เนทันยาฮูรอไปก่อน! ประธานาธิบดีอิสราเอลหนุนไอเซนคอตจัดตั้งรัฐบาลใหม่

ประธานาธิบดีอิสราเอลประกาศมอบหมายให้กาดี ไอเซนคอตจัดตั้งรัฐบาลชุดต่อไปหลังสิ้นสุดการเลือกตั้งเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ซึ่งคู่แข่งของเนทันยาฮูมองว่าเป็นก้าวแรกในการขับไล่นายกรัฐมนตรีที่ดำรงตำแหน่งยาวนานที่สุดของประเทศ

กาดี ไอเซนคอต หัวหน้าพรรคยาชาร์ของอิสราเอล (Photo by Jack GUEZ / AFP)

เอเอฟพีรายงาน เมื่อวันอาทิตย์ที่ 8 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่า ภายหลังรับรองผลการเลือกตั้งที่ไม่มีฝ่ายใดคว้าชัยชนะเกินครึ่งเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ประธานาธิบดีไอแซค เฮอร์ซ็อก ของอิสราเอลจึงประกาศแต่งตั้งให้กาดี ไอเซนคอตและพรรคการเมืองของเขาเป็นแกนนำในการจัดตั้งรัฐบาลผสมชุดต่อไป โดยเบนจามิน เนทันยาฮูจำเป็นต้องรอโอกาสกลับมาเป็นนายกรัฐมนตรีอีกสมัยหากคู่แข่งของเขาจัดตั้งไม่สำเร็จ

ประธานาธิบดีกล่าวว่า หลังจากปรึกษาหารือกับทุกฝ่ายตลอดสัปดาห์ เขาจะให้โอกาสไอเซนคอตเป็นคนแรกในการจัดตั้งรัฐบาลหลังการเลือกตั้งวันที่ 27 ตุลาคม ซึ่งทั้งสองฝ่ายไม่ได้รับเสียงข้างมากในประเทศที่แตกแยกอย่างรุนแรงจากการปกครองแบบขวาจัดของเนทันยาฮู และอ่อนล้าจากสงคราม 3 ปี

สำนักงานของเฮอร์ซ็อกกล่าวว่า การแต่งตั้งอย่างเป็นทางการจะมีขึ้นในพิธีรัฐ ณ ทำเนียบประธานาธิบดีในกรุงเยรูซาเลม

กลุ่มฝ่ายค้านที่นำโดยไอเซนคอต อดีตผู้บัญชาการทหารสูงสุดและนักการเมืองหน้าใหม่ที่พยายามดึงดูดใจชาวอิสราเอลสายฆราวาสนิยมและเสรีนิยม ได้เปิดประตูสู่การเป็นพันธมิตรที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นไปไม่ได้กับชาวยิวออร์โธดอกซ์สุดโต่ง ซึ่งอาจทำให้มีจำนวนเสียงเพียงพอที่จะจัดตั้งรัฐบาลผสมได้

ไอเซนคอตซึ่งต่อมาให้คำมั่นว่าจะทำทุกอย่างเพื่อจัดตั้งรัฐบาลใหม่ ได้รับการแนะนำจากพรรคการเมืองที่เป็นตัวแทนของสมาชิกสภา 67 คน ขณะที่กลุ่มของเนทันยาฮูมีเพียง 46 คน

แต้ไอเซนคอตยังลังเลในการรวมเสียงกับสมาชิกชนกลุ่มน้อยชาวอาหรับของอิสราเอลซึ่งได้รับที่นั่งเพิ่มขึ้นอย่างมากจากการเลือกตั้ง เพราะกลุ่มฝ่ายค้านที่เอนเอียงไปทางขวายังไม่เห็นด้วยกับการพึ่งพาคะแนนเสียงจากชาวอาหรับ

ประธานาธิบดีเฮอร์ซ็อกซึ่งเดิมทีมาจากพรรคแรงงานฝ่ายซ้ายของอิสราเอลที่ล่มสลายไปแล้วแต่มีบทบาทที่ไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใดและได้สร้างความสัมพันธ์ในการทำงานกับเนทันยาฮู ได้ส่งสัญญาณว่าเขาต้องการสำรวจความเป็นไปได้ในการจัดตั้งรัฐบาลเอกภาพแห่งชาติที่จะพยายามรวมชาวอิสราเอลเชื้อสายยิวจากทุกฝ่ายทางการเมืองเข้าด้วยกัน

แรงกดดันสำหรับการจัดตั้งรัฐบาลเอกภาพอาจเพิ่มขึ้นหากเนทันยาฮูทำตามคำขู่ที่จะกลับมาทำสงครามกับอิหร่านอีกครั้ง แม้ว่าประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ยังไม่ได้ให้ไฟเขียวก็ตาม

เนทันยาฮูซึ่งเป็นผู้นำอิสราเอลมาเป็นระยะๆ เกือบ 2 ทศวรรษและนำพาประเทศไปสู่จุดเปลี่ยนอย่างรวดเร็วในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา กำลังเผชิญข้อหาคอร์รัปชันและอาจถูกจำคุกหากเขาออกจากตำแหน่ง นอกจากนี้ยังเผชิญหมายจับของศาลอาญาระหว่างประเทศในคดีสงครามกาซา ซึ่งเขาปฏิเสธอำนาจของศาลดังกล่าว

เนทันยาฮูเองก็ยอมให้จัดตั้งรัฐบาลเอกภาพเช่นกัน แต่ฝ่ายค้านยืนกรานที่จะปลดเขาออกจากตำแหน่งก่อน

เขาโจมตีผู้นำฝ่ายค้านที่คิดจะร่วมมือกับชาวอาหรับอิสราเอล ซึ่งเป็นลูกหลานของชาวปาเลสไตน์ที่อาศัยอยู่ในอิสราเอลหลังจากการก่อตั้งรัฐอิสราเอลในปี 1948

นายกรัฐมนตรีคนปัจจุบันกล่าวเมื่อวันเสาร์ว่า การจัดตั้งรัฐบาลผสมระหว่างพรรคฝ่ายค้านและพรรคการเมืองอาหรับซึ่งเขาเรียกว่ากลุ่มอิสลามิสต์ จะเป็นการทำลายรัฐอิสราเอลจากภายใน และเรียกร้องให้จัดตั้งรัฐบาลเอกภาพที่ประกอบด้วยพรรคไซออนิสต์ทั้งหมดที่ต้องการปกป้องรัฐอิสราเอลอย่างแท้จริง

เพื่อตอบโต้ พรรคยาชาร์ของไอเซนคอตเรียกร้องให้พันธมิตรของเนทันยาฮูและสมาชิกพรรคลิคุดจัดตั้งรัฐบาลเอกภาพที่นำโดยตัวไอเซนคอตเอง และประกาศอย่างเป็นทางการถึงการยุติการเป็นพันธมิตรกับกลุ่มหัวรุนแรง

"ถึงเวลาแล้วที่จะจัดตั้งรัฐบาลฉุกเฉินแห่งชาติ ผมจะทำทุกอย่างเพื่อให้แน่ใจว่าเราคู่ควร ไอเซนคอตเขียนบน X ในปฏิกิริยาแรกของเขาต่อการประกาศแต่งตั้ง

อวิกดอร์ ลิเบอร์แมน สมาชิกกลุ่มฝ่ายค้านซึ่งเป็นอดีตผู้ช่วยของเนทันยาฮูที่ผันตัวมาเป็นนักวิจารณ์ตัวยงแต่ยังคงมีมุมมองที่แข็งกร้าวต่อชาวปาเลสไตน์ ได้แสดงจุดยืนอย่างชัดเจนว่าเขาจะไม่ร่วมหารือกับไอเซนคอตหากไอเซนคอตพึ่งพาคะแนนเสียงจากชาวอิสราเอลเชื้อสายอาหรับ

แต่ในวันศุกร์ ลิเบอร์แมนซึ่งเป็นผู้สนับสนุนแนวคิดฆราวาสนิยมอย่างแน่วแน่และฐานเสียงสนับสนุนเริ่มต้นของเขาคือผู้อพยพที่พูดภาษารัสเซีย ได้เปลี่ยนท่าทีต่อกลุ่มอื่นที่เขาเคยหลีกเลี่ยง และกล่าวว่าเขาเปิดรับการหารือเกี่ยวกับกฎหมายที่จะยกเว้นชาวยิวออร์โธดอกซ์สุดโต่งจากการเกณฑ์ทหารภาคบังคับ

ลิเบอร์แมนและนาฟตาลี เบนเน็ตต์ ผู้นำฝ่ายค้านอีกคนหนึ่ง ได้ให้คำมั่นสัญญาในการหาเสียงว่าจะยกเลิกการยกเว้นดังกล่าว และได้วิพากษ์วิจารณ์ชาวยิวออร์โธดอกซ์สุดโต่งอย่างรุนแรงว่าเป็นภาระของรัฐ เพื่อตอบโต้ความไม่พอใจอย่างกว้างขวางของชาวอิสราเอลกลุ่มอื่นๆ ในช่วงเวลาที่ทหารกองหนุนกำลังปฏิบัติหน้าที่หลายรอบในฉนวนกาซาและเลบานอน

ไอเซนคอตเสนอให้ชาวอิสราเอลทุกคนต้องเข้ารับราชการทหาร แต่ให้พลเมืองเลือกได้ว่าจะเข้ารับราชการพลเรือนแทนการเกณฑ์ทหาร ซึ่งเป็นการเปิดโอกาสให้กลุ่มอัลตราออร์โธดอกซ์เข้ามามีส่วนร่วมด้วย

เมื่อวันศุกร์ ไอเซนคอตกล่าวว่าจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเปลี่ยนตัวผู้นำ โดยเรียกเนทันยาฮูว่าเป็นภัยคุกคามต่อการดำรงอยู่ของประชาธิปไตยอิสราเอล

หลังจากการแต่งตั้ง ไอเซนคอตจะมีเวลา 28 วันในการหาเสียงสนับสนุน 61 เสียงที่จำเป็นสำหรับการจัดตั้งรัฐบาล หากเขาทำไม่สำเร็จ ประธานาธิบดีสามารถขยายเวลาได้อีก 14 วันก่อนส่งมอบอำนาจให้ผู้เหมาะสมรายอื่นต่อไป

หากทั้งสองฝ่ายไม่ประสบความสำเร็จ อิสราเอลจะต้องจัดการเลือกตั้งใหม่ โดยประเทศนี้จัดการเลือกตั้งมาแล้ว 5 ครั้งระหว่างปี 2019 ถึง 2022 เนื่องจากความขัดแย้งทางการเมืองที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า.