ความเชื่อมั่นกำลังสั่นคลอน…ไม่ใช่แค่น้ำมันแพง!

28 มีนาคม 2569 - ผศ.ดร.นพดล กรรณิกา อาจารย์ด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์และนโยบายสาธารณะ วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม อดีตที่ปรึกษาผู้ตรวจการแผ่นดิน เผยแพร่ความเรื่อง ความเชื่อมั่นกำลังสั่นคลอน…ไม่ใช่แค่น้ำมันแพง มีรายละเอียดดังนี้

วันนี้ปัญหา “น้ำมันแพง” ไม่ใช่แค่เรื่องตัวเลขบนป้ายปั๊มแล้วครับแต่คือ “ความรู้สึกของคนทั้งประเทศ” คนไม่ได้แค่จ่ายแพงขึ้น แต่กำลังเริ่มถามว่า “ระบบนี้ยังเป็นธรรมอยู่ไหม?” และคำถามนี้กำลังค่อย ๆ กลายเป็นแรงสั่นสะเทือนของความเชื่อมั่นทั้งประเทศ ต้องแยกให้ออกก่อนไม่งั้นจะคุยกันไม่รู้เรื่อง ครับ

สถานการณ์นี้ มี 3 เรื่องที่ต้องแยกให้ชัด

1. คนเดือดร้อนจริง
2. ระบบราคามันซับซ้อนจริง
3. ข้อสงสัยเรื่อง “กำไรจากวิกฤต” ก็มีจริง

แต่ถ้าเอาทุกอย่างมารวมกันมั่ว ๆ ประเทศจะตัดสินด้วย “อารมณ์” แทน “ข้อเท็จจริง“ สิ่งที่รัฐบาลทำถูกแล้วต้องให้เครดิตตรง ๆ ครับ นายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล ออกมายืนยันชัดว่า “ประเทศไทยไม่ได้ขาดน้ำมัน” และมีการตั้ง War Room ดูทั้งระบบ ทยอยออกมาตรการลดแรงกระแทกอันนี้คือ “ตั้งต้นถูก” และ ก้าวเดินได้จังหวะ แต่โจทย์จริงไม่ใช่แค่นี้

โจทย์คือทำยังไงให้คนเชื่อว่าระบบนี้ ”เป็นธรรม“ จริง บทเรียนจากอดีต (ที่ยังใช้ได้) ครับ ในอดีตไทยเคยทำแบบนี้ ตรวจสต๊อก ดูกำไร ถ้ามีส่วนเกินผิดปกติ (windfall profits)→ เอาคืนประชาชน ใต้กรอบกฎหมาย

นี่คือ “แนวปฏิบัติที่เคยเวิร์กจริง” ในอดีต วันนี้อาจต้องเอาหลักคิดนี้กลับมาปรับใช้ใหม่ 4 เรื่องที่ควรทำ “ทันที”

1. เปิดข้อมูลให้หมด

• สต๊อกน้ำมัน
• ต้นทุนจริง
• ค่าการกลั่น
• ส่วนเพิ่มราคา (Premium)

เป้าหมายคือ เปลี่ยน “ความไม่รู้” → “ความเข้าใจ”

2. ให้คนตรวจสอบได้จริงไม่ใช่รัฐตรวจเองอย่างเดียวแต่เปิดพื้นที่ให้

• นักวิชาการ
• หน่วยงานอิสระ เช่น ผู้ตรวจการแผ่นดิน สตง. ป.ป.ช.
• ภาคธุรกิจมาตรฐานธรรมาภิบาล
• ภาคประชาชน (NGO)

เข้ามาดู ใช้ “ข้อมูล + Data Science” ไม่ใช่ความรู้สึก

3. ช่วยคนทันที

• ลดภาระดีเซล (ขนส่ง/เกษตร)
• คุมราคาสินค้าจำเป็น
• ใช้กองทุนน้ำมันให้ตรงจุด

คนต้อง “รู้สึกได้” ไม่ใช่แค่ฟังคำอธิบาย

4. สื่อสารแบบโปร่งใส (จริง ไม่ PR)

• มี Dashboard ให้ดู
• อัปเดตตลอด
• พูดความจริง

เพราะตอนนี้รัฐบาลไม่ได้สู้แค่ “ปัญหา” แต่รัฐบาลกำลังเจอโจทย์บริหารจัดการ “ความรู้สึกของคนทั้งประเทศ” แล้วกระทรวงพาณิชย์ต้องทำอะไร

ท่าน ศุภจี สุธรรมพันธุ์ มีบทบาทสำคัญมากในเรื่อง “ค่าครองชีพ” ต้อง

• ลงพื้นที่จริง
• ดูราคาจริง
• กันการฉวยโอกาส
• ให้ประชาชน “เห็นกับตา” ว่ารัฐทำงาน
• สรุปให้ชัดเรื่อง “กำไรจากวิกฤต”

เรื่องนี้ต้องแฟร์

• ถ้าโกง → ลงโทษ
• ถ้ากำไรเกินจริง → แบ่งคืนในกรอบของกฎหมาย
• ถ้าเป็นตลาดจริง → อธิบายให้เข้าใจ

ทุกอย่างต้องพิสูจน์ด้วย “ข้อมูล” ไม่ใช่ “ความรู้สึก”

🌍 ทางออกระยะยาว (ไม่ใช่แก้แค่วันนี้)

• ทำระบบราคาให้โปร่งใส
• ลดพึ่งพาน้ำมันนำเข้า
• ดัน Biofuel / EV
• มีข้อมูลพลังงานแบบ real-time

และที่สำคัญ ต้องทำจริงจังต่อเนื่อง คือ ใช้แนวคิดพลังงานแบบพึ่งพาตัวเอง ตามพระราชดำริของ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

สรุปแบบตรง ๆ นะครับตอนนี้ ประเทศไทยไม่ได้เจอแค่ “น้ำมันแพง” แต่กำลังเจอ “ความเชื่อมั่นที่กำลังสั่นคลอน” และมันจะกลับมาได้ก็ต่อเมื่อ

• ความจริงถูกเปิด
• ความเป็นธรรมถูกพิสูจน์
• และทุกการตัดสินใจมี “ข้อมูลรองรับ”

ประโยคฝากไว้ชวนคิดนะครับ

“วันนี้คนไม่ได้กลัวแค่น้ำมันแพง แต่กลัวว่าระบบมันไม่แฟร์และถ้าความเชื่อมั่นหายไปต่อให้มีน้ำมันพอประเทศก็เดินต่อยากครับ”