“ศุภชัย” โต้ “บรรเจิด” ปม Earmarked Tax “อย่าเอากฎหมายคนละฉบับมาปนกัน” ระบุยกเลิกเงินบำรุงไม่ใช่ยกเลิกอำนาจภาษีสรรพสามิต หรือทำให้รายได้รัฐหายไป ขณะที่ "ผู้จัดการ สสส." ร่อน จม.เปิดผนึกปลุกภาคี ร่วมกันปกป้องกลไกภาษีบาป สร้างเสริมสุขภาพ
เมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2569 นายศุภชัย ใจสมุทร สส.แบบบัญชีรายชื่อ และนายทะเบียนสมาชิกพรรคภูมิใจไทย กล่าวถึงกรณี ศ.ดร.บรรเจิด สิงคะเนติ ให้ความเห็นคัดค้านการยกเลิก Earmarked Tax โดยเฉพาะข้อสังเกตว่า หากยกเลิกเงินบำรุงแล้ว จะไม่สามารถออกกฎกระทรวงปรับอัตราภาษีสรรพสามิตเพื่อทดแทนได้ โดยเห็นว่าประเด็นดังกล่าวควรพิจารณาจากฐานอำนาจตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องอย่างครบถ้วนและตรงไปตรงมา
นายศุภชัยกล่าวว่า ประเด็นแรก ศ.ดร.บรรเจิดเห็นว่า Earmarked Tax ขององค์กรและกองทุนเดิมไม่ได้ขัดต่อ พ.ร.บ.วินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ.2561 เนื่องจากแม้มาตรา 26 จะวางหลักไม่ให้เสนอกฎหมายจัดเก็บภาษีหรือค่าธรรมเนียมเพิ่มเพื่อใช้จ่ายตามวัตถุประสงค์เฉพาะโดยไม่นำส่งคลัง แต่มาตรา 82 มีบทเฉพาะกาลรองรับกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ก่อนแล้ว
“ในประเด็นนี้ ผมเห็นด้วยว่าระบบเดิมไม่ได้กลายเป็นระบบที่ผิดกฎหมายเพียงเพราะมีมาตรา 26 เกิดขึ้นภายหลัง เพราะมาตรา 82 มีผลรองรับกฎหมายเดิมอยู่ แต่คำถามคือ การที่กฎหมายเดิมยังใช้ได้ หมายความว่ารัฐสภาจะห้ามแก้ไขหรือยกเลิกกฎหมายเดิมตลอดไปหรือไม่ ซึ่งเป็นคนละประเด็นกัน เพราะบทเฉพาะกาลมีหน้าที่รักษาผลของกฎหมายเดิม มิได้ทำให้กฎหมายเดิมกลายเป็นสิ่งที่รัฐสภาไม่สามารถทบทวนหรือแก้ไขได้”
เขากล่าวว่า ดังนั้นการเสนอแก้ไขระบบ Earmarked Tax ไม่จำเป็นต้องตั้งอยู่บนข้อกล่าวหาว่า “ระบบเดิมผิดกฎหมาย” แต่สามารถพิจารณาได้ว่า เมื่อกฎหมายวินัยการเงินการคลังปี 2561 กำหนดหลักการสำหรับอนาคตแล้ว ข้อยกเว้นจากระบบเดิมยังมีความจำเป็นและเหมาะสมกับระบบการคลังในปัจจุบันหรือไม่
ส่วนประเด็นสำคัญที่สอง คือข้อสังเกตว่า เมื่อยกเลิกเงินบำรุงแล้ว จะสามารถออกกฎกระทรวงปรับภาษีสรรพสามิตขึ้นเพื่อทดแทนได้หรือไม่ ซึ่ง ศ.ดร.บรรเจิดให้ความเห็นว่า “ยืนยันว่าทำไม่ได้ เป็นวาทกรรมที่หลอกลวงประชาชน” โดยให้เหตุผลว่า เมื่อกฎหมายยกเลิกบทบัญญัติที่ให้อำนาจจัดเก็บเงินบำรุงแล้ว จะไม่สามารถออกกฎกระทรวงเรียกเก็บเงินดังกล่าวกลับมาได้
นายศุภชัยกล่าวว่า เรื่องนี้ต้องแยกฐานอำนาจตามกฎหมายออกเป็น 2 ส่วนอย่างชัดเจน หนึ่ง คือ “เงินบำรุง” ซึ่งจัดเก็บเพิ่มเติมจากผู้เสียภาษีสุราและยาสูบ แล้วนำส่งตรงให้ สสส. Thai PBS หรือองค์กรที่กฎหมายกำหนด มีฐานอำนาจจากกฎหมายเฉพาะของแต่ละองค์กร หากรัฐสภายกเลิกบทบัญญัติดังกล่าว รัฐย่อมไม่สามารถกลับไปเรียกเก็บเงินในฐานะ “เงินบำรุง” ตามมาตราที่ถูกยกเลิกได้
สอง คือ “ภาษีสรรพสามิต” ซึ่งมีฐานอำนาจจาก พ.ร.บ.ภาษีสรรพสามิต พ.ศ.2560 โดยมาตรา 5 ให้อำนาจรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังออกกฎกระทรวงกำหนดพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิต ภายในกรอบและเพดานที่พระราชบัญญัติกำหนด
“การยกเลิกบทบัญญัติในกฎหมาย สสส. หรือกฎหมายขององค์กรอื่น ไม่ได้มีผลเป็นการยกเลิก พ.ร.บ.ภาษีสรรพสามิต และไม่ได้ทำให้อำนาจตามมาตรา 5 สิ้นสุดลงโดยอัตโนมัติ พูดให้สั้นที่สุดคือ ยกเลิกอำนาจเก็บเงินบำรุง ไม่เท่ากับยกเลิกอำนาจกำหนดอัตราภาษีสรรพสามิต เพราะเป็นอำนาจที่มาจากกฎหมายคนละฉบับ” นายศุภชัยกล่าว
นายศุภชัยกล่าวว่า หากแนวทางของรัฐบาลคือยกเลิกการจัดเก็บเงินบำรุง แล้วปรับอัตราภาษีสรรพสามิตตาม พ.ร.บ.ภาษีสรรพสามิต นำรายได้ทั้งหมดเข้าสู่แผ่นดิน และจัดสรรงบประมาณให้หน่วยงานผ่านระบบงบประมาณปกติ สิ่งที่ต้องพิจารณาจริงๆ จึงไม่ใช่แค่ว่า “กฎหมายเงินบำรุงถูกยกเลิกหรือไม่”
แต่ต้องดูต่อว่า พ.ร.บ.ภาษีสรรพสามิตยังให้อำนาจรัฐมนตรีออกกฎกระทรวงเพื่อกำหนดหรือปรับอัตราภาษีได้หรือไม่ และกฎหมายกำหนดเพดานอัตราภาษีไว้เท่าใด หากยังมีอำนาจและมีช่องให้ปรับอัตราได้ การดำเนินการดังกล่าวก็ต้องพิจารณาตามกรอบอำนาจที่กฎหมายกำหนด
“นี่คือประเด็นที่ต้องตรวจสอบให้ชัด ไม่ใช่สรุปไปก่อนว่าการยกเลิกเงินบำรุงเท่ากับยกเลิกภาษี หรือทำให้รายได้ของรัฐหายไป
ส่วนข้อกล่าวหาว่า การยกเลิก Earmarked Tax คือการ “คืน 2% ให้นายทุนสุราและยาสูบ” ก็ไม่สามารถสรุปได้จากการยกเลิกเงินบำรุงเพียงขั้นตอนเดียว แต่ต้องพิจารณาภาระภาษีสุทธิหลังมาตรการทั้งหมดมีผลใช้บังคับ หากเดิมผู้ประกอบการมีภาระภาษีสรรพสามิตบวกเงินบำรุง และเมื่อยกเลิกเงินบำรุงแล้ว รัฐใช้อำนาจตามกฎหมายปรับอัตราภาษีสรรพสามิตให้เหมาะสมจนภาระรวมไม่ลดลง ก็ไม่อาจกล่าวได้โดยอัตโนมัติว่าเงินดังกล่าวถูกคืนให้นายทุน
ด้าน นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ทำจดหมายเปิดผนึกถึงเพื่อนภาคี สสส. มีใจความว่า ถึง...เพื่อนภาคีเครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพทุกท่าน ในช่วงเวลาที่มีข้อเสนอให้มีการแก้ไขพระราชบัญญัติกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ เพื่อเปลี่ยนแปลงที่มารายได้ของกองทุน ทาง สสส.ได้รับรู้ถึงความห่วงใย และการแสดงออกของเพื่อนภาคีจากหลากหลายพื้นที่และประเด็นงานอย่างต่อเนื่อง
สสส.ขอขอบคุณและเข้าใจดีว่า สิ่งที่ภาคีกำลังร่วมกันสื่อสารต่อสู้ มิใช่เพียงความห่วงใยต่อ สสส. ในฐานะองค์กร แต่คือความห่วงใยต่ออนาคตของระบบสุขภาพ และต่อกลไกที่ทำให้ภาคประชาชน ชุมชน ภาควิชาการ ภาครัฐ และภาคส่วนต่างๆ สามารถร่วมกันทำงานเพื่อสุขภาวะของประชาชนได้อย่างต่อเนื่อง
สสส.ขอยืนยันว่า เรามิได้นิ่งนอนใจต่อสถานการณ์ที่เกิดขึ้นที่ผ่านมา สำนักงานได้ดำเนินการให้ข้อมูล สร้างความเข้าใจ และแลกเปลี่ยนแนวคิดกับผู้เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง ทั้งในเรื่องความจำเป็นของกลไกภาษีบาป (Earmarked Tax) จากภาษีสุราและยาสูบ เหตุผลความจำเป็นของการออกแบบระบบภาษีดังกล่าว ตลอดจนผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อความต่อเนื่องและความคล่องตัวของงานสร้างเสริมสุขภาพหากมีการเปลี่ยนแปลง
สิ่งหนึ่งที่จำเป็นต้องสร้างความเข้าใจให้ชัดเจน คือ เงินที่กฎหมายกำหนดให้เป็นรายได้ของกองทุน สสส. แม้จะเป็น "เงินนอกงบประมาณ" แต่ไม่ได้หมายความว่าเป็น "เงินนอกการกำกับและตรวจสอบของรัฐ" การกำหนดแหล่งรายได้ให้กองทุนโดยตรงมีวัตถุประสงค์เพื่อให้งานสร้างเสริมสุขภาพมีความต่อเนื่อง คล่องตัว เป็นการทำงานด้านการสร้างเสริมสุขภาพไปพร้อมๆ กับการพัฒนาศักยภาพ ความพร้อมของกลุ่มเป้าหมายและกลไกการทำงานเพื่อให้เกิดการทำงานที่ต่อเนื่อง ขณะที่การบริหารและใช้จ่ายเงินยังอยู่ภายใต้กฎหมาย ระเบียบ ระบบการกำกับ การประเมินผล และการตรวจสอบของรัฐ
ดังนั้นการมี Earmarked Tax กับวินัยการเงินการคลัง ความโปร่งใส และการตรวจสอบไม่ใช่สิ่งที่ขัดแย้งกัน เราสามารถรักษากลไกทางการเงินที่จำเป็นต่อการสร้างเสริมสุขภาพพร้อมกับพัฒนาระบบบริหารจัดการให้มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และตรวจสอบได้มากยิ่งขึ้นในเรื่องใดที่ควรปรับปรุง เราพร้อมปรับปรุง ในเรื่องใดที่ควรโปร่งใสมากขึ้น เราพร้อมเปิดเผยและพัฒนา และในเรื่องใดที่กลไกเดิมยังมีจุดอ่อน เราพร้อมรับฟังและร่วมกันแก้ไข.
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
‘โรม’โวฝ่ายค้าน พร้อมศึกซักฟอก โพลหนุน‘มะโน’
"โรม" โว "ฝ่ายค้าน" พร้อม "ซักฟอกรัฐบาล" มานานแล้ว ยันคุยกับพรรคอื่นไม่มีช่องว่างอะไร รับไม่ได้คุย "กล้าธรรม" เรื่องแบ่งเวลา ชี้ต้องดูภาพรวม "นิด้าโพล"
สมช.ขึงขังปราบสารพิษ ชงลิสต์เข้าที่ประชุมกห.
"เลขาฯ สมช." ลุยพื้นที่บ้านม้งเก้าหลัง ตรวจสารพิษเหมืองเมียนมา ลั่นพร้อมใช้มาตรการขั้นเด็ดขาด
สาธารณสุขยัน ไม่พบผู้ป่วยพิษ เล็งเฝ้าระวัง5ปี
สธ.ยันยังไม่พบผู้ป่วยพิษสารหนูริม 4 แม่น้ำ พร้อมสั่งเฝ้าระวังสุขภาพกลุ่มเสี่ยงต่อเนื่องยาว 5 ปี รัฐบาลดูแลตลาดข้าวเชียงราย
ปปช.จ่อถกเดือดปม‘เอกวิทย์’
"ป.ป.ช." จ่อถกเดือด 23 พ.ย. ปมคณะไต่สวนอิสระมีมติเอกฉันท์ ชี้ "เอกวิทย์ วัชชวัลคุ" รับสินบนทองคำหนัก 246 บาท
ชี้ชะตาไอซ์รักชนก! ศาลนัดอ่านคำพิพากษาคดี112/หลุดสส.หากไม่ได้ประกัน
จับตาชะตากรรม “ไอซ์-รักชนก” รอด-ไม่รอดคดี 112 หลังศาลชั้นต้นให้จำคุก 6 ปี ชี้หากอุทธรณ์ลงโทษ และไม่อนุญาตให้ประกันตัว สภาพ สส.หลุดทันที เจ้าตัวยันไปฟังคำตัดสินแน่
‘ดีเอสไอ’ ลุย สาว ‘เส้นเงิน’ ‘กันจอมพลัง’
ดีเอสไอเร่งสาวเส้นทางเงินบริจาค “กัน จอมพลัง” ลุยสอบ 2 ปมร้อนเงินมูลนิธิปี 68-69 พ่วงบัญชีม้าโยงเว็บพนัน USA777 ปี 67 จ่อเรียก “ก้อง ห้วยไร่”

