เรามาถึงจุดที่ขยับใกล้ ‘วันโลกาวินาศ’ แล้วหรือ?

ที่มาของคำทำนายอันน่าสยดสยองของไบเดนนั้นอ้างว่าเป็นเพราะรัสเซียเพลี่ยงพล้ำในสมรภูมิยูเครนหลายจุด

เป็นเหตุให้มอสโกกำลังถกแถลงถึงความเป็นไปได้ที่จะใช้อาวุธนิวเคลียร์เชิงยุทธวิธี (tactical nuclear weapon) ในสมรภูมิรบแบบ “จำกัดพื้นที่”

ยังไม่ถึงขั้นเป็น “นิวเคลียร์เชิงยุทธศาสตร์” หรือ (strategic nuclear weapons) อันหมายถึงการใช้อาวุธร้ายแรงที่สุดในโลกอย่างกว้างขวางและไร้ขีดจำกัด

ไบเดนบอกว่า “ผมไม่คิดว่าจะมีทางที่จะนำอาวุธนิวเคลียร์เชิงยุทธวิธีมาใช้ได้ง่ายๆ โดยไม่จบลงด้วยภาพของวันโลกาพินาศ””

ไบเดนบอกว่าคนอเมริกันรู้จัก “วิกฤตขีปนาวุธคิวบา” อย่างดี

เพราะนั่นคือจุดที่โลกเข้าใกล้ “วันสิ้นโลก” มากที่สุด

นับจากวันนั้นเป็นต้นมาก็มีสถานการณ์อันตึงเครียดวันนี้แหละที่ทำให้เขาเห็นว่าโลกกำลังอยู่บนขอบเหวของหายนะ

วิกฤตขีปนาวุธคิวบาที่ว่านี้คือการเผชิญหน้าระหว่างประธานาธิบดีจอห์น เอฟ. เคนเนดี ของสหรัฐฯ กับนายกฯ นิกิตา ครุสชอฟ ของสหภาพโซเวียตในวิกฤตการณ์ขีปนาวุธคิวบา (Cuban missile crisis) 

เป็นช่วง “13 วันอันตราย” จาก 16 ตุลาคมถึง 20 พฤศจิกา ของปี ค.ศ.1962 

จากวันนั้นถึงวันนี้ครบ 60 ปีพอดี

เหตุการณ์ครั้งนั้นทำให้เกิดความตึงเครียดระหว่างสหรัฐฯ และสหภาพโซเวียตที่เกือบนำไปสู่ความขัดแย้งทางปรมาณู หลังจากที่สหรัฐฯ แอบติดตั้งขีปนาวุธทิ้งตัว (ballistic missiles) ในตุรกีและอิตาลี ซึ่งมอสโกถือว่าเป็นการคุกคามตนเองโดยตรง

เป็นสาเหตุที่ในเวลาต่อมาสหภาพโซเวียตตอบโต้ด้วยการติดตั้งขีปนาวุธลักษณะเดียวกันในคิวบา

คิวบาอยู่ห่างจากสหรัฐฯ ทางใต้เพียง 140 กิโลเมตร

ไบเดนอ้างว่าเขารู้จักนิสัยใจคอของปูติน “เป็นอย่างดี” เพราะมีโอกาสได้พบปะและแลกเปลี่ยนกับผู้นำรัสเซียคนนี้มายาวนานตั้งแต่ไบเดนเป็นรองประธานาธิบดีภายใต้ประธานาธิบดีบารัค โอบามา

ไบเดนบอกว่าเขาเชื่อว่าปูติน “ไม่ได้พูดเล่น” เมื่อเขาพูดถึงความเป็นไปได้ที่จะใช้ “อาวุธนิวเคลียร์หรืออาวุธชีวภาพหรืออาวุธทางเคมี” 

ไบเดนบอกว่าวอชิงตันสนับสนุนยูเครนต่อไปอย่างแน่นอน

เพราะหากปูตินใช้อาวุธนิวเคลียร์ ตะวันตกก็ไม่อาจจะนิ่งดูดายได้

แต่จะตอบโต้กันอย่างไร จะเล่นกันแรงเต็มสูบอย่างไร ไบเดนไม่ได้บอก

และก็คงจะบอกไม่ได้จนกว่าจะประเมินถูกว่าปูตินจะเล่นเกมนิวเคลียร์อย่างไร

ทำไมไบเดนจึงพูดเรื่องนี้ด้วยน้ำเสียงแข็งกร้าวเช่นนี้

ผมเชื่อว่าเป็นเพราะเขาต้องแสดงความเป็นผู้นำเด็ดเดี่ยวในขณะที่จะมีการเลือกตั้งกลางเทอมในเดือนหน้า

เพราะภาษาดุดันของไบเดนรอบนี้มีขึ้นในงานระดมทุนสนับสนุนพรรคเดโมแครตที่มหานครนิวยอร์ก 

การจะชักชวนให้ผู้คนมาบริจาคเงินช่วยเหลือพรรคในการเลือกตั้งกลางเทอมนั้น ไบเดนต้องสร้าง “ดรามา” ขึ้นมาในระดับหนึ่ง

ไบเดนบอกว่าฝ่ายสหรัฐฯ กำลัง “พยายามหาคำตอบเกี่ยวกับทางออกของปูติน” ในสถานการณ์ยูเครน

แปลว่าเขากำลังประเมินว่าปูตินจะกล้าเสี่ยงด้วยการใช้นิวเคลียร์มากน้อยเพียงใด

โดยจะต้องประเมินว่าปูตินกำลังรู้สึกถูกกดดันหนัก เพราะสถานการณ์สู้รบในยูเครนไม่ได้เป็นไปตามที่ตนวางแผนเอาไว้ตั้งแต่ต้น

ปูตินมี “ทางออก” อย่างไรบ้างจึงเป็นหัวข้อที่สหรัฐฯ ต้องวิเคราะห์ให้ชัด

ไบเดนบอกว่าวันนี้ปูตินอยู่ในสภาพที่ “ไม่เพียงจะเสียหน้าเท่านั้น แต่ยังจะเสียอำนาจอย่างมากภายในรัสเซียด้วย”

แต่ขณะเดียวกัน ที่ปรึกษาด้านความมั่นคงของทำเนียบขาว เจ็ค ซัลลิเวน ก็ออกมาวิเคราะห์ว่าสหรัฐฯ ยังมองไม่เห็นเหตุผลที่จะต้องเปลี่ยนท่าทีหรือนโยบายนิวเคลียร์ของประเทศ 

และย้ำว่า “ยังไม่มีสิ่งที่บ่งบอก” ว่ารัสเซียเตรียมที่จะใช้อาวุธนิวเคลียร์ในเร็วๆ นี้

ประธานาธิบดีเซเลนสกีของยูเครนออกมาสำทับว่าโลกตะวันตกจะต้องทำทุกอย่างเพื่อระงับโอกาสที่รัสเซียจะใช้นิวเคลียร์

ก่อนหน้านั้นเพียงวันเดียว เซเลนสกีถูกอ้างถ้อยแถลงว่านาโตควรจะใช้อาวุธนิวเคลียร์โจมตีรัสเซียก่อนที่มอสโกจะสามารถใช้อาวุธร้ายแรงนั้นต่อยูเครน

ในเวลาต่อมา เขาก็ออกมาปฏิเสธว่าไม่ได้พูดเช่นนั้น ถูกตีความผิด

ที่พูดนั้นเพียงแต่บอกว่าขอให้ตะวันตกใช้มาตรการกดดันเช่นคว่ำบาตรเพิ่มขึ้นเพื่อไม่ให้ปูตินหันไปใช้นิวเคลียร์ 

เซเลนสกีคาดว่ารัสเซียกำลังเตรียมพร้อมทำสงครามนิวเคลียร์และวอนประชาคมโลกให้ช่วยกันหยุดภัยคุกคามนี้

ผู้นำยูเครนบอกว่าส่วนตัวแล้วเขาจะยังเชื่อว่ารัสเซีย “ยังไม่พร้อม” ที่จะใช้อาวุธนิวเคลียร์

แต่ก็ประมาทไม่ได้

เพราะไม่มีใครทำนายได้ถูกต้องว่าปูตินกำลังคิดอะไรอยู่

เซเลนสกีบอกว่าความเสี่ยงที่จะใช้อาวุธนิวเคลียร์เป็นสิ่งที่ไม่แน่นอน 

เพราะถ้าเริ่มสงครามนิวเคลียร์ ก็ไม่มีอะไรหยุดยั้งได้อีก

เซเลนสกีเรียกร้องให้ประชาคมโลกช่วยป้องปรามรัสเซียด้วยการโดดเดี่ยวรัสเซียโดยสมบูรณ์ 

ปูตินและระดับนำของมอสโกเคยเตือนว่า หากตะวันตกคุกคามรัสเซียหนักก็ไม่มีทางเลือกสำหรับรัสเซีย นอกจากจะต้องใช้อาวุธทุกประเภทที่ตนมีเพื่อป้องกันตนเอง

ถ้อยแถลงทั้งจากฝ่ายวอชิงตันและมอสโกเหมือนกันตรงที่ว่า...ความร้อนแรงของภาษาที่ใช้จะแตกต่างกันไป แล้วแต่สถานการณ์และบริบท ณ วันและเวลาที่พูด

วันนี้อาจจะบอกว่าไม่ควรคิดถึงสงครามนิวเคลียร์ เพราะอันตรายสำหรับมนุษยชาติ

แต่อีกวันหนึ่งอาจจะบอกว่าถ้าหลีกเลี่ยงไม่ได้ และอีกฝ่ายหนึ่งไม่หยุดคุกคามตน ก็อาจจะไม่มีทางเลือกอื่น

ไม่มีช่วงไหนที่โลกขยับเข้าใกล้ “วันโลกาวินาศ” จริงๆ.