เมื่อสีจิ้นผิงมาพร้อม ยาหอมและของขวัญ

แต่สีจิ้นผิงยังสามารถดำรงตำแหน่งผู้นำสูงสุดไปได้ต่ออีกหลายสมัยเพราะได้แก้ไขรัฐธรรมนูญปูทางเอาไว้แล้ว

การที่สีจิ้นผิงมาประชุมเองก็เพื่อจะมาแสดงถึงความใส่ใจกับอาเซียนเป็นพิเศษ...เพื่อคานอิทธิพลของสหรัฐฯอีกด้านหนึ่งแน่นอน

เป็นที่มาของคำประกาศจากสีว่าจีนจะไม่ข่มเหงรังแกประเทศที่เล็กกว่า

โดยย้ำว่าจีนจะไม่ “บูลลี่” ประเทศอื่นให้ต้องทำตามสิ่งที่ตนต้องการ

และรับปากว่าจีนจะไม่เล่น “การเมืองแห่งอำนาจ” ซึ่งแปลว่าจะไม่ใช้อำนาจและอิทธิพลที่ตนมีเพื่อกดดันบังคับให้ประเทศอื่นต้องทำตามตนเอง

ในช่วงหลัง นักการทูตจีน (รวมถึงทูตจีนประจำประเทศไทย) ยืนยันว่าจีนจะไม่กดดันบังคับให้ประเทศอื่นต้อง “เลือกข้าง” ระหว่างจีนกับประเทศอื่น

ไม่ต้องระบุชื่อก็รู้ว่าหมายถึงสหรัฐฯอเมริกา

สีจิ้นผิงไม่ได้มาโปรยยาหอมด้วยวาทะการทูตเรื่องพหุภาคีและการแก้ปัญหาด้วยการพูดจาแทนที่จะขมขู่ข่มเหง

แต่มาพร้อม “ของขวัญ” ให้กับอาเซียนหลายชิ้น

หนึ่งก็คือคำประกาศว่าจีนพร้อมจะซื้อสินค้าการเกษตรของอาเซียนมูลค่า 150,000 ล้านเหรียญใน 5 ปีข้างหน้า

เท่านั้นไม่พอ สีจิ้นผิงยังแจ้งให้อาเซียนรับทราบว่าปักกิ่งจะบริจาควัคซีนอีก 150 ล้านโดสอีกด้วย

เห็นไหมว่าเป้าหมายสำคัญของสีจิ้นผิงที่มาปรากฏตัวต่อหน้าผู้นำอาเซียนในโอกาสครบรอบ 30 แห่งการการสถาปนาความสัมพันธ์ผ่านการพบปะเจรจากันเป็นประจำคือการบอกกล่าวชัด ๆ ว่าจีนไม่ใช่เพียงแค่รับปากจะเป็นเพื่อนที่ดีและจริงจังเท่านั้น

แต่ยังยื่นมอบข้าวของอย่างเป็นรูปธรรม จับต้องได้ด้วย

ยังไม่ต้องพูดถึงโอกาสที่จีนจะช่วยอาเซียนฟื้นจากวิกฤตโควิดด้วยการให้นักท่องเที่ยวจีนออกนอกประเทศมาช่วยสร้างรายได้ให้กับประเทศต่าง ๆ

สีจิ้นผิงไม่ได้พูดเรื่องนี้ แต่เป็นที่รู้กันว่าจีนรู้ดีว่าประเทศอาเซียนต่างก็กำลังรอให้นักท่องเที่ยวจีนออกมาสร้างรายได้ให้กับประเทศต่าง ๆ ในแถบนี้โดยเร็ว

แต่ผู้นำอาเซียนก็ไม่ได้รับฟังเฉย ๆ

ก่อนหน้านี้ไม่กี่วัน ประธานาธิบดีโรดริโก ดูเตอร์เต แห่งฟิลิปปินส์ ได้แสดง "ความกังวลอย่างยิ่ง" ต่อความขัดแย้งในทะเลจีนใต้ที่จีนเป็นคู่กรณีกับหลายประเทศในอาเซียน

รัฐบาลฟิลิปปินส์ได้ยื่นคำประท้วงต่อเหตุการณ์ในทะเลจีนใต้ ที่หน่วยยามฝั่งของจีนใช้ปืนใหญ่ฉีดน้ำเพื่อสกัดกั้นเรือฟิลิปปินส์ที่ขนส่งเสบียงอาหารไปยังบุคลากรทางทหาร เ

ดูเตอร์เตบอกว่าประเทศของเขามีความ "เกลียดชัง" ต่อเหตุการณ์ครั้งนั้น

และแสดง “ความห่วงใยอย่างยิ่งต่อการพัฒนาอื่นๆ ที่คล้ายคลึงกัน"

นายกฯรัฐมนตรีมาเลเซียซาบรี ยาคอบ ซึ่งเป็นหนึ่งในประเทศที่อ้างสิทธิ์เหนือเกาะแก่งบางแห่งในทะเลจีนใต้เช่นกัน ได้เรียกร้องให้ทุกฝ่าย "ใช้ความยับยั้งชั่งใจในตนเองและหลีกเลี่ยงการกระทำที่อาจถือเป็นการยั่วยุ ซึ่งอาจทำให้สถานการณ์ซับซ้อนขึ้น และทำให้ความตึงเครียดในพื้นที่ทวีความรุนแรงขึ้น"

สีจิ้นผิงตั้งข้อสังเกตเพียงว่า “จำเป็นต้องมีความพยายามร่วมกันเพื่อปกป้องเสถียรภาพในทะเลจีนใต้ และทำให้ทะเลนี้เป็นทะเลแห่งสันติภาพ มิตรภาพ และความร่วมมือ”

นายกฯสิงคโปร์หลี่เสียนหลงย้ำว่าจีนกับสหรัฐฯจะต้องพยายามหาทางแก้ปัญหาความขัดแย้งกันด้วยวิธีการที่สร้างสรรค์ ต้องหลีกเลี่ยงการสร้างความตึงเครียดที่จะมีผลกระทบต่อประเทศอื่น ๆ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

สีจิ้นผิงได้ยินชัด ๆ จากผู้นำมาเลเซีย, สิงคโปร์และฟิลิปปินส์ซึ่งแสดงจุดยืนที่สะท้อนแนวคิดที่ไม่จำเป็นต้องไปแนวเดียวกับจีนทุกเรื่อง

การประชุมสุดยอดผู้นำจีนกับอาเซียนครั้งนี้จึงเปิดฉากทัศน์หลายฉากใหม่ ๆ ที่ประเทศไทยควรจะนำมาวิเคราะห์และปรับยุทธศาสตร์ให้สอดคล้องกับกระแสคลื่นที่กำลังก่อตัวอีกระลอกหนึ่งอย่างมีนัยสำคัญยิ่ง

สีจิ้นผิงกำลังปรับแผนการทูต, การเมือง, เศรษฐกิจและความมั่นคงหลอมรวมเป็นเรื่องเดียวกันกับอาเซียนและไทยอย่างมีความหมายที่ลึกซึ้งและกว้างไกลยิ่งนัก

จะได้วิเคราะห์แนวทางการทูตแบบสีจิ้นผิงที่สื่อจีนขนานนามใหม่ว่า Xiplomacy กันในวันข้างหน้าต่อไป