‘มหากาพย์รามายณะ’ ต้นกำเนิดและความสำคัญมรดกทางวัฒนธรรมร่วมภูมิภาคอาเซียน

เนื่องในปีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว กรมส่งเสริมวัฒนธรรม (สวธ.) กระทรวงวัฒนธรรม จัดเทศกาลการแสดงรามายณะนานาชาติเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567 ระหว่างวันที่ 12-15 ก.ค..2567 ณ หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย

เทศกาลรามายณะครัังยิ่งใหญ่ที่เปิดม่านแสดงอย่างตระการตาในขณะนีั นำมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมด้านศิลปะการแสดงเรื่องรามายณะ หรือรามเกียรติ์ จากประเทศเพื่อนบ้านได้แก่ สาธารณรัฐอินเดีย ราชอาณาจักรกัมพูชา สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา สาธารณรัฐสิงคโปร์ สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ สาธารณรัฐอินโดนีเซีย สหพันธรัฐมาเลเซีย และราชอาณาจักรไทย  เข้าร่วมการแสดง

ใครสนใจชมการแสดงมหากาพย์อันเลื่องชื่อของ "รามายณะ" หรือ "รามเกียรติ์" ที่มีต้นกำเนิดจากประเทศอินเดีย ชวนมารู้จักกับประวัติและความสำคัญของมหากาพย์เรื่องนี้กันก่อนชม ช่วยเพิ่มอรรถรส

"รามายณะ" หรือ "รามเกียรติ์" เป็นมหากาพย์ที่มีต้นกำเนิดจากอินเดีย รจนาขึ้นโดยมหากวี "ฤาษีวาลมีกิ" ประมาณ 500 ปีก่อนคริสตกาล ถือเป็น 1 ใน 2 มหากาพย์สำคัญของวรรณกรรมฮินดู อีกเรื่องหนึ่งคือ "มหาภารตะ" รามายณะเล่าเรื่องราวการผจญภัยและความกล้าหาญของพระรามราชโอรสแห่งกรุงอโยธยา ซึ่งเป็นอวตารของพระวิษณุ พระรามต้องต่อสู้กับอสูรร้ายราวณะ เพื่อช่วยเหลือพระนางสีดา ชายาอันเป็นที่รักที่ถูกจับตัวไป เนื้อเรื่องเต็มไปด้วยเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับศีลธรรม จริยธรรม และการต่อสู้ระหว่างความดีและความชั่ว

สำหรับความสำคัญของรามายณะมีหบายมิติ ด้านศิลปวัฒนธรรมและศาสนา : รามายณะมีอิทธิพลอย่างมากต่อวัฒนธรรมและศาสนาฮินดู เป็นแรงบันดาลใจให้กับการสร้างศิลปะ ภาพวาด ประติมากรรม และการแสดงละคร ซึ่งพระรามและพระนางสีดาถูกยกย่องเป็นสัญลักษณ์ของความดี ความกล้าหาญ และความภักดีต่อคู่ครอง

ด้านวรรณกรรมและการศึกษา : รามายณะเป็นวรรณกรรมที่มีคุณค่าในการศึกษาด้านวรรณคดีและปรัชญา เป็นเรื่องราวที่ถูกนำมาศึกษาและอ้างอิงในการเรียนการสอนเกี่ยวกับวรรณกรรมอินเดียและวัฒนธรรมฮินดู

นอกจากนี้ รามายณะมีอิทธิพลมากในประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น ไทย อินโดนีเซีย กัมพูชา ลาว และมาเลเซีย โดยมีการปรับปรุงเนื้อหาให้เข้ากับวัฒนธรรมท้องถิ่น เช่น รามเกียรติ์ของไทยและการแสดงโขนของไทยที่นำเสนอผ่านการเต้นรำ การร่ายรำ และการต่อสู้

ด้านการสอนศีลธรรมและจริยธรรม : รามายณะนำเสนอเรื่องราวที่มีข้อคิดทางศีลธรรม เช่น ความกล้าหาญ ความจงรักภักดี การต่อสู้เพื่อความถูกต้อง และการเสียสละ เป็นแบบอย่างที่ดีในการดำเนินชีวิต

ส่วนด้านศิลปะการแสดง : รามายณะถูกนำเสนอผ่านศิลปะการแสดงหลายรูปแบบ เช่น ละครเวที ภาพยนตร์ ละครโทรทัศน์ และการ์ตูน เพื่อให้คนทุกวัยสามารถเข้าถึงและเข้าใจเรื่องราวได้ง่ายขึ้น

รามายณะจึงเป็นมหากาพย์ที่มีความสำคัญทั้งในด้านศิลปวัฒนธรรม ศาสนา และการศึกษา เรื่องราวของพระรามเป็นตัวอย่างของความดีและความกล้าหาญที่มีอิทธิพลต่อวัฒนธรรมทั่วโลก โดยเฉพาะในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ความสำคัญของรามายณะยังคงสืบทอดและเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน ดังปรากฎอย่างตระการตาในเทศกาลรามายณะนานาชาติครั้งนี้