สส.ส้มชี้เป้ารัฐบาลบริหารพลาดส่อทำศก.ชะงัก-ขาดแคลนสินค้า

29 มีนาคม พ.ศ. 2569  รศ. ดร. อนุสรณ์ ธรรมใจ ส.ส. กรุงเทพฯ พรรคประชาชน และ อดีตประธานกรรมการตรวจสอบและกรรมการ บมจ บางจากปิโตรเลียม (บมจ บางจากคอร์เปอร์เรชัน) กล่าวว่า การขึ้นราคาน้ำมันทีเดียว 6 บาทต่อลิตรกลางดึกหลังการประชุมคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบง) ตอน 3 ทุ่ม ทำให้เกิดข้อสงสัยว่า จะทำให้ผู้กักตุนน้ำมันและเก็งกำไรที่รู้ข้อมูลวงในได้ประโยชน์บนความเดือดร้อนของผู้ใช้น้ำมันหรือไม่?

การค่อยๆลอยตัวราคาน้ำมันตามราคาตลาดโลกหรือการขึ้นราคาแบบขั้นบันไดตามตลาดโลกจะเป็นมาตรการที่เหมาะสมกว่า การปรับขึ้นทีเดียว 6 บาทก็ไม่ได้ช่วยแก้ปัญหาการลักลอบนำน้ำมันไปขายประเทศเพื่อนบ้านได้มากนัก เพราะส่วนต่างราคาน้ำมันในประเทศที่ได้รับการอุดหนุนจากกองทุนน้ำมัน กับ  ประเทศเพื่อนบ้านบางประเทศยังสูงมาก พฤติกรรมลักลอบส่งออกน้ำมันไปยังเพื่อนบ้านจะหยุดลง เมื่อ ราคาในประเทศบวกค่าขนส่ง เท่ากับหรือมากกว่า ราคาประเทศเพื่อนบ้าน การทำกำไรจากส่วนต่างราคาเชิงพื้นที่ (Spatial Arbitrage) จะยังเกิดขึ้นเรื่อย ๆ ถ้าราคาในประเทศยังต่ำกว่าประเทศเพื่อนบ้านหรือต่ำกว่าราคาในตลาดโลกค่อนข้างมาก การปรับขึ้นราคาน้ำมันทีเดียว 6 บาทจึงยังไม่ได้ช่วยอะไรมากนักเพราะโอกาสแห่งการเก็งกำไรแบบ Spatial Arbitrage ยังเกิดขึ้นต่อไป

การตอบสนองทางนโยบายที่อ่อนแอ จะนำไปสู่ภาวะเศรษฐกิจชะงักงันและอาจเกิดการขาดแคลนสินค้าในไตรมาสสองได้ โดยสินค้าขาดแคลนจะเป็นผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวเนื่องกับปิโตรเลียม เม็ดพลาสติก พลาสติกบรรจุภัณฑ์  ปุ๋ย วัสดุก่อสร้าง ยารักษาโรค เคมีภัณฑ์และสีทาบ้าน เป็นต้น   

นายอนุสรณ์ กล่าวต่อว่า ความเสี่ยง Stagflation แบบทศวรรษ 1970 อาจเกิดขึ้น ภาวะเศรษฐกิจถดถอยชะงักงันพร้อมเงินเฟ้อสูงมากจะเกิดขึ้นในประเทศไทยและหลายประเทศในเอเชีย ส่วนสถานการณ์จะรุนแรงและยาวนานเหมือนช่วงทศวรรษ 1970 หรือไม่ ต้องติดตามว่า สหรัฐอเมริกาและอิหร่านจะขยายขอบเขตสงครามไปมากขนาดไหน อย่างไรก็ตาม ปัญหาการว่างงานจะเป็นเรื่องใหญ่ในระยะต่อไป เนื่องจากตลาดแรงงานมนุษย์จะถูกซ้ำเติมด้วยเทคโนโลยีเอไอเข้ามาแทนที่แรงงานมนุษย์ในเกือบทุกธุรกิจอุตสาหกรรมอีกด้วย Generative AI and AGI จะเปลี่ยนกายวิภาคของงาน (Anatomy of Work) เสริมศักยภาพการทำงานของแรงงานมนุษย์ จากการวิจัยพบว่า เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์จะทำให้สามารถประหยัดเวลาการทำงานของแรงงานมนุษย์ได้ไม่ต่ำกว่า 60-70% Generative AI and AGI จะเข้ามาทดแทนแรงงานมนุษย์ความรู้สูง ทักษะสูงและค่าจ้างสูงมากกว่าแรงงานทักษะต่ำและค่าจ้างต่ำ มีการคาดการณ์ตำแหน่งงานในตลาดแรงงานทั้งหมดครึ่งหนึ่งหรือประมาณ 50% จะถูกแทนที่โดยระบบอัตโนมัติภายในปี ค.ศ. 2045  Generative AI ผนวกเข้ากับเทคโนโลยีการผลิตจะทำให้อัตราการเติบโตของผลิตภาพแรงงานเพิ่มขึ้นระหว่าง 0.5-3.4% ต่อปี Augmentation แรงงานทักษะต่ำให้ทำงานได้ดีขึ้นและสร้างผลกำไรให้กับกิจการได้มากขึ้น  

Artificial General Intelligence (AGI) หรือ General AI (ปัญญาประดิษฐ์ที่พัฒนาให้ใกล้เคียงมนุษย์) และ Generative AI (ปัญญาประดิษฐ์สร้างสรรค์) จะนำไปสู่อุปทานส่วนเกินจำนวนมากของงานสร้างสรรค์ อุปทานแรงงานสร้างสรรค์ นำไปสู่การลดลงของอุปสงค์ต่อแรงงานสร้างสรรค์ของมนุษย์อย่างชัดเจนในระยะ 5-10 ปีข้างหน้าและอนาคตต่อไป Generative AI ทำให้สามารถพัฒนาสู่ AGI (Artificial General Intelligence) ซึ่งเป็น “ปัญญาประดิษฐ์ สามารถทำงานเลียนแบบสมองมนุษย์ได้ ไม่ได้เป็นเพียงปัญญาประดิษฐ์ที่ทำงานเฉพาะเจาะจงตามโปรแกรมคำสั่งที่ถูกป้อนให้เท่านั้น การเกิดขึ้นของ Gen AI และ AGI จะทำให้แรงงานทักษะขั้นสูงมีผลิตภาพ (Productivity) และผลผลิตเพิ่มขึ้นหลากหลายและเติบโตอย่างก้าวกระโดดทำให้เรา สามารถทำงานน้อยลง ได้ผลผลิตมากกว่าเดิม และ Generative AI และ Quantum Computing จะเข้ามา ทำงานแทนแรงงานมนุษย์ได้แทบจะทุกสาขาวิชาชีพ รวมทั้งสามารถทำงานในสิ่งที่ศักยภาพของสมองมนุษย์มีขีดจำกัด ไม่สามารถทำได้

นายอนุสรณ์ กล่าวต่อว่า มาตรการลดครองชีพของกระทรวงพาณิชย์ แบบ ร้านธงฟ้าราคาประหยัด หาสินค้าราคาถูกหรือวัตถุดิบราคาถูกมาจำหน่าย จะไม่ได้ผลและเพียงบรรเทาปัญหาค่าครองชีพและเงินเฟ้อสูงได้เพียงบางพื้นที่และชั่วคราวเท่านั้น จะได้เพียงภาพลักษณ์และการโฆษณาเท่านั้น เพราะ ขนาดของโครงการเล็กมากเมื่อเทียบกับตลาดที่ใหญ่โต เช่น หาวัตถุดิบราคาถูกให้ร้านข้าวแกงหรือร้านอาหารตามสั่ง 24 แห่งตามนโยบายไทยช่วยไทย ไม่สามารถกดดันราคาตลาดให้ลดลงได้  จะได้เพียงภาพลักษณ์และการโฆษณาเพื่อบอกประชาชนว่า กำลังแก้ปัญหาอยู่ แต่ไม่ได้แก้ปัญหาในเชิงระบบได้อย่างแท้จริง เกิดต้นทุนแฝงและการขนส่ง เพิ่มการใช้พลังงานโดยไม่ก่อให้เกิดประโยชน์เต็มประสิทธิภาพ เท่ากับรัฐไปอุดหนุนค่าขนส่งให้ร้านค้าบางร้านที่อยู่ในโครงการ เป็นการเอาเงินภาษีประชาชนไปอุดหนุนชั่วคราวให้บางร้าน เป็นการบิดเบือนกลไกราคา โดยอาจถูกตั้งคำถามว่า ร้านค้า 24 แห่งที่ถูกเลือกใช้หลักเกณฑ์อะไรในการคัดเลือก มาตรการแก้ปัญหาวิกฤติค่าครองชีพและเงินเฟ้อจากต้นทุนพลังงานต้องแก้ไปที่ต้นตอของปัญหา ต้องปฏิรูประบบพลังงาน ต้องส่งเสริมให้มีการแข่งขัน ลดอำนาจผูกขาดส่งเสริมการแข่งขัน กระจายแหล่งพลังงานไปยังพลังงานทางเลือกพลังงานหมุนเวียนที่มีราคาถูกกว่าพลังงานฟอสซิล เน้นพลังงานกระจายศูนย์และกระจายแหล่งพลังงานสู้วิกฤติน้ำมันลากยาว

ขณะเดียวกันระบบพลังงานของประเทศไทยเป็นระบบรวมศูนย์ รวมศูนย์ทั้งการวางยุทธศาสตร์และแผนงาน ทั้งการตัดสินใจและการดำเนินการ รวมทั้งพึ่งพาแหล่งผลิตพลังงานขนาดใหญ่ ขณะนี้ ด้วยความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ระบบพลังงานแบบกระจายศูนย์สามารถเกิดขึ้นได้ ทำให้เกิดการกระจายความผิดชอบในระบบพลังงานของประเทศไปยังกลุ่มต่างๆ ทำให้การผลิตและการจัดการพลังงานสามารถตอบสนองต่อสถานการณ์วิกฤติพลังงานได้ดีขึ้น มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยลง พึ่งพาตัวเองทางพลังงานได้มากขึ้นโดยเฉพาะจากพลังงานหมุนเวียนอย่างพลังงานจากแสงอาทิตย์ เรายังลงทุนและมีการใช้พลังงานหมุนเวียนน้อยมากเมื่อเทียบกับศักยภาพของพลังงานหมุนเวียนในประเทศไทย นโยบายการส่งเสริมการผลิตพลังงานแบบกระจายศูนย์จำเป็นจะต้องลดการกีดกันทางการตลาดของระบบพลังงานแบบรวมศูนย์ลง ไม่ว่าจะเป็นมิติของการลงทุน โครงสร้างราคาและโครงสร้างพื้นฐานในรองรับพลังงานแบบกระจายศูนย์ เพื่อให้การผลิตพลังงานแบบกระจายศูนย์มีความเป็นไปได้ทางการเงินและเศรษฐศาสตร์ ผลิตพลังงานป้อนระบบพลังงานของประเทศได้