วัดใจมะกันกับจีนและรัสเซีย ต่อไทยที่เวที APEC กรุงเทพฯ

ที่เกี่ยวกับไทยเราโดยตรงก็น่าจะเป็นมาตรการคว่ำบาตรต่อรัฐบาลทหารพม่าเพิ่มเติม

ซึ่งบางส่วนก็จะมากดดันประเทศอาเซียนอื่นๆ และไทยเราด้วย

เช่น สหรัฐฯ ได้แจ้งเรามาก่อนหน้าแล้วว่าหนึ่งในมาตรการลงโทษรัฐบาลของพลเอกอาวุโสมิน อ่อง หล่าย คือการไม่ซื้อก๊าซจากพม่า

ไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่เป็นลูกค้าพม่าในเรื่องนี้ จึงกำลังถูกกดดันให้ต้องทำตามที่สหรัฐฯ ร้องขอ (หรือกดดัน)

อยู่ที่ว่าเราจะหาทางต่อรองเจรจาให้มีทางออกที่ไม่กระทบเรามากนักได้อย่างไร

แถลงการณ์ของรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนที่ประชุมนัดพิเศษที่กรุงจาการ์ตาเมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมาก็ยอมรับว่า ไม่มีความคืบหน้าเรื่องให้รัฐบาลทหารพม่าทำตาม “ฉันทามติ 5 ข้อ” เลยแม้แต่น้อย

ในแถลงการณ์นั้นบอกว่ารัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนจะมี “ชุดข้อเสนอหลัก” (key recommendations) เสนอต่อที่ประชุมสุดยอดอาเซียนที่พนมเปญต้นเดือนหน้า

ข้อเสนอชุดใหม่นี้น่าจะยกระดับการกดดันมิน อ่อง หล่าย ที่ยังเดินหน้าปราบปรามกลุ่มต่อต้านอย่างหนักและรุนแรง

พอรัฐมนตรีออกแถลงการณ์ร่วมทำนองว่าข้อเสนอใหม่ต่อรัฐบาลทหารพม่าจะต้องสามารถนำไปปฏิบัติได้...และต้องมี “กรอบเวลา” ที่ชัดเจนให้ทางพม่าดำเนินการ ก็มีปฏิกิริยาทางลบจากรัฐบาลทหารพม่าทันที

เป็นคำตอบโต้ที่เตือนอาเซียนว่า หากมีการตีกรอบเวลาให้รัฐบาลทหารพม่าก็จะเป็นสิ่งที่พวกเขาไม่อาจจะรับได้

ผมจึงเชื่อว่าอาเซียนมาถึงจุดที่จะต้องตัดสินใจ “เอาจริงเอาจัง” กับพม่าเสียทีแล้ว

ดังนั้นพอไบเดนมาร่วมประชุมกับผู้นำอาเซียนที่กัมพูชาก็จะต้องยกประเด็นหลักของวอชิงตัน

คือเรื่องสงครามยูเครนและประเด็นพม่าอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

อาจจะเป็นเพราะทางวอชิงตันได้แจ้งมาล่วงหน้าว่า ไบเดนจะยกเรื่องเพิ่มมาตรการลงโทษพม่าเพิ่มขึ้นกระมัง จึงทำให้รัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนต้องนัดประชุมพิเศษเพื่อพิจารณา “ก้าวต่อไป” เกี่ยวกับท่าทีของอาเซียนต่อพม่า

ไบเดนจะไปร่วมประชุมที่ไหนเพื่อเน้นเรื่องอะไรในช่วงต้นเดือนหน้า ทำเนียบขาวออกแถลงการณ์อย่างนี้

คำแถลงของสื่อมวลชน Karine Jean-Pierre เกี่ยวกับการเดินทางของประธานาธิบดีไบเดนไปยังแอฟริกาเหนือและเอเชีย และการเดินทางไปเอเชียของรองประธานาธิบดีกมลา แฮร์ริส

ประธานไบเดนจะเยือนอียิปต์ กัมพูชา และอินโดนีเซีย

ในวันที่ 11 พฤศจิกายน ประธานาธิบดีไบเดนจะเข้าร่วมการประชุมครั้งที่ 27 ของภาคีอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (COP27) ที่เมืองชาร์มเอลเชค ประเทศอียิปต์ 

ณ ที่การประชุม COP27 ท่านประธานาธิบดีจะต่อยอดจากงานสำคัญที่สหรัฐฯ ดำเนินการเพื่อพัฒนาการต่อสู้ด้านสภาพอากาศโลก และช่วยให้ผู้ที่เปราะบางที่สุดสร้างความยืดหยุ่นต่อผลกระทบจากสภาพอากาศ 

และจะเน้นย้ำถึงความจำเป็นที่โลกจะต้องดำเนินการในทศวรรษที่เด็ดขาดนี้

จากนั้นประธานาธิบดีจะอยู่ที่กรุงพนมเปญ ประเทศกัมพูชา ตั้งแต่วันที่ 12-13 พฤศจิกายน เพื่อเข้าร่วมการประชุมสุดยอดประจำปีระหว่างสหรัฐฯ-อาเซียน และการประชุมสุดยอดเอเชียตะวันออก 

ณ ที่ประชุมที่กัมพูชา ท่านประธานาธิบดีจะยืนยันอีกครั้งถึงความมุ่งมั่นที่ยั่งยืนของสหรัฐฯ ที่มีต่อเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และ “ความเป็นแกนกลาง” (centrality) ของอาเซียน 

โดยจะสานต่อความสำเร็จของการประชุมสุดยอดพิเศษสหรัฐฯ-อาเซียนครั้งประวัติศาสตร์ในกรุงวอชิงตัน ดีซี 

ท่านประธานาธิบดีจะเน้นย้ำถึงความสำคัญของความร่วมมือระหว่างสหรัฐฯ กับอาเซียนในการประกันความมั่นคงและความเจริญรุ่งเรืองในภูมิภาค และความเป็นอยู่ที่ดีของประชากรกว่าพันล้านคนของสหรัฐฯ และอาเซียนรวมกัน 

ประธานาธิบดีจะอยู่ที่บาหลี ประเทศอินโดนีเซีย ตั้งแต่วันที่ 13-16 พฤศจิกายน เพื่อเข้าร่วมการประชุมสุดยอดผู้นำ G-20 ที่บาหลี                     ประธานาธิบดีจะยกย่องความเป็นผู้นำของประธานาธิบดีโจโก วิโดโด ในกลุ่ม G-20 และเน้นย้ำถึงความมุ่งมั่นของสหรัฐฯ ต่อเวทีชั้นนำสำหรับความร่วมมือทางเศรษฐกิจกับประเทศต่างๆ ที่คิดเป็นมากกว่า 80% ของ GDP โลก 

ประธานาธิบดีไบเดนจะทำงานร่วมกับพันธมิตร G-20 เพื่อจัดการกับความท้าทายที่สำคัญ 

เช่น การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ผลกระทบทั่วโลกจากสงครามของปูตินที่มีต่อยูเครน 

รวมถึงความมั่นคงด้านพลังงานและอาหาร และความสามารถในการจ่าย และลำดับความสำคัญอื่นๆ ที่สำคัญต่อการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก

แถลงการณ์ของทำเนียบขาวเสริมต่อว่า ภายหลังการเดินทางของประธานาธิบดีในเอเชียและแอฟริกาเหนือ รองประธานาธิบดีกมลา แฮร์ริส จะเดินทางไปกรุงเทพฯ ประเทศไทย 

เพื่อเข้าร่วมการประชุมผู้นำความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (APEC) ระหว่างวันที่ 18-19 พฤศจิกายน 

รองประธานาธิบดีจะเน้นย้ำความมุ่งมั่นของสหรัฐฯ ต่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก 

และเธอจะร่างเป้าหมายของสหรัฐฯ สำหรับปี 2566 ที่สหรัฐฯ จะรับช่วงความเป็นเจ้าภาพการประชุมผู้นำ APEC 

ในระหว่างการเยือนไทย รองประธานาธิบดีจะพูดคุยกับผู้นำไทยและตัวแทนภาคประชาสังคม เพื่อยืนยันและเสริมสร้างความเข้มแข็งของพันธมิตรสหรัฐฯ-ไทย และเพื่อหารือเกี่ยวกับความร่วมมือของเราในประเด็นต่างๆ 

“สุภาพบุรุษหมายเลข 2” ดักลาส เอ็มฮอฟฟ์ (สามีของรองประธานาธิบดีแฮร์ริส) จะเดินทางไปกรุงเทพฯ และเข้าร่วมกิจกรรมของคู่สมรสของผู้นำด้วย

หลังจากการเยือนประเทศไทย รองประธานาธิบดีจะเดินทางไปยังกรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ เพื่อพบกับผู้นำรัฐบาลและตัวแทนภาคประชาสังคม 

การเยือนของเธอก็เพื่อยืนยันการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับพันธมิตรสหรัฐฯ-ฟิลิปปินส์ และเน้นย้ำถึงความร่วมมือในวงกว้างของสหรัฐฯ ในฐานะเพื่อน หุ้นส่วน และพันธมิตร “สุภาพบุรุษหมายเลข 2” จะเดินทางไปมะนิลาด้วย

เมื่อไบเดนไม่มาไทย แต่จะได้เจอกับนายกฯ ไทยที่พนมเปญ ขณะที่แฮร์ริสมาไทยแทนก็เป็นหน้าที่ของรัฐบาลไทยที่จะ “แปรช่องว่างเป็นโอกาส”

เพราะข่าวค่อนข้างยืนยันว่า ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีนจะมาร่วมประชุม APEC ค่อนข้างแน่นอน

อีกทั้งประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซีย ก็อาจจะมีโอกาสมาร่วมประชุมด้วย

พอผมเห็นภาพของสี จิ้นผิง, ปูติน, แฮร์ริส (และประธานาธิบดีมาครงของฝรั่งเศส) ยืนเคียงคู่กับผู้นำจากญี่ปุ่น, อินเดีย, เกาหลีใต้และอื่นๆ ก็จะตอกย้ำถึง “บทบาทที่หายไปของอเมริกา” ที่เราควรจะแปรเป็นโอกาสเพื่อประโยชน์ทางการทูต

กระทรวงต่างประเทศไทยก็ต้องแสดงฝีไม้ลายมือให้คนไทยได้เห็นกันคราวนี้แหละ.