‘No Kings’ต่อต้านประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ (2)

ภาพ: การประท้วง “No Kings” ต่อต้านสงครามอิหร่าน

เครดิตภาพ: ปัญญาประดิษฐ์

บางคนพูดถึงผลกระทบจากสงคราม น้ำมันกับสินค้าแพงขึ้น การชุมนุมผสมโรงด้วยประเด็นอื่นๆ เช่น การขับแรงงานต่างด้าวออกจากประเทศ

Randi Weingarten จาก American Federation of Teachers กล่าวว่า คนอเมริกันวิตกกังวล กลัวรายได้ไม่พอรายจ่าย รัฐบาลต้องฟังประชาชนและช่วยให้พวกเขามีชีวิตดีขึ้น ไม่ใช่ตกอยู่ในความเกลียดชังกับความวิตกกังวล

คาดว่าการชุมนุมมีผลต่อเลือกตั้งกลางเทอมปลายปีนี้ นักวิเคราะห์บางคนคิดว่าพรรครีพับลิกันอาจเสียบางที่นั่งในสภา และหวังว่าจะช่วยหยุดสงครามรอบนี้

ผู้จัดงานและแนวร่วม:

การประท้วง "No Kings" (ไม่เอาเจ้า) น่าสนใจเพราะรวบรวมคนอเมริกันหลายล้าน คนเหล่านี้มาจากหลายสาขาอาชีพ จากกลุ่มเคลื่อนไหวฝ่ายซ้ายและกลุ่มหัวก้าวหน้ากว่า 200 องค์กรทั่วประเทศ เป็นการรวมพลังฝ่ายต่อต้านทรัมป์นั่นเอง

แกนนำหลักคือ “Indivisible” เครือข่ายองค์กรภาคประชาชนระดับรากหญ้า นอกจากนี้ยังมีแนวร่วมสำคัญอื่นๆ เช่น สหภาพเสรีภาพพลเมืองอเมริกัน (American Civil Liberties Union: ACLU) กลุ่มสิทธิผู้บริโภค Public Citizen สหภาพแรงงานครู (American Federation of Teachers) กลุ่มเคลื่อนไหวด้านสิทธิมนุษยชน Human Rights Campaign กลุ่ม MoveOn และ United We Dream

ประท้วงเกิดขึ้นตั้งแต่ทรัมป์สมัยแรก การดำรงตำแหน่งสมัยที่ 2 ยังเป็นประเด็นเดิม ปี 2025 ชุมนุมใหญ่ครั้งแรกเมื่อมิถุนายนในวันคล้ายวันเกิดครบรอบ 79 ปีของโดนัลด์ ทรัมป์ มีผู้เข้าร่วมหลายล้านคนในงานชุมนุมกว่า 2,000 แห่งทั่วประเทศ

ตุลาคม 2025 จัดขึ้นทั่วทั้ง 50 รัฐ ในเมืองใหญ่และเมืองเล็กกว่า 2,500 แห่ง มีผู้เข้าร่วมหลายล้านคนเช่นกัน โดยใส่เสื้อผ้าสีเหลือง

น่าชื่นชมว่าเป็นการชุมนุมประท้วงโดยสงบ ทางการเฝ้าระวังเหตุอย่างดี

รอบล่าสุดนี้คือสงครามอิหร่านที่มีข้อมูลว่ามีผู้เข้าร่วมถึง 8 ล้านคน

ที่มาของสโลแกน "No Kings":

รากฐานสโลแกน "No Kings" (ไม่เอาเจ้า) มาจากประวัติศาสตร์ปฏิวัติอเมริกาเมื่อปี ค.ศ.1776 ประกาศอิสรภาพจากราชอาณาจักรบริเตนใหญ่ (ในที่นี้ขอใช้คำว่าอังกฤษ) ตรงกับสมัยกษัตริย์จอร์จที่ 3 (George III) ผู้ประท้วงใช้สโลแกนนี้เชื่อมโยงพฤติกรรมของทรัมป์กับแนวคิดการปกครองแบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ที่คนอเมริกันต่อต้านจนแยกตัวออกเป็นประเทศ

บางคนตีความทรัมป์คิดว่าเขาเป็นเจ้าของประเทศ “แต่เพราะว่าประเทศนี้ไม่ใช่ของกษัตริย์ จอมเผด็จการ ทรราช แต่เป็นคน ประชาชน คนที่สู้เพื่อตัวเอง ชีวิตที่อยู่ดี และอนาคตที่ดี”

ตอกย้ำว่าสหรัฐอเมริกาเป็นประเทศประชาธิปไตยที่อำนาจผู้ปกครองถูกจำกัดโดยรัฐธรรมนูญ ไม่ใช่ระบอบราชาอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาด ซึ่งบัดนี้กำลังถูกสั่นคลอนด้วยรัฐบาลทรัมป์

ผู้ร่วมชุมนุมต้องการชี้ว่า "โดนัลด์ ทรัมป์ ไม่ใช่ราชา" อำนาจสูงสุดเป็นของประชาชน

ตั้งแต่ทรัมป์สมัยแรก มีคนเอ่ยถึงทรัมป์ด้วยคำว่า "Presidential King" (ประธานาธิบดีที่ใช้อำนาจเยี่ยงราชา) ชี้ว่าประธานาธิบดีในระบอบประชาธิปไตยมีพฤติกรรมใช้อำนาจราวกับว่าตนเองเป็นกษัตริย์ในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ผู้นำที่มองว่าตนเองอยู่เหนือกฎหมาย ไม่ผูกมัดด้วยรัฐธรรมนูญ และคาดหวังความภักดีจากรัฐมนตรี พนักงานรัฐโดยไม่มีเงื่อนไข

ลักษณะสำคัญของ "Presidential King":

ประการแรก ใช้อำนาจเกินขอบเขตรัฐธรรมนูญ

ตั้งแต่ทรัมป์เป็นประธานาธิบดีสมัยแรก ก็ถูกวิพากษ์ว่ามักใช้อำนาจเกินขอบเขตรัฐธรรมนูญ มีพฤติกรรมถือว่าตนมีอำนาจสูงสุด ไม่เคารพหลักการแบ่งแยกอำนาจ (Separation of Powers) พยายามก้าวล่วงอำนาจของฝ่ายนิติบัญญัติกับฝ่ายตุลาการ เช่น ใช้คำสั่งประธานาธิบดี (Executive Order) เพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายที่ต้องผ่านรัฐสภา ประกาศภาวะฉุกเฉินเพื่อเป้าหมายทางการเมือง พยายามให้ประธานาธิบดีมีอำนาจทางทหารมากขึ้น เช่น ให้กองทัพจัดสวนสนามในวอชิงตัน ดี.ซี. ซึ่งตรงกับวันเกิดของทรัมป์และวันครบรอบของกองทัพบกสหรัฐ เรื่องนี้ถูกวิจารณ์ว่านำทหารมาข้องเกี่ยวกับการเมือง การส่ง national guard เข้าหลายเมืองหลายรัฐที่ถูกวิพากษ์ว่าไม่จำเป็น

เหตุสั่งให้กองทัพล่าสังหารเรือของพ่อค้ายาเสพติดข้ามชาติเป็นประเด็น ที่รัฐบาลตั้งเป้าชี้ว่าผิด กฎหมายโดยปราศจากคำสั่งศาล วุฒิสมาชิก Mark Warner ถึงกับพูดว่าประธานาธิบดี “บ่อนทำลายประชาธิปไตยของเรา” แต่ทรัมป์ไม่สนใจยังเดินหน้าใช้วิธีนี้ต่อไป

ตามรัฐธรรมนูญ ประธานาธิบดีมีอำนาจสูงสุดในฝ่ายบริหาร และมีอำนาจพิเศษในบางกรณีที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงแห่งชาติ แต่ทั้งหมดต้องอยู่ในกรอบรัฐธรรมนูญ ทรัมป์พยายามยึดว่าประธานาธิบดีมีอำนาจสูงสุดเหนือทุกอำนาจ อ้างเหตุผลทำเพื่อความมั่นคงแห่งชาติ

เบอร์นี แซนเดอร์ส (Bernie Sanders) วุฒิสมาชิกรัฐเวอร์มอนต์ พรรคเดโมแครต กล่าวถึงทรัมป์ “คนที่บ่อนทำลายรัฐธรรมนูญแห่งสหรัฐอเมริกาและหลักนิติธรรมทุกวัน”

ประการที่ 2 มองว่าตนอยู่เหนือกฎหมาย

หลายนโยบายของทรัมป์หมิ่นเหม่ผิดกฎหมาย ใช้อำนาจเกินตัว ไม่เหมาะกับสถานการณ์ นโยบายภาษีตอบโต้ (Reciprocal Tariffs) เป็นอีกประเด็นที่อยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาล

แสดงท่าทีว่ากฎหมายที่ใช้กับพลเมืองทั่วไปไม่สามารถนำมาใช้กับตนเองได้ ประธานาธิบดีมีสิทธิพิเศษ พยายามใช้สิทธิพิเศษกับคดีความของตนทั้งที่เกิดในกับนอกช่วงดำรงตำแหน่ง พยายามแทรกแซงกระบวนการยุติธรรมเพื่อปกป้องตนเองและพวกพ้อง

นโยบายภาษีตอบโต้ (Reciprocal Tariffs) เป็นตัวอย่างที่ทั้งคนอเมริกันกับนานาชาติให้ความสำคัญ อยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาล

เรื่องนี้เริ่มจากการที่บริษัทเอกชนบางแห่ง ห้าง Costco ยักษ์ใหญ่ค้าส่งชื่อดังฟ้องรัฐบาลทรัมป์ เรียกคืนเงินภาษีนำเข้าที่บริษัทได้จ่ายไป หากศาลสูงสุด (Supreme Court) พิพากษาว่าภาษีทรัมป์ไม่ชอบด้วยกฎหมาย

คำฟ้องของ Costco สอดคล้องกับการพิจารณาคดีในขณะนี้ว่า ทรัมป์ใช้อำนาจเกินขอบเขตกฎหมาย International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) ตั้งกำแพงภาษีโดยมิชอบ คือต้องผ่านรัฐสภาเสียก่อน

ด้านทรัมป์ยืนยันว่าตนมีอำนาจทำได้ พร้อมกับเตือนว่าหากศาลตัดสินให้การขึ้นภาษีเป็นโมฆะ จะส่งผลกระทบทางเศรษฐกิจอย่างรุนแรง

นโยบายภาษีตอบโต้เป็นประเด็นระดับโลก บางคนตีความว่าคือสงครามการค้าระหว่างประเทศ และสร้างความปั่นป่วนแก่เศรษฐกิจสหรัฐ เอกชนหัวปั่นจากภาษีที่เดี๋ยวขึ้นเดี๋ยวลง เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน คนอเมริกันไม่เห็นด้วยมากขึ้นทุกที หลังภาษีนี้ทำให้สินค้าแพงขึ้น ไม่ตรงกับที่ทรัมป์หาเสียงว่าต่างชาติคือผู้จ่ายภาษี

ล่าสุดศาลฎีกาสหรัฐตัดสินว่าประธานาธิบดีไม่มีอำนาจประกาศใช้ Reciprocal Tariffs หรือภาษีอื่นๆ ผ่านทางกฎหมาย IEEPA

เรื่องน่าคิดคือ ทรัมป์มักใช้อำนาจมากที่สุดแม้สุ่มเสี่ยงผิดกฎหมาย (อาจตีความว่าพยายามใช้อำนาจทั้งหมดเพื่อบริหารประเทศ) นโยบายภาษีตอบโต้เป็นอีกเรื่องที่ชี้ว่าใช้อำนาจเกินกฎหมายกำหนด ผลคือความเสียหายของประชาชน เฉพาะเรื่องนี้ทำให้ปั่นป่วนมาก เพราะไม่เพียงมีผลต่อการค้าระหว่างประเทศ ผลต่อบริษัทเอกชน ยังต้องเดินเรื่องคืนภาษี.