ครม. ไฟเขียวแก้กฎหมาย ‘ผู้ใหญ่บ้าน’ ปรับคุณสมบัติให้เป็นปัจจุบัน

ครม. เห็นชอบร่าง พ.ร.บ. ลักษณะปกครองท้องที่ แก้ไขคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของผู้ใหญ่บ้าน ให้สอดคล้องกับคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ เพิ่มความชัดเจนในการกำหนดความผิดและระยะเวลาต้องห้าม

3 มีนาคม 2568 - นายคารม พลพรกลาง รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ลักษณะปกครองท้องที่ (ฉบับที่…) พ.ศ. …. ตามที่กระทรวงมหาดไทยเสนอ ซึ่งเป็นการแก้ไขเพิ่มเติมมาตรา 12 (11) ของ พ.ร.บ. ลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 ที่เคยมีการแก้ไขเพิ่มเติมในปี 2542

นายคารม กล่าวว่าการปรับแก้ครั้งนี้เป็นไปตามคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ซึ่งชี้ว่ามาตรา 12 (11) ของกฎหมายเดิมที่กำหนดให้ผู้ที่เคยกระทำผิดเกี่ยวกับกฎหมายป่าไม้ ยาเสพติด และการเลือกตั้งเป็นบุคคลต้องห้ามในการรับเลือกเป็นผู้ใหญ่บ้านนั้น ไม่มีการจำแนกประเภทของการกระทำและความหนักเบาของโทษ ทำให้เป็นการจำกัดสิทธิของบุคคลเกินสมควร อันขัดต่อมาตรา 26 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย

กระทรวงมหาดไทยจึงเสนอแก้ไขเพิ่มเติม พ.ร.บ. ลักษณะปกครองท้องที่ โดยกำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนขึ้นเกี่ยวกับคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของผู้ที่จะได้รับเลือกเป็นผู้ใหญ่บ้าน ดังนี้

1. ห้ามผู้ที่เคยต้องคำพิพากษาถึงที่สุดว่ามีความผิดตามกฎหมายสำคัญบางประเภท โดยแบ่งเป็นบัญชีท้ายพระราชบัญญัติฯ ออกเป็น 2 บัญชี

บัญชี ก (5 ฉบับ) เช่น ประมวลกฎหมายยาเสพติด กฎหมายเกี่ยวกับการเลือกตั้ง

บัญชี ข (7 ฉบับ) เช่น กฎหมายป่าไม้ ป่าสงวนแห่งชาติ กฎหมายเกี่ยวกับอาวุธปืน

2. ผู้ที่เคยต้องคำพิพากษาตามกฎหมายใน บัญชี ข หากพ้นโทษแล้ว ต้องรอระยะเวลา 10 ปี ก่อนจึงจะสามารถสมัครรับเลือกเป็นผู้ใหญ่บ้านได้

ทั้งนี้ ครม. ได้มีมติอนุมัติหลักการดังกล่าวมาแล้ว และสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาได้ตรวจพิจารณาร่างกฎหมายดังกล่าวเสร็จสิ้นแล้ว ก่อนเสนอให้ ครม. พิจารณาเห็นชอบในครั้งนี้

การแก้ไขกฎหมายครั้งนี้ถือเป็นการปรับปรุงหลักเกณฑ์ให้มีความเหมาะสมยิ่งขึ้น ลดข้อจำกัดที่ไม่สมเหตุสมผล ขณะเดียวกันยังคงไว้ซึ่งมาตรฐานของคุณสมบัติผู้ใหญ่บ้านให้เป็นไปตามหลักนิติธรรม และสอดคล้องกับรัฐธรรมนูญของประเทศ