8 ฉากยิ่งใหญ่โขนศิลปาชีพ'พระจักราวตาร'

เพื่อเฉลิมฉลอง 2 โอกาสมหามงคลของปวงชนชาวไทย ได้แก่ เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 92 พรรษา 12 สิงหาคม 2567 และเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567 มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จัดการแสดงโขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ เรื่องรามเกียรติ์ ตอน “พระจักราวตาร” ซึ่งถ่ายทอดการแสดงกฤษฎาภินิหารของพระจักราหรือพระนารายณ์ที่อวตารลงมาเป็นพระราม โอรสของท้าวทศรถ กษัตริย์แห่งกรุงอโยธยา เพื่อปราบฝ่ายอธรรม เปรียบประดุจพระราชวงศ์จักรีที่ผดุงความสุขความสงบให้กับพสกนิกรชาวไทยตลอดมา  

 “พระจักราวตาร” จับตอนตั้งแต่พระอินทร์และเหล่าเทพนิกรพากันไปอัญเชิญพระนารายณ์ ขณะที่ประทับอยู่บนบัลลังก์อนันตนาคราชพร้อมพระลักษมีพระชายา ให้เสด็จลงมาปราบยุคเข็ญ พระนารายณ์จุติลงมาเป็นพระรามและพระลักษมีลงมาเป็นนางสีดา ปฐมเหตุแห่งการต่อสู้ปราบอธรรม คือ ทศกัณฐ์และพระญาติวงศ์ จากนั้นดำเนินเรื่องเป็นลำดับตั้งแต่ทศกัณฐ์สั่งให้มารีศแปลงกายเป็นกวางทองเข้าไปล่อลวงพระรามให้ตามกวาง แล้วลักพาตัวนางสีดาขึ้นราชรถเหาะไปยังกรุงลงกา เป็นเหตุให้เกิดสงครามระหว่างกองทัพพระรามและทศกัณฐ์ เรื่องราวสนุกสนาน สอดแทรกคุณธรรมจริยธรรมชวนติดตามตั้งแต่ต้นจนจบ  

เปิดม่าน องค์ที่ 1 ฉากที่ 1 นารายณ์บรรทมสินธุ์ พระจักราหรือพระนารายณ์บรรทมเหนือบัลลังก์พญาอนันตนาคราช ณ เกษียรสมุทร โดยมีพระลักษมีประทับเคียงคู่ เมื่อมนุษยโลกเกิดทุกข์เข็ญ ด้วยเหตุที่นนทุกผูกพยาบาทลงมาเกิดเป็นพญายักษ์ทศกัณฐ์สร้างความเดือดร้อน พระอินทร์และทวยเทพเสด็จมาอัญเชิญพระนารายณ์ให้อวตารเป็นพระราม

ฉากที่ 2 กฤษฎาภินิหารพระรามา พระรามสำแดงกฤษฎาภินิหารตั้งแต่ครั้งเยาว์วัย สังหารกากนาสูรอสูรญาติของทศกัณฐ์ ซึ่งแปลงเป็นกามารบกวนเหล่าฤษีที่บำเพ็ญตบะ เมื่อเจริญวัยขึ้นไปสำแดงฤทธิ์ยกมหาธนูโมลีที่เมืองมิถิลา ได้อภิเษกกับนางสีดา ครั้งนั้นพระรามได้เห็นพักตร์นางสีดาเป็นครั้งแรก

ฉากที่ 3 สำมนักขาก่อศึก หลังจากพระรามและนางสีดากลับมายังนครอโยธยา นางไกยเกษีทวงสัญญาที่ให้พระพรตพระอนุชาของพระรามขึ้นครองกรุงอโยธยา ท้าวทศรถต้องจำยอม พระรามพระลักษมณ์พร้อมทั้งนางสีดารับสัตย์จากพระบิดาออกเดินป่าเป็นเวลา 14 ปี ทั้ง 3 พระองค์ผนวชเป็นฤษี ขณะอยู่ในป่า สำมนักขาขนิษฐาของทศกัณฐ์ได้พบพระรามเข้าไปเกี้ยว ในที่สุดถูกพระลักษมณ์ “ตัดตีนสินมือ” จึงไปฟ้องและยุยงทศกัณฐ์ซึ่งมีราคะจริตแรงกล้าจนหลงเชื่อ ฉากที่ 4 พลัดพราก  ทศกัณฐ์อุบายให้มารีศแปลงกายเป็นกวางทอง ล่อลวงให้พระรามออกติดตามกวาง เมื่อได้โอกาสทศกัณฐ์แปลงกายเป็นสุธรรมฤาษีเข้ามาฉุดคร่านางสีดา พาขึ้นราชรถเหาะไปยังกรุงลงกา

จากนั้นเข้าสู่ องค์ที่ 2 ฉากที่ 5 ทศกัณฐ์รบสดายุ ทศกัณฐ์พานางสีดาขึ้นราชรถพบกับนกสดายุที่ขวางหน้าไว้ ในที่สุดทศกัณฐ์ถอดธำมรงค์ของนางสีดาขว้างไปถูกนกสดายุ จนปีกหักตกจากท้องฟ้า สีดาเปลื้องผ้าสไบทิ้งลงเป็นสัญญาณให้พระรามตามได้ถูกทาง

ฉากที่ 6 พระรามได้พล  พระรามติดตามนางสีดามาถึงป่าใหญ่ พระรามเศร้าโศกคร่ำครวญถึงนางสีดา ได้ประทับพักผ่อนใต้ต้นหว้าใหญ่ซึ่งหนุมานแอบอยู่ พระลักษมณ์เฝ้าปรนนิบัติเข้าขับไล่ เมื่อพระรามทอดพระเนตรเห็นหนุมานเรียกให้เข้ามาเฝ้า แล้วใช้หัตถ์ลูบหนุมานทำให้พ้นคำสาปของพระอุมากลับมีฤทธิ์ดังเดิม หนุมานรู้ว่าพระราม คือ พระนารายณ์อวตาร ได้เข้าเฝ้าและไปนำพลวานรมาสวามิภักดิ์ รับอาสาออกทำศึกติดตามนางสีดา

ฉากที่ 7 สงคราม พระราม พระลักษมณ์ พลวานรเมืองขีดขินและเมืองชมพูยกกองทัพข้ามสมุทรมาทำสงครามกับฝ่ายทศกัณฐ์และญาติวงศ์ ทศกัณฐ์ออกรบด้วยตนเองจนถูกศรพระราม ทำให้กาย กร เศียร บาท ขาดกระเด็น แต่เหตุที่ทศกัณฐ์ถอดดวงจิตออกจากร่าง ได้ร่ายเวทมนตร์ให้อวัยวะกลับคืนมาต่อติดดังเดิม ทั้งสองฝ่ายต่างหย่าทัพกลับเข้าเมืองฉากที่ 8 เฉลิมพระเกียรติพระจักราวตาร  หลังจากสิ้นสงครามปราบฝ่ายอธรรม    พระรามรับนางสีดากลับคืนกรุงอโยธยา พระญาติวงศ์ออกมาเชิญเสด็จกลับนคร มีการสมโภชชัยชนะ ทั้งข้าราชบริพารและทวยเทพแซ่ซ้องสาธุการ

แต่ละฉากยิ่งใหญ่งดงามตระการตาด้วยกระบวนท่ารำถูกต้องตามจารีตนาฏกรรมชั้นสูง แสดงเอกลักษณ์บ่งบอกความเป็นไทยได้อย่างแท้จริง พร้อมเทคนิคพิเศษ แสง สี เสียง สะกดสายตา ปีนี้พิเศษนักแสดงจำนวนมากกว่าครั้งที่ผ่านมา ทั้งรุ่นใหญ่ รุ่นกลาง รวมถึงเยาวชนรุ่นใหม่ที่บากบั่นฝึกซ้อมต่อเนื่อง เคี่ยวกรำโดยผู้เชี่ยวชาญครูโขนละครนาฏศิลป์ที่มุ่งมั่นพัฒนาทักษะคนรุ่นใหม่ สืบสานศิลปะการแสดงโขนของไทยที่ยูเนสโกขึ้นทะเบียนมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมวลมนุษยชาติ

ทั้งนี้ สำหรับบัตรการแสดงโขนมูลนิธิศิลปาชีพฯ  ตอน “พระจักราวตาร” ยังเปิดจำหน่ายทางไทยทิคเก็ตเมเจอร์ทุกสาขา โดยราคาบัตรจะอยู่ที่ 2,000 บาท, 1,800 บาท, 1,000 บาท, 800 บาทและ 600 บาท ส่วนรอบนักเรียนบัตรจำหน่ายหมดเป็นที่เรียบร้อยแล้ว