หวั่นเขื่อนสานะคามกระทบร่องน้ำโขงเขตแดนไทย-ลาว ชาวบ้านให้ข้อมูลผู้ตรวจการแผ่นดิน

16 มิ.ย.2565 - ที่หอประชุมโรงเรียนเชียงคาน อ.เชียงคาน จ.เลย นายทรงศักดิ์ สายเชื้อ ผู้ตรวจการแผ่นดินและคณะ ได้จัดเวทีรับฟังความคิดเห็นของประชาชนในพื้นที่อำเภอเชียงคาน กรณีปัญหาและผลกระทบจากโครงการเขื่อนสานะคาม เขื่อนบนแม่น้ำโขงสายหลัก ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากชายแดนไทย-ลาว 1.2 กิโลเมตร ในเวทีดังกล่าวมีผู้เข้าร่วมประมาณ 70 คน ทั้งส่วนราชการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและตัวแทนเครือข่ายสภาองค์กรชุมชนลุ่มน้ำโขง 7 จังหวัดภาคอีสาน

นายชาญณรงค์ วงศ์ลา ผู้แทนกลุ่มรักษ์เชียงคาน กล่าวว่าจะเกิดผลกระทบขึ้นกับชาวบ้านในพื้นที่เชียงคาน โดยเฉพาะในประเด็นเรื่องการประมง การทำเกษตรริมฝั่งโขง การท่องเที่ยวแก่งคุดคู้ ซึ่งเป็นอาชีพและรายได้หลักของชาวบ้านในเขตอำเภอเชียงคาน ที่อยู่ใกล้เขื่อนที่สุด คนหาปลามีมากถึง 100 คน ปัจจุบันเหลือเพียงประมาณ 30 คนเท่านั้น เพราะการสร้างเขื่อนบนแม่น้ำโขงทั้งในจีนและลาว ที่ส่งผลกระทบให้เกิดการเปลี่ยนต่อเนื่องมาหลายสิบปี ส่วนการทำเกษตรริมโขงเดิมชาวบ้านเคยมีพื้นที่ปลูกผักริมโขงในช่วงฤดูน้ำลดเพื่อเป็นแหล่งอาหารและรายได้ตามฤดูกาลประมาณ 15,000-20,000 บาทต่อปี

นายชาญณรงค์กล่าวว่า ขณะเดียวกันยังมีข้อกังวลต่อความมั่นคงและปลอดภัยของเขื่อนบนแม่น้ำโขงเช่นเขื่อนไซยะบุรีและเขื่อนสานะคามที่กำลังจะสร้าง เนื่องจากมีเหตุการณ์แผ่นดินไหวเกิดขึ้นถี่และต่อเนื่องทุกปีนับตั้งแต่ปี 2553-2564 เป็นต้นมา ซึ่งชาวบ้านที่อาศัยอยู่ในแถบนี้ได้รับผลกระทบทั้งบ้านเรือน โรงพยาบาลต่างรับรู้ถึงแผ่นดินไหวได้ หากมีการสร้างเขื่อนสานะคามหรือปากชมแล้ว พื้นที่แม่น้ำโขงในแถบนี้ก็จะกลายเป็นอ่างเก็บน้ำและอาจจะเชื่อมโยงถึงการแย่งชิงน้ำที่จะเกิดขึ้นจากโครงการผันน้ำโขงเลยชีมูล รวมถึงประเด็นการเปลี่ยนแปลงร่องน้ำลึกของแม่น้ำโขงที่เป็นเส้นเขตแดนระหว่างไทยและลาวที่ยังไม่ได้มีการปักปันเขตแดนแล้วเสร็จ

นายชาญณรงค์ กล่าวเพิ่มเติมว่า ในที่ประชุมมีตัวแทนชาวบ้านบางส่วนได้เสนอให้มีการย้ายจุดสร้างเขื่อนสานะคามมาอยู่ที่บริเวณปากน้ำเลย และมีการเสนอให้พัฒนาเชียงคานเป็นเศรษฐกิจพิเศษอีกด้วย

นายอำนาจ ไตรจักร ตัวแทนเครือข่ายสภาองค์กรชุมชนลุ่มน้ำโขงกล่าวว่า พวกตนเดินทางมาไกล เพื่อเสนอข้อห่วงกังวลใจต่อการสร้างเขื่อนสานะคามแห่งนี้ เขื่อนสานะคามอยู่ใกล้ชายแดนมาก โดยเฉพาะประเด็นการขึ้นลงของน้ำที่เอกสารของเอ็มอาซีระบุเองว่า ระดับน้ำจะเปลี่ยนแปลงอย่างเห็นได้ชัด โดยที่อ.เชียงคาน น้ำจะขึ้น-ลง สูงสุดถึง 3.5 เมตร ในรอบ 24 ชม. (1 วัน) หากเป็นเช่นนี้แล้ว จะเกิดผลกระทบมากมายโดยเฉพาะผลกระทบต่อตลิ่งแม่น้ำโขง เครื่องมือประมงของชาวบ้านต้องเสียหาย ผลกระทบต่อการอพยพของปลา และการแจ้งเตือนล่วงหน้าก็คงเป็นไปได้ยากหากระดับน้ำขึ้นลงรายวันแบบนี้

“ระดับน้ำที่ผันผวน และความเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ เช่นนี้ มีผลกระทบอย่างไร และจะเยียวยาได้จริงหรือไม่ แม่น้ำโขงไม่ได้มีเพียงเขื่อนสานะคามเท่านั้น แต่มีถึง 5แห่งที่วางแผนไว้ ดังนั้นความเสียหายทั้งต่อสิ่งแวดล้อมและดินแดนอธิปไตยของไทยจะมีมากเกินกว่าจะคิดเฉพาะเขื่อนสานะคาม ผู้ตรวจการ ฯ ต้องมารับฟังและศึกษาผลกระทบในภาพรวมจากเขื่อนทั้ง 5 แห่ง และผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมนี้จะเกิดขึ้นต่อเนื่องตลอดอายุสัมปทาน คือ 29 ปี ที่สำคัญคือต้องถามว่า เราจำเป็นหรือไม่ที่ต้องการไฟฟ้าจากเขื่อนแห่งนี้เพราะไฟฟ้าสำรองในระบบล้นเกินอยู่ในปัจจุบัน”นายอำนาจ กล่าว