ไฉน 2 รัฐแยกดินแดน จึงเป็นฉนวนวิกฤตยูเครน?

กองกำลังติดอาวุธเริ่มบุกเข้ายึดอาคารรัฐบาลทั่วโดเนตสค์ (Donetsk) และลูฮันสค์ (Luhansk) ในเดือนเมษายน

 “กบฏ” เหล่านี้ส่วนใหญ่เป็นคนท้องถิ่น และคณะโซเซียลลิสต์ที่มีความไม่พอใจรัฐบาลกลางที่ยูเครน

และเมื่อรวมตัวกันได้ก็ประกาศอิสรภาพในเดือนพฤษภาคม 2014

เรียกตัวเองว่า “สาธารณรัฐประชาชนโดเนตสค์และสาธารณรัฐประชาชนลู่ฮันสค์”

เมื่อรวมกับบรรดารัฐเล็กๆ ที่อยากจะแยกตัวออกมาเป็นรัฐอิสระก็เตรียมเรียกตัวเองเป็น Novorossiya "โนโวรอสซียา" (รัสเซียใหม่)

เป็นคำเรียกขานเพื่อฟื้นฟูอดีตใช้เรียกดินแดนทางตอนใต้ของยูเครนที่จักรวรรดิรัสเซียยึดครองในศตวรรษที่ 18

ขณะที่กองกำลังของยูเครนเดินหน้าโจมตี และดูเหมือนพร้อมที่จะยึดดินแดนที่กลุ่มแบ่งแยกดินแดนยึดครอง แต่กำลังเสริมของรัสเซียเคลื่อนเข้ามาจากอีกฟากหนึ่งของพรมแดน ทำให้ทหารยูเครนต้องถอยร่น

 เป็นที่มาของการเจรจาบรรลุข้อตกลงสันติภาพอย่างเร่งด่วนระหว่างยูเครน รัสเซีย โดยกลุ่มแบ่งแยกดินแดนยุติการโจมตี

ข้อตกลงที่ว่านี้มีชื่อว่า “พิธีสารมินสก์ 1” หรือ Minsk Protocol 1 (มินส์กคือชื่อเมืองหลวงของเบลารุส ซึ่งเป็นเพื่อนบ้านของทั้งรัสเซียและยูเครน แต่วันนี้เป็นพันธมิตรใกล้ชิดของปูติน)

แต่สัญญาสงบศึกนั้นก็ไร้ผลโดยสิ้นเชิงภายในเดือนมกราคม ปีต่อมาการต่อสู้เต็มรูปแบบก็ปะทุขึ้นอีกครั้ง

ร้อนถึงนายกรัฐมนตรีเยอรมนี อังเกลา แมร์เคิล และประธานาธิบดีฝรั่งเศส ฟรองซัวส์ ออลลองด์ ขณะนั้นต้องก้าวเข้ามาเพื่อรื้อฟื้นข้อตกลงการหยุดยิง

เป็นที่มาของ “ชุดมาตรการเพื่อการดำเนินการตามข้อตกลงมินสค์” หรือที่รู้จักในชื่อ Minsk Protocol 2

ผลก็คือพื้นที่ขนาดใหญ่ในภูมิภาค Donbas อยู่ใต้การควบคุมของฝ่ายแบ่งแยกดินแดน

เรียกแนวสงบศึกนั้นว่า Line of Contact หรือ "แนวสัมผัส" ระยะทาง 500 กม. ซึ่งเต็มไปด้วยร่องลึกและกับระเบิด

แม้จะมีผู้สังเกตการณ์ต่างชาติคอยติดตามการหยุดยิง แต่ก็ยังมีการต่อสู้กันอย่างต่อเนื่อง

นับเนื่องจากปี 2014 เป็นต้นมา มีผู้เสียชีวิตแล้วมากกว่า เพราะความขัดแย้งที่ยืดเยื้ออย่างยาวนานถึงวันนี้

ตะวันตกเตือนว่ารัสเซียกำลังหาทางสร้าง “ข้ออ้าง” เพื่อใช้เป็นเหตุที่จะบุกรุกเข้ายูเครน

การยิงปืนใหญ่ตาม “แนวควบคุม” ได้เพิ่มขึ้นอย่างมากตั้งแต่ต้นเดือนที่ผ่านมา

ผู้นำของกลุ่มแยกดินแดนอ้างว่าสถานการณ์ตึงเครียด ทหารยูเครนกำลังขยับจะมาปราบปรามอย่างหนัก จึงเริ่มอพยพพลเรือนข้ามไปฝั่งรัสเซียที่พวกเขาถือว่าเป็นมิตรกับกลุ่มตนมากกว่า

ยูเครนบอกว่าข่าวเหล่านั้นเป็น fake news รัฐบาลกลางไม่มีแผนจะเข้ามาปราบปรามประชาชนโดยเฉพาะพลเรือนแต่ประการใด

รัสเซียอ้างว่ายูเครนได้ส่ง “มือก่อวินาศกรรมและยานเกราะ” เข้าไปในเขตแดนของรัสเซียแล้ว

เป็นเหตุที่ปูตินเรียกประชุมสภาความมั่นคงแห่งชาติ และประกาศรับรองความเป็น “สาธารณรัฐประชาชน” ของทั้ง Donetsk และ Luhansk พร้อมส่งทหารรัสเซียเข้าไปในฐานะ “ผู้รักษาสันติภาพ”

ความจริงข้อตกลงมินสค์ระบุว่า ทั้ง 2 แคว้นนี้มี "สถานะพิเศษ" และควรจะปล่อยทิ้งเอาเช่นนั้นโดยไม่มีกำหนดเวลา

แต่ปูตินอ้างว่าฝั่งตะวันตกไม่สนใจจะทำตามข้อตกลงนี้ อีกทั้งรัสเซียรู้สึกว่าความมั่นคงของตนกำลังถูกคุกคาม

จึงฉีกข้อตกลงนี้เสียเองด้วยการประกาศรับรอง 2 แคว้นนี้เป็น “อิสระ”

รัสเซียถือว่าทั้ง 2 แคว้นนี้มีความใกลชิดกับรัสเซีย และมีคนเชื้อสายรัสเซียเป็นจำนวนมาก จึงเป็นหน้าที่ของมอสโกที่จะปกป้องดูแลความปลอดภัยของพวกเขา

รัสเซียได้แจกจ่ายหนังสือเดินทางหลายแสนเล่มให้กับผู้อยู่อาศัยใน Donbas

และจำนวนไม่น้อยได้ลงคะแนนเสียงในการเลือกตั้งรัฐสภาของรัสเซียเมื่อปีที่แล้วด้วย

ยูเครนและชาติตะวันตกได้ออกมาประท้วงเรื่องความเป็นไปได้ที่รัสเซียจะใช้กำลังวาดพรมแดนระหว่างประเทศ

เมื่อปูตินเล่นเกมรุกอย่างนี้แล้ว โจ ไบเดน แห่งสหรัฐฯ จะเดินหมากอย่างไรเป็นเรื่องที่น่าสนใจมาก เพราะเดิมพันของทั้ง 2 ฝ่ายสูงพอๆ กัน

ใครทำท่ายอมถอยมากกว่าอาจจะถูกมองว่าเป็นฝ่ายพ่ายแพ้ตั้งแต่สงครามเพิ่งจะเริ่มต้น

ไม่ว่าจะมองในแง่สงครามการทูตหรือสงครามการสู้รบด้วยอาวุธทำลายล้างสูงก็ตาม.