ทำไม NATO ไม่ยอมประกาศ ‘เขตห้ามบิน’ เหนือยูเครน?

ทำไม NFZ จึงสร้างความเสี่ยงขนาดนั้น?

ผู้เชี่ยวชาญทางยุทธศาสตร์ทหารวิเคราะห์ว่า ถ้าสหรัฐฯ ประกาศเขตห้ามบินในยูเครน จะเท่ากับเป็นการประกาศสงครามกับรัสเซีย

จะกลายเป็นความขัดแย้งครั้งใหญ่ครั้งแรกระหว่าง 2 ประเทศที่ควบคุมอาวุธนิวเคลียร์ของโลกได้ 90%

การประกาศ NFZ หรือ “เขตห้ามบิน” ไม่ใช่ “ร่มวิเศษ” ที่ป้องกันไม่ให้เครื่องบินขึ้นบินในพื้นที่ที่กำหนด แต่มันเป็นการตัดสินใจยิงเครื่องบินที่บินในพื้นที่ที่กำหนด

พูดอีกนัยหนึ่งก็คือ การประกาศ NFZ ก็คือการประกาศทำสงครามกับอีกฝ่ายหนึ่ง เพราะถ้าประกาศ NFZ แล้วก็ต้องส่งเครื่องบินรบของตัวเองขึ้นไปยิงเครื่องบินของอีกฝ่ายหนึ่งที่ละเมิดน่านฟ้านั้น

ฝ่ายบริหารของประธานาธิบดีโจ ไบเดน ดูเหมือนจะตระหนักถึงความเสี่ยงนี้อย่างมาก เขาจึงบอกชัดว่าจะไม่เปิดทางที่จะต้องทำสงครามตรงกับรัสเซีย

ไบเดนประกาศว่า “กองกำลังของเราจะไม่ – และจะไม่ – มีส่วนร่วมในความขัดแย้งกับรัสเซียในยูเครน”

นั่นเท่ากับบอกปัดทางเลือกที่จะประกาศ NFZ ในยูเครนเพื่อป้องกันไม่ให้สหรัฐฯ และนาโตเข้าสู่สถานการณ์ที่อาจถูกบังคับให้ต้องขยายเขตสงครามให้กลายเป็นการรบพุ่งในระดับทวีปยุโรป

ซึ่งจะนำไปสู่อันตรายอันใหญ่หลวงที่ไม่อาจจะประเมินได้ในขณะนี้

แต่ไม่ใช่ว่า NFZ จะไม่เคยถูกประกาศใช้มาก่อน สหรัฐฯ และพันธมิตรได้ใช้ NFZ อย่างน้อย 3 ครั้งในช่วงที่ผ่านมา

นั่นคือในอิรักหลังสงครามอ่าวเปอร์เซีย, บอสเนียในช่วงความขัดแย้งกลางทศวรรษ 90 และลิเบียระหว่างการแทรกแซงปี 2011

ในแต่ละกรณีเหล่านั้น สหรัฐฯ และพันธมิตรเผชิญกับกองกำลังทหารที่ด้อยกว่าอย่างมากมาย

จึงไม่มีประเด็นว่าอีกฝ่ายหนึ่งจะมีศักยภาพที่จะท้าทายความสามารถของสหรัฐฯ และพันธมิตรในการควบคุมน่านฟ้าได้

แต่ในกรณีรัสเซียเป็นคนละเรื่องโดยสิ้นเชิง

กองทัพอากาศรัสเซียมีแสนยานุภาพเหนือยูเครนอย่างปราศจากความสงสัย เพราะฝูงบินของรัสเซียมีขนาดที่สองรองจากกองทัพอากาศสหรัฐฯ เท่านั้น

ความพยายามที่จะกำหนด NFZ ในยูเครนจะไม่เหมือนกับประสบการณ์ครั้งก่อนๆ และไม่ชัดเจนด้วยซ้ำว่าจะมีทางเป็นไปได้

รายงานข่าวบางกระแสแจ้งว่า กองทัพอากาศสหรัฐฯ ไม่มีเครื่องบินจำนวนที่เหมาะสมที่จะเริ่มภารกิจนี้ในอนาคตอันใกล้นี้

ที่อันตรายกว่านั้นคือความพยายามใดๆ ในการจัดตั้ง NFZ เหนือยูเครนจะทำให้ NATO ต้องเข้าไปเกี่ยวข้องโดยตรงในความขัดแย้ง และมีโอกาสเกือบ 100% ที่จะนำไปสู่ความขัดแย้งทางอาวุธโดยตรงของสหรัฐฯ กับรัสเซีย

สงครามครั้งนี้รัสเซียได้ส่งกองกำลังทางบกราว 60 เปอร์เซ็นต์ลุยเข้ายูเครน

ปูตินยืนยันว่าจะไม่เลิกภารกิจจนกว่าจะ “บรรลุเป้าหมาย” นั่นแปลว่าจะไม่ถอยง่ายๆ

หากรัสเซียเจอกับ NFZ ของฝั่งตะวันตกเหนือน่านฟ้ายูเครน ปูตินก็ต้องสั่งโต้กลับ นั่นย่อมหมายถึงสงครามโดยตรงระหว่างมหาอำนาจติดอาวุธนิวเคลียร์

การประกาศ NFZ นั้นไม่ใช่แค่เป็นการแถลงจุดยืนเฉยๆ แต่ต้องมีการบังคับใช้ตามคำสั่งนั้นด้วย นั่นแปลว่าถ้ารัสเซียส่งเครื่องบินขึ้นฟ้าเหนือยูเครน พันธมิตรนาโตจะต้องยิงเครื่องบินรัสเซียตก

ในซีเรีย สหรัฐฯ และรัสเซียพยายามหลีกเลี่ยงที่จะปะทะกัน

กองกำลังสหรัฐฯ อยู่ที่นั่นเพื่อต่อสู้กับ ISIS ในขณะที่รัสเซียส่งทหารไปที่นั่นเพื่อสนับสนุนเผด็จการ Bashar al-Assad

และในสมรภูมิยูเครนก็เช่นกัน สองมหาอำนาจพยายามที่จะหลีกเลี่ยงการที่ต้องปะทะกันโดยตรงในสนามรบ เพราะต่างฝ่ายต่างรู้ว่าหากเลือกเส้นทางการสู้รบเช่นนั้นมันคือการเปิดทางสำหรับการทำสงครามใหญ่

ซึ่งสำหรับสหรัฐฯ และรัสเซียนั้น ไม่ว่าจะใช้วาทะฟาดฟันกันหนักหน่วงเพียงใดก็ยังไม่พร้อมที่จะเปิดศึกเต็มรูปแบบอยู่ดี.