการเปลี่ยนแปลง
ไทยเบฟปรึกษาเรื่องการนำแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงสู่การปฏิบัติซึ่งองค์กรเหล่านี้ได้รับรางวัลด้านความยั่งยืนระดับโลกธุรกิจ ไทยเบฟใช้ทรัพยากรน้ำนำมาสู่การดำเนินโครงการคืนน้ำกลับสู่ชุมชน ส่วนเอสซีจีใช้ทรัพยากรดินแร่นำมาสู่การทำฝายชะลอน้ำมากมาย ปตท.ทำโครงการโลกสีเขียว เพิ่มพื้นที่ป่า ส่วนซีพีมุ่งนวัตกรรมเพื่อสังคมซึ่งในหลวง รัชกาลที่ 9 ทรงตรัสนวัตกรรมอย่าคิดเรื่องรายได้ผลประโยชน์หรือสินค้าเพียงอย่างเดียว ควรจะถามตัวเองนวัตกรรมที่จะทำสังคมได้อะไรหากมีความคิดเช่นนี้ความยั่งยืนจะเกิดขึ้นอย่างแน่นอน
ดร.สุเมธ กล่าวทิ้งท้ายว่างาน Sustainability Expo (SX) 2026 ครั้งที่ 7 จะส่งต่อเรื่องราวต่างๆ นี้ให้คนเจนเนอเรชันต่อไปได้อย่างไร ผมดีใจที่เห็นเยาวชนคนรุ่นใหม่เจน Y เจน alpha มาร่วมงาน SX จำนวนมาก ปีหน้าอาจต้องเปลี่ยนแนวคิดของงานเป็น “Sustainability to Our Survival” เพราะโลกอาจอยู่ไม่ได้แล้ว หากมนุษย์ยังไม่สามารถรับมือกับปัญหาได้

ด้านนายฐาปน สิริวัฒนภักดี ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) ในฐานะประธานอำนวยการจัดงาน Sustainability Expo (SX) กล่าวเปิดงาน Sustainability Expo หรือ SX2026ว่า งาน Sustainability Expo หรือ SX2026 มหกรรมด้านความยั่งยืนที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาคอาเซียน ซึ่งจัดขึ้นอย่างต่อเนื่องเป็นปีที่ 7 ภายใต้แนวคิด “พอเพียง ยั่งยืน เพื่อโลก” (Sufficiency for Sustainability) เพื่อเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้และความร่วมมือที่เปิดโอกาสให้คนทุกกลุ่มและทุกช่วงวัย ได้มีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืนครอบคลุมทุกมิติทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม โดยน้อมนำพระปฐมบรมราชโองการของพระบาทสมเด็จเจ้าอยู่หัว ที่จะทรง “สืบสาน รักษา และต่อยอด และครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งอาณาราษฎรตลอดไป” พร้อมทั้งน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มาผสานเข้ากับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนขององค์การสหประชาชาติ (SDGs) เพื่อเป็นแนวทางในการจัดงาน

สำหรับการจัดงานในปีนี้นับเป็นโอกาสพิเศษอย่างยิ่ง เนื่องด้วยประเทศไทยกำลังเข้าสู่ปีมหามงคล พุทธศักราช 2570 เนื่องในโอกาสครบ 100 ปี วันพระบรมราชสมภพ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร 5 ธันวาคม 2570 ด้วยน้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้จากพระราชกรณียกิจนานัปการที่พระองค์ทรงอุทิศทุ่มเทพระวรกายเพื่อประโยชน์สุขของปวงชนชาวไทยตลอดพระชนมชีพ จึงเป็นโอกาสสำคัญที่เราจะร่วมกันสืบสานแนวพระราชดำริให้เกิดประโยชน์อย่างยั่งยืน ผ่านการนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิต การดำเนินธุรกิจ และการพัฒนาสังคม พร้อมถ่ายทอดคุณค่าและแนวคิดดังกล่าวสู่คนรุ่นใหม่ให้เข้าใจและนำไปปฏิบัติได้จริง

ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา เราได้เห็นพลังของความร่วมมือจากเครือข่ายที่ขยายวงกว้างอย่างต่อเนื่องทั้งในและต่างประเทศ โดยการจัดงาน SX2025 ในปีที่ผ่านมา มีผู้เข้าชมงานกว่า 900,000 คน ผมเชื่อว่าสิ่งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความตื่นตัวและความตั้งใจของผู้คนจากหลากหลายภาคส่วนที่ต้องการมีส่วนร่วมในการสร้างอนาคตที่ดีขึ้น และนับเป็นกำลังใจสำคัญให้เครือข่ายพันธมิตรของเราสานต่อความร่วมมือในการขับเคลื่อนงาน SX ต่อไป

นายฐาปน กล่าวว่า ปัจจุบัน โลกยังคงเผชิญกับความผันผวนในหลายมิติ ทั้งด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคม การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว มีความซับซ้อน และเชื่อมโยงถึงกันมากขึ้น โดยหลายเรื่องส่งผลกระทบโดยตรงต่อชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คน ตั้งแต่สภาพภูมิอากาศและภัยพิบัติ ไปจนถึงความมั่นคงทางอาหาร พลังงาน และทรัพยากรที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต สถานการณ์เหล่านี้ทำให้เราต้องมองไปข้างหน้าอย่างรอบคอบ เข้าใจความเสี่ยง และเตรียมความพร้อมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงตั้งแต่วันนี้ ขณะเดียวกัน เราต้องสร้างโอกาสให้ทุกภาคส่วนสามารถเรียนรู้และปรับตัวไปด้วยกัน โดยคำนึงถึงความแตกต่างของศักยภาพและความพร้อมในแต่ละชุมชน แต่ละองค์กร และแต่ละประเทศ ด้วยเหตุนี้งาน SX2026 จึงจัดขึ้นภายใต้หัวข้อหลัก “Resilience in Action – ปรับ รับ เปลี่ยน” ซึ่งให้ความสำคัญกับการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันและความสามารถในการปรับตัว ผ่านการลงมือทำ

” ผมเชื่อว่าการเริ่มต้นจากสิ่งที่เราทำได้ในวันนี้ หากได้รับการสนับสนุนและเชื่อมโยงอย่างเหมาะสม จะสามารถขยายผลไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่มีความหมายได้ นี่คือบทบาทสำคัญของงาน SX ในการเป็นพื้นที่เชื่อมโยงให้ทุกภาคส่วนได้พบกัน เพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ และสร้างความร่วมมือที่นำไปสู่การปฏิบัติจริง โดยในปีนี้ เราได้รับเกียรติจากวิทยากรและผู้เชี่ยวชาญด้านความยั่งยืนจากทั่วโลกกว่า 800 ท่าน พร้อมด้วยเครือข่ายภาครัฐและภาคธุรกิจจากองค์กรชั้นนำของไทยและต่างประเทศกว่า 280 แห่ง มาร่วมแบ่งปันองค์ความรู้ เทคโนโลยี นวัตกรรม และประสบการณ์ด้านความยั่งยืน เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมงานได้เห็นแนวทางที่หลากหลาย และสามารถเลือกนำไปปรับใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของตนเอง ตลอดจนเกิดการต่อยอดความร่วมมือระหว่างกัน ผมหวังเป็นอย่างยิ่งว่าองค์ความรู้และประสบการณ์ที่ทุกท่านได้รับ จะเป็นจุดเริ่มต้นของการลงมือทำอย่างต่อเนื่อง เพื่อร่วมกันสร้างสังคมและโลกที่ยั่งยืน ” นายฐาปน กล่าว

นายฐาปน กล่าวว่า ขอขอบคุณผู้ร่วมก่อตั้ง (Co-Founders) งาน Sustainability Expo ประกอบด้วย บริษัท เครือเจริญโภคภัณฑ์ จำกัด บริษัท เฟรเซอร์ส พร็อพเพอร์ตี้ ลิมิเต็ด บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) เอสซีจี บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) และ บริษัท ไทยยูเนี่ยน กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) รวมถึงเครือข่ายห่วงโซ่อุปทานแห่งประเทศไทย หรือ TSCN (Thailand Supply Chain Network) และผู้สนับสนุนการจัดงานจากทุกภาคส่วนทั้งในไทยและต่างประเทศ ที่ได้ตระหนักถึงความสำคัญของความยั่งยืน และร่วมเป็นพลังสำคัญในการขับเคลื่อนเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงให้โลกใบนี้น่าอยู่อย่างยั่งยืนไปด้วยกัน ภายใต้แนวคิด “พอเพียง ยั่งยืน เพื่อโลก”