ปลดอัยการศาลอาญาระหว่างประเทศ เหตุประพฤติมิชอบร้ายแรง

รัฐสมาชิกของศาลอาญาระหว่างประเทศลงมติให้ปลดอัยการคาริม ข่าน ออกจากตำแหน่ง ด้วยข้อกล่าวหาที่โต้แย้งกันว่าเขาล่วงละเมิดทางเพศเจ้าหน้าที่หญิงคนหนึ่ง

คาริม ข่าน อัยการศาลอาญาระหว่างประเทศ (Photo by Michael M. Santiago / GETTY IMAGES NORTH AMERICA / Getty Images via AFP)

เอเอฟพีรายงาน เมื่อวันเสาร์ที่ 25 กรกฎาคม 2569 กล่าวว่า คาริม ข่าน ถูกรัฐสมาชิกของศาลอาญาระหว่างประเทศลงมติปลดออกจากตำแหน่งอัยการ จากข้อกล่าวหาเกี่ยวกับการล่วงละเมิดทางเพศเจ้าหน้าที่หญิงคนหนึ่ง

ข่าน วัย 56 ปี ถูกระงับการปฏิบัติหน้าที่เมื่อเดือนที่แล้วโดยคณะกรรมการบริหารหลักของศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) ตามมาด้วยการลงคะแนนลับซึ่งสมาชิก 82 จาก 125 ประเทศเห็นชอบให้ถอดถอนเขาออกจากตำแหน่งเนื่องจาก "ความประพฤติมิชอบและการละเมิดหน้าที่อย่างร้ายแรง"

มีเพียง 13 ประเทศเท่านั้นที่ลงคะแนนให้ข่านดำรงตำแหน่งต่อไปในระหว่างการประชุมลับที่สำนักงานใหญ่สหประชาชาติในนิวยอร์ก ขณะที่สมาชิกอีก 15 ประเทศงดออกเสียง และบางประเทศไม่ได้เข้าร่วมการลงคะแนน

ทายับ อาลี ทนายความของข่านกล่าวว่า ข่านจะปกป้องศักดิ์ศรีของตนเองตามกระบวนการทางกฎหมายและจะแสวงหาความยุติธรรมผ่านกลไกทางกฎหมายที่มีอยู่ทั้งหมด ขณะที่ศาลอาญาระหว่างประเทศซึ่งตั้งอยู่ในกรุงเฮก กล่าวรับรองการลงคะแนนของสมาชิก

ย้อนไปในเดือนพฤษภาคม 2025 ข่านได้ลาออกจากหน้าที่โดยสมัครใจเพื่อต่อสู้กับข้อร้องเรียนจากเพื่อนร่วมงานหญิงคนหนึ่งของเขาหลังจากมีการสอบสวนเริ่มขึ้นในปีที่แล้ว

เหยื่อผู้ถูกกล่าวหาซึ่งเป็นทนายความชาวมาเลเซียที่ทำงานเป็นผู้ช่วยโดยตรงของข่าน ได้ให้การเกี่ยวกับสิ่งที่เกิดขึ้นในการสัมภาษณ์กับ CNN เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว

หญิงคนดังกล่าวซึ่งขอให้ระบุชื่อเพียงว่า ซาราห์ อธิบายถึงความปรารถนาอันรุนแรงซึ่งนำไปสู่การทำร้ายร่างกาย

เธอบอกกับ CNN ว่า "ไม่มีทางที่จะมีความเห็นพ้องต้องกันได้เมื่อคุณมีความเหลื่อมล้ำทางอำนาจเช่นนี้ สิ่งที่ฉันคิดว่าหลายคนไม่เข้าใจก็คือ คุณข่านไม่ใช่แค่เจ้านายของฉัน แต่เขาเป็นเจ้านายของทุกคน"

ข่านซึ่งดำรงตำแหน่งมาตั้งแต่ปี 2021 ปฏิเสธข้อกล่าวหาทั้งหมด

หลังจากการลงคะแนนเสียง ปาอีวี คาอูโครันตา หัวหน้าคณะกรรมการบริหารที่กำกับดูแลศาลอาญาระหว่างประเทศ ได้ยกย่องสมาชิกสำหรับการคงไว้ซึ่งจิตวิญญาณแห่งความเป็นเอกภาพที่แสดงให้เห็นในการรักษาความสมบูรณ์ของศาล

"กระบวนการนี้ทำให้มั่นใจได้ว่าศาลจะสามารถปฏิบัติภารกิจที่สำคัญเพื่อผลประโยชน์ของประชาคมระหว่างประเทศโดยรวมและเหยื่อของอาชญากรรมโหดร้ายทั่วโลก" คาอูโครันตากล่าวเสริม

ทนายความของข่านเตือนว่าคำตัดสินนี้มีผลกระทบร้ายแรงมากเกินกว่าแค่คดีของเขาเอง

"ความเป็นอิสระของศาลอาญาระหว่างประเทศขึ้นอยู่กับการปกป้องเจ้าหน้าที่จากการถูกปลดออกจากตำแหน่งผ่านกระบวนการที่ไม่เป็นธรรมทางการเมืองหรือทางขั้นตอน หรือไม่สอดคล้องกับข้อสรุปขององค์กรตุลาการอิสระ" อาลีกล่าว

ข่านเผชิญกับแรงกดดันทางการเมืองอย่างหนักในระหว่างดำรงตำแหน่ง โดยเป็นผู้นำในคดีสำคัญหลายคดี

ในปี 2024 เขาประสบความสำเร็จในการยื่นขอหมายจับนายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ของอิสราเอล และโยอาฟ กัลลันต์ อดีตรัฐมนตรีกลาโหม ในคดีสงครามกาซา

ศาลอาญาระหว่างประเทศยังออกหมายจับผู้นำคนสำคัญหลายคนของกลุ่มฮามาส ซึ่งต่อมาถูกสังหารไปแล้ว

ข่านตกเป็นเป้าหมายของการคว่ำบาตรจากสหรัฐฯ เกี่ยวกับหมายจับเนทันยาฮูและกัลลันต์ เช่นเดียวกับผู้พิพากษาศาลอาญาระหว่างประเทศหลายคน

รัฐบาลวอชิงตันยินดีกับการปลดข่านออกจากตำแหน่ง โดยประณามเขาว่าเป็นตัวอย่างของการทุจริตในระดับสถาบัน

"เป็นเรื่องดีที่เขาไปแล้ว แต่เขาเป็นเพียงฟันเฟืองเล็กๆ ตัวหนึ่งในสถาบันที่ทุจริตอย่างแก้ไขไม่ได้นี้" ทอมมี พิกอตต์ โฆษกกระทรวงต่างประเทศสหรัฐฯ กล่าว เช่นเดียวกับอิสราเอลซึ่งไม่ได้ให้สัตยาบันสนธิสัญญาระหว่างประเทศและปฏิเสธเขตอำนาจศาลในกรณีที่เกี่ยวข้องกับสหรัฐฯ หรืออิสราเอล

กิเดียน ซาอาร์ รัฐมนตรีต่างประเทศอิสราเอลกล่าวว่า การปลดข่านออกจากตำแหน่งนั้นควรเกิดขึ้นมาตั้งนานแล้ว และหมายจับที่มีต่อผู้นำอิสราเอลนั้นเป็นการพยายามเบี่ยงเบนความสนใจจากการประพฤติมิชอบร้ายแรงที่เขากลัวว่าจะถูกเปิดเผย

"หมายจับเหล่านี้ ซึ่งออกให้แก่ประเทศที่ไม่ได้เป็นสมาชิกของศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) ไม่ควรมีการขอตั้งแต่แรก และควรถูกยกเลิกทันที" เขาระบุ.