ฉากทัศน์อันไม่พึงปรารถนา : รัสเซียบุกยูเครน, จีนลุยไต้หวัน

วันพุธที่ผ่านมา สี จิ้นผิง กับปูตินคุยกันแล้วก็เน้นย้ำถึงความเป็นพันธมิตรระหว่างทั้ง 2 ประเทศ ท่ามกลางความสัมพันธ์ของจีนและรัสเซียกับชาติตะวันตกที่กำลังถดถอยอย่างน่ากังวล

ผู้นำรัสเซียบอกผู้นำจีนว่าควรจะมีการสร้างความร่วมมือรูปแบบใหม่ระหว่างทั้ง 2 ประเทศ บนหลักการของการไม่แทรกแซงกิจการภายใน เคารพประโยชน์ระหว่างกัน

และความมุ่งมั่นในการเปลี่ยนชายแดนระหว่าง 2 ประเทศให้เป็น “เข็มขัด” ของสันติภาพและความเป็นเพื่อนบ้านที่ดี

ปูตินบอกว่า หวังว่าจะได้พบสีในการแข่งขันโอลิมปิกส์ฤดูหนาวที่กรุงปักกิ่งในเดือนกุมภาพันธ์

ทั้ง 2 ประเทศต่างสนับสนุนซึ่งกันและกันในด้านความร่วมมือกีฬาระหว่างประเทศ

รวมทั้งการไม่ทำให้กีฬาและโอลิมปิกเป็น “ประเด็นการเมือง”

ที่ปูตินต้องแสดงความอบอุ่นกับสี         เรื่องนี้เป็นพิเศษก็เพราะปักกิ่งกำลังเจอการ “บอยคอต” กีฬาโอลิมปิกส์ฤดูหนาวจากโลกตะวันตกที่นำโดยสหรัฐฯ

โดยจะไม่ส่งนักการทูตหรือเจ้าหน้าที่รัฐอื่นๆ เข้าร่วมการแข่งขันเพื่อประท้วงสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในจีน

ปักกิ่งกับมอสโกกำลังถูกประเทศตะวันตกออก “มาตรการลงโทษ” สำหรับรัสเซียประเด็นล่าสุดคือยูเครน

ในกรณีของจีนมีทั้งเรื่องซินเจียง, ฮ่องกงและไต้หวัน ทำให้เกิดความตึงเครียดทางการเมืองและการทูตหนักขึ้น

รัสเซียกำลังอยู่ในจุดตึงเครียดกับสหภาพยุโรปและองค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ หรือ NATO ต่อกรณีการเพิ่มกองกำลังตามชายแดนยูเครน

ก่อนการประชุมของผู้นำทั้ง 2 นี้ นายดมิทรี เพสคอฟ โฆษกรัฐบาลรัสเซีย แจ้งว่า ผู้นำทั้ง 2 จะหารือถึงความตึงเครียดในยุโรปและ “ท่าทีแข็งกร้าว” ของสหรัฐฯ และนาโต

ในขณะเดียวกัน จีนและสหรัฐฯ ต่างฟาดกันด้วยวาทะดุเดือดเป็นระยะๆ ต่อกรณีการปฏิบัติของจีนต่อกลุ่มชาติพันธุ์อุยกูร์ที่ซินเจียง และความพยายามใช้การทหารขู่ไต้หวัน

ผมหวั่นว่าหากเรามอง “ฉากทัศน์แย่สุด” หรือ worst-case scenario ในภาพรวมแล้ว มีความเป็นไปได้หากทั้ง 2 ผู้นำประเมินสถานการณ์แล้วเห็นว่า โจ ไบเดน แห่งสหรัฐฯ กำลังใช้ทุกกลยุทธ์เพื่อกดดันให้จีนและรัสเซียต้องยอมถอยร่นให้โลกตะวันตก

ปูตินกับสีไม่เคยแสดงความเกรงใจไบเดนอยู่แล้ว อีกทั้งผู้นำจีนกับรัสเซียประเมินแล้วเห็นว่าอีก 3 ปีก็จะมีการเลือกตั้งประธานาธิบดีในสหรัฐฯ ใหม่ ไบเดนจะอยู่หรือไปก็ไม่รู้ แต่ที่แน่ๆ คือสีและปูตินยังอยู่ในตำแหน่งสูงสุดของประเทศจนเองแน่นอน

ความต่อเนื่องของนโยบายของจีนและรัสเซียจึงเข้มข้น ขณะที่ทิศทางของอเมริกานั้นสามารถปรับเปลี่ยนได้ตามผลการเลือกตั้ง และกระแสความรู้สึกของคนอเมริกันที่ไม่อาจจะคาดเดาได้

ฉากทัศน์ที่แย่ที่สุดที่ผมจินตนาการไว้คือ สี จิ้นผิง และปูตินตกลงกันว่าจะท้าทายไบเดนด้วยการที่รุกพร้อมกัน

โดยปูตินรุกเข้ายูเครน สี จิ้นผิง บุกไต้หวัน ทำให้เกิดศึกสองด้านพร้อมๆ กัน จนทำให้ไบเดนและโลกตะวันตกตั้งตัวไม่ทัน

และไม่อาจจะระดมกำลังทางทหารมาทำศึกสองแนวในสองภูมิภาคของโลก

อีกทั้งสีกับปูตินอาจจะประเมินว่า หากจีนกับรัสเซียรุกหนักเช่นนั้น ไบเดนอาจจะไม่กล้าเปิดสงครามครั้งใหญ่ก็ได้

ผมมองว่าปูตินมีความพร้อมจะเสี่ยงมากกว่า สี จิ้นผิง เพราะผู้นำจีนรู้ว่าหากเปิดศึกระดับโลกอย่างนั้น เศรษฐกิจของจีนอาจจะถูกกระทบหนักเกินกว่าที่จะรับได้

แต่ปูตินเคยแสดงความพร้อมที่จะเล่นเกมเดิมพันสูงมาก่อนแล้ว

ฉากทัศน์ที่ผมวาดภาพอยู่นี้คงไม่เกินกว่าที่เหล่าบรรดานักยุทธศาสตร์ทางทหารของสหรัฐฯ และยุโรปจะจินตนาการได้

อยู่ที่ว่าทั้ง 2 ฝ่ายจะประเมินความเสียหายกันว่าเกิดจากสงครามในรูปแบบนี้ได้มากน้อยเพียงใด

แน่นอนว่านี่เป็น “ฉากทัศน์” ที่ผมเพียงแค่คิดเล่นๆ และไม่อยากให้เกิดขึ้นเลย

แต่ในโลกแห่งความแปรปรวนสับสนทุกวันนี้ ผมไม่กล้าจะฟันธงว่าฉากทัศน์ไหนที่ติดป้าย “เป็นไปไม่ได้” เลยจริงๆ.