เมื่อทูตจีนที่ปารีสเจอ ‘ทัวร์ลง’

เผลอๆ จะสอดคล้องกับที่ประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน เคยพูดเสมอว่า “ยูเครนไม่เคยมีความเป็นรัฐของตนเอง เพราะยูเครนในประวัติศาสตร์เป็นส่วนหนึ่งของรัสเซียมาตลอด”

คำกล่าวแบบโผงผางทั้งๆ ที่ตนเป็นนักการทูตของ Lu Shaye (หลู ซาเหย่) จุดไฟแห่งความเดือดดาลในหมู่รัฐบอลติกทั้งสามประเทศอย่างฉับพลัน

เอสโตเนีย ลัตเวีย และลิทัวเนีย ออกแถลงการณ์ทันที ขอให้ปักกิ่งชี้แจงเรื่องนี้

และเรียกทูตจีนประจำประเทศต่างๆ เหล่านั้นมาพบที่กระทรวงต่างประเทศเพื่อประท้วง

ในการให้สัมภาษณ์กับเครือข่าย TF1 ของฝรั่งเศส ทูตหลู เอกอัครราชทูตจีนประจำฝรั่งเศส กล่าวว่า สาธารณรัฐโซเวียตในอดีตไม่มี “สถานะที่มีผลบังคับใช้” ในกฎหมายระหว่างประเทศ

ประโยคเต็มๆ ของทูตจีนคือ

 “ในกฎหมายระหว่างประเทศ แม้แต่ประเทศอดีตสหภาพโซเวียตเหล่านี้ก็ไม่มีสถานะ ไม่มีสถานะที่มีผลบังคับใช้ในกฎหมายระหว่างประเทศ เพราะไม่มีข้อตกลงระหว่างประเทศที่จะทำให้สถานะของพวกเขาเป็นประเทศอธิปไตย”

เสียงสะท้อนดังระงมจากหลายประเทศที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพโซเวียตในอดีต

 “อ้าว...พี่พูดอย่างนี้ได้อย่างไร?”

อดีตทั้งสามประเทศเป็นส่วนหนึ่งของสาธารณรัฐโซเวียต

และปัจจุบันเป็นสมาชิกของสหภาพยุโรป

หากไม่มี “ความเป็นรัฐ” จริง สหภาพยุโรปจะรับเข้าเป็นสมาชิกได้อย่างไร

และถ้าปักกิ่งคิดอย่างนั้นจริง จะส่งเอกอัครราชทูตจีนมาประจำประเทศเหล่านั้นได้อย่างไร

ทันใดนั้นเอง Gabrielius Landsbergis รัฐมนตรีต่างประเทศลิทัวเนีย ก็กล่าวว่า ความคิดเห็นของทูตจีนคนนี้คือคำอธิบายว่าทำไมรัฐบอลติกทั้งหลายจึงไม่ไว้วางใจให้จีนเป็นตัวกลางในการสร้างสันติภาพในยูเครน

ส่วน Edgars Rinkēvičs รัฐมนตรีต่างประเทศลัตเวีย โต้ว่า

 “เมื่อคำนึงถึงคำกล่าวที่ยอมรับไม่ได้ของเอกอัครราชทูตจีนประจำฝรั่งเศสเกี่ยวกับกฎหมายระหว่างประเทศและอำนาจอธิปไตยของชาติ กระทรวงต่างประเทศลัตเวียได้เรียกอุปทูตจีนประจำกรุงริกามาชี้แจงขั้นตอนนี้ประสานงานกับลิทัวเนียและเอสโตเนีย”

ผ่านมาอีกหนึ่งวัน โฆษกกระทรวงต่างประเทศจีนต้องรีบออกมายืนยันว่าจีนเคารพใน “อธิปไตย” ของประเทศต่างๆ ที่เคยเป็นอดีตสหภาพโซเวียต

เป็นการรีบแก้ไขสถานการณ์ทางการทูตที่อาจนำไปสู่ความขัดแย้งที่บานปลายได้มากกว่านี้

กระทรวงต่างประเทศของฝรั่งเศสกล่าวว่า รู้สึก "ผิดหวัง" กับความคิดเห็นของทูตหลู

 “เราได้รับทราบด้วยความตกตะลึงกับคำพูดของเอกอัครราชทูตจีนประจำฝรั่งเศส เกี่ยวกับพรมแดนของประเทศที่แยกตัวเป็นอิสระจากการล่มสลายของสหภาพโซเวียตในปี 1991 ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับจีนที่จะบอกว่าคำพูดเหล่านี้สะท้อนถึงจุดยืนของตนหรือไม่ ซึ่งเราหวังว่าไม่" กระทรวงต่างประเทศฝรั่งเศสกล่าวในแถลงการณ์

 “ดรามา” เรื่องนี้ทำให้ฝรั่งเศสในฐานะเจ้าของบ้านต้องกระอักกระอ่วนใจพอสมควร

เพราะประธานาธิบดีฝรั่งเศส เอมมานูเอล มาครง เพิ่งไปพบกับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีนมาสดๆ ร้อนๆ และได้รับทราบถึงการที่จีนต้องการจะเป็น “คนกลาง” ไกล่เกลี่ยสันติภาพเพื่อหยุดยั้งสงครามยูเครน

โดยที่ฝรั่งเศสได้ขอให้จีนพูดกับรัสเซียเพื่อให้เปิดทางสำหรับการเจรจา

เมื่อสี จิ้นผิง จะเล่นบท “กาวใจ” แต่การที่ทูตจีนประจำปารีสออกมาสร้างความร้าวฉานในหมู่ประเทศอดีตสหภาพโซเวียตอย่างนี้ย่อมทำให้เสียบรรยากาศแน่

เพราะยูเครนเองก็เข้าข่ายเป็นอดีตสมาชิกสหภาพโซเวียต

จะถูกทูตจีนคนนี้บอกว่ายังไม่มี “อธิปไตย” ภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศหรือเปล่า?

 “หากใครยังคงสงสัยว่าเหตุใดรัฐบอลติกจึงไม่ไว้วางใจให้จีนเป็น 'ตัวแทนสันติภาพในยูเครน' ก็เพราะเขามีทูตจีนที่อ้างว่าไครเมียเป็นของรัสเซีย และพรมแดนของประเทศของเราไม่มีพื้นฐานทางกฎหมาย” กาเบรียลิอุส ลันด์สแบร์กิส รัฐมนตรีต่างประเทศลิทัวเนียเขียนขึ้นทวิตเตอร์อย่างร้อนแรง

ในการให้สัมภาษณ์ทีวีฝรั่งเศสในรายการเดียวกันนั้น ทูตหลูแสดงท่าทีไม่มั่นใจเมื่อถูกถามว่า "ไครเมีย" ดินแดนยูเครนที่ถูกผนวกโดยกองกำลังรัสเซีย เป็นส่วนหนึ่งของยูเครนหรือไม่?

 “มันขึ้นอยู่กับว่าคุณรับรู้ปัญหาอย่างไร” ทูตจีนคนนี้กล่าว

เมื่อนักข่าว ดาเรียส โรเชบิน ถามต่อว่าแล้วมันคืออะไร ทูตหลูบอกว่า “มันไม่ง่ายอย่างนั้น และไครเมียเป็นของรัสเซียตั้งแต่เริ่มแรก”

ทันใดนั้นเอง เอกอัครราชทูตยูเครนประจำฝรั่งเศสตอบโต้ว่า "ไม่มีที่ว่างสำหรับความกำกวม ไครเมียคือยูเครน"

ถ้าย้อนกลับไปเมื่อเดือนที่แล้ว ทูตจีนอีกคนหนึ่งก็หลุดคำพูดที่สร้างความประหลาดใจให้แก่แวดวงการทูตเหมือนกัน

ในการให้สัมภาษณ์ล่าสุดกับ South China Morning Post เอกอัครราชทูตจีนประจำสหภาพยุโรป Fu Cong กล่าวว่า มีการให้ความสำคัญกับการเป็นหุ้นส่วนแบบ “ไร้ขีดจำกัด” ที่ตกลงร่วมกันโดยผู้นำรัสเซียและจีนในเดือนกุมภาพันธ์ 2565 มากเกินไป

 “ประโยคอย่างนี้เราก็สามารถใช้ในความสัมพันธ์ของเรากับสหภาพยุโรปได้เช่นกัน เราพร้อมที่จะพูดว่าเราไม่มีข้อจำกัดระหว่างความสัมพันธ์ของเราเช่นกัน” ทูตจีนคนนี้เสริม

และต่อมาภายหลังเขาบอกกับ The New York Times ว่า วลีที่ว่า "ไร้ขีดจำกัด" เป็นเพียงวาทศิลป์เท่านั้น

ทูตหลูประจำฝรั่งเศสคนนี้มีประวัติพูดจาขวานผ่าซากบ่อยครั้ง

ปีที่แล้ว ในการให้สัมภาษณ์กับสถานีโทรทัศน์ LCI ของฝรั่งเศส ซึ่งเน้นประเด็นผลเสียจากการเยือนไต้หวัน อันเป็นที่ถกเถียงของอดีตประธานสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐฯ แนนซี เปโลซี ทูตจีนบอกว่าจำเป็นต้องมีการให้การศึกษาใหม่แก่คนไต้หวัน

เขาบอกว่ารัฐบาลในไทเปได้ “ปลูกฝังและมอมเมาให้ประชาชนของตนต่อต้านจีน”

และยังย้ำว่า “ทำไมฉันถึงพูดว่า 'ให้ความรู้ใหม่'? เนื่องจากทางการไต้หวันได้ให้การศึกษาเรื่อง จะต้องได้รับการศึกษาใหม่เพื่อขจัดความคิดแบ่งแยกดินแดนและทฤษฎีแบ่งแยกดินแดน” ทูตหลูกล่าว

อีกครั้งหนึ่ง ทูตจีนคนเดียวกันนี้ก็ทำให้รัฐบาลฝรั่งเศสควันออกหู เพราะบล็อกโพสต์ที่เผยแพร่โดยสถานทูตจีนกล่าวหาว่าชาติตะวันตกจัดการการระบาดของ Covid-19 แบบประมาท และยังมีข้อความว่าเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในฝรั่งเศสปล่อยให้คนสูงอายุเสียชีวิตในบ้านพักคนชราเมื่อช่วงโควิดระบาด

กระทรวงต่างประเทศฝรั่งเศสต้องเชิญตัวทูตจีนไปพบเพื่อประท้วงอีกเช่นกัน

ครั้งนี้แกจะถูกเรียกตัวกลับไปพักผ่อนที่ปักกิ่งหรือเปล่ายังต้องดูกันต่อไป.