ถามผู้รู้ : วัคซีนเข็ม 3 สู้ Omicron ได้แค่ไหน?

ท่านบอกว่าข้อมูลว่าด้วยประสิทธิภาพวัคซีนเข็มกระตุ้นต่อการป้องกันการติดเชื้อแบบมีอาการ (symptomatic infection) ของไวรัสโอมิครอน ได้ถูกประเมินโดยทีมวิจัยของ UK จากฐานข้อมูลผู้ป่วยผู้ติดเชื้อโอมิครอน จำนวน 68,489 ราย สรุปได้ว่า

1.ผู้ที่ได้รับการฉีด AZ ครบ 2 เข็มแล้ว ฉีดกระตุ้นเข็ม 3 ด้วย mRNA ของ Pfizer หรือ Moderna ประสิทธิภาพการป้องกันโอมิครอนที่ 2-4 สัปดาห์ อยู่ที่ประมาณ 60% ทั้งคู่ แต่ประสิทธิภาพของวัคซีนอยู่ไม่นาน เพราะตกลงมาเหลือ ประมาณ 35%

สำหรับ Pfizer (ที่ 10 สัปดาห์หลังเข็ม 3) และ 45% สำหรับ Moderna ที่ 5-9 สัปดาห์ หลังเข็มกระตุ้น นั่นคือตกค่อนข้างไวทั้งคู่

2.ผู้ที่ได้รับ mRNA อย่าง Pfizer มา 2 เข็ม มีทุนสำรองดีกว่ากลุ่มแรก เพราะหลังฉีดเข็ม 3 พบว่าหลังฉีดเข็ม 3 ของ Pfizer ประสิทธิภาพการป้องกันโอมิครอนสูงได้ถึง 70% ภายใน 1 สัปดาห์ (ซึ่งสูงกว่าตัวเลขของเดนมาร์กที่ได้ออกมาที่ 55%)

แต่ประสิทธิภาพตกไวเช่นกัน เพราะตัวเลขที่มากกว่า 10 สัปดาห์หลังกระตุ้น ประสิทธิภาพของ PZx3 ลดลงเหลือ 45%

ดร.อนันต์ตั้งข้อสังเกตว่า ตัวเลขของกลุ่มที่กระตุ้นด้วย Moderna  คือ PZx2 + MDN ประสิทธิภาพของวัคซีนสูงที่ 70-75% ยาวนานไปถึงมากกว่า 9 สัปดาห์ ซึ่งดูเหมือนว่าสูตรนี้ตกช้ากว่าสูตรอื่นๆ สำหรับ Omicron แต่คนไทยใช้สูตรนี้น้อยมาก

3.ข้อมูลสำหรับคนที่ฉีด Moderna 2 เข็มแบบไม่กระตุ้น ก็มีตัวเลขออกมาว่าประสิทธิภาพป้องกัน Omicron ที่ 50% ที่ 2-4 สัปดาห์ เริ่มตกมาที่ 30% ที่ 10 สัปดาห์ และ 0% ที่ 20 สัปดาห์ แสดงว่า MDNx2 ก็ต้องกระตุ้นเช่นกัน

แต่อย่าเพิ่งด่วนสรุป...เนื่องจากตัวเลขผู้ป่วยอาการหนักยังมีจำนวนเป็นหลักร้อยในปัจจุบัน ทีมวิจัยจึงยังไม่สามารถคำนวณประสิทธิภาพของวัคซีนต่อการป้องกันอาการป่วยหนักของ Omicron ในระยะนี้ได้

ตัวเลขที่รายงานนี้คือ % ประสิทธิภาพของวัคซีนจาก real-world data ไม่ใช่ค่าการวัดภูมิคุ้มกันในห้องปฏิบัติการ

ผู้เชี่ยวชาญอีกท่านหนึ่งที่ผมติดตามอย่างใกล้ชิดเช่นกันคือ นพ. มานพ พิทักษ์ภากร แห่งศิริราช

ท่านตอบคำถามสำคัญๆ ที่ผู้คนอยากรู้ในทวิตเตอร์ของท่านไว้อย่างน่าสนใจ

Q1.ใครควรได้รับ mRNA vaccine เป็นเข็มกระตุ้น (booster shot)?

A1.ข้อมูลพบว่าผู้ใหญ่ฉีดวัคซีน 2 เข็มรับมือ Omicron ไม่ได้

ข้อมูล UK พบว่า Pfizer x2 ป้องกันป่วยได้ 30-40% (Moderna x2 อาจไม่ต่างกัน) ส่วน AZ x2 กันไม่ได้ วัคซีนอื่นคงไม่ต่าง กันไม่ได้

Q2.ควร boost ด้วยวัคซีนชนิดใด

A2.ข้อมูลปัจจุบันพบว่าชนิดวัคซีนที่มีผลทดสอบในแล็บ และผลการศึกษาทางคลินิกว่ารับมือได้ มีเพียง mRNA vaccine (Pfizer & Moderna)

Q3.ควร boost เมื่อไหร่

A3.คำแนะนำจาก UK ผู้ใหญ่ทุกคนที่ได้วัคซีนครบแล้ว 3 เดือนสามารถรับ booster ได้เลย แต่ให้ priority ผู้ที่ได้วัคซีนมานานและกลุ่มเสี่ยงก่อน สำหรับ Denmark แนะนำที่ 4.5 เดือน ส่วนประเทศอื่นคงแนะนำที่ 6 เดือน (ประเทศเหล่านี้ใช้ AZ และ mRNA เป็นวัคซีน 2 เข็มแรก)

Q4.ควรเลือกอะไรดีระหว่าง Pfizer และ Moderna

A4.ข้อมูลทดสอบจากแล็บพบว่า mRNA vaccine booster ทั้งคู่กระตุ้น antibody ได้สูงมากพอในการรับมือ Omicron แม้ระดับ antibody จาก Moderna จะสูงกว่า

เลือกอะไรก็ได้ ดีทั้งคู่

Q5. Moderna มี 2 ขนาดคือ 50 และ 100 μg ควรเลือกอะไร

A5.ข้อมูลทดสอบกับ 50 μg พบว่ากระตุ้น antibody ได้สูงเพียงพอ แต่ขนาด 100 μg กระตุ้น antibody ได้สูงกว่า ข้อมูลการศึกษาจากหลายกลุ่มวิจัยพบว่าฉีด 100 μg ผลข้างเคียงไม่สูงกว่า 50 μg

บ้านเราตอนนี้มีเฉพาะ 100 μg

Q6.ฉีด booster เข็ม 3 แล้ว จะฉีดเข็ม 4 เมื่อไหร่

A6.บอกไม่ได้ ยังไม่มีผลการศึกษาออกมาชัดเจน ประเทศอิสราเอลซึ่งฉีด Pfizer booster เป็นประเทศแรกเริ่มปลาย ก.ค. ผ่านมาไม่ถึง 5 เดือน ต้องรอดูข้อมูลต่อไป โดยเฉพาะข้อมูลต่อ Omicron

(พรุ่งนี้ : เข็ม 3 ควรจะเป็นยี่ห้อไหน?)