พระอัจฉริยภาพในด้านชลประทานและวิศวกรรมการจัดการน้ำของในหลวง ร. 9

27 พฤศจิกายน 2568 - นายอัษฎางค์ ยมนาค อินฟลูเอนเซอร์การเมือง โพสต์เฟซบุ๊กว่าพระอัจฉริยภาพในด้านชลประทานและวิศวกรรมการจัดการน้ำของ #ในหลวงรัชกาลที่ 9

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (ในหลวงรัชกาลที่ 9) ทรงมีพระปรีชาสามารถและพระอัจฉริยภาพอย่างลึกซึ้งในด้าน ชลประทานและวิศวกรรมการจัดการน้ำ และมีพระราชกรณียกิจ รวมถึงผลงานที่เป็นรูปธรรมจำนวนมากทั่วประเทศครับ

พระอัจฉริยภาพด้านการจัดการน้ำและผลงานสำคัญ
พระองค์ไม่เพียงแต่มีความรู้ในทฤษฎีเท่านั้น แต่ยังทรงลงมือศึกษา ทดลอง และแก้ไขปัญหาด้านน้ำด้วยพระองค์เอง โดยยึดหลักภูมิสังคม (การเข้าใจสภาพพื้นที่และวิถีชีวิตผู้คน)

ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงมีพระราชดำริและโครงการจำนวนมากที่มุ่งเน้นการ ป้องกันและแก้ไขปัญหาน้ำท่วม อย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะในพื้นที่วิกฤตอย่างกรุงเทพมหานครและปริมณฑล โครงการเหล่านี้เป็นรากฐานสำคัญในการบริหารจัดการน้ำของประเทศมาจนถึงปัจจุบัน

โครงการจัดการน้ำเพื่อป้องกันน้ำท่วมตามแนวพระราชดำริ ของในหลวงรัชกาลที่ 9 เน้นหลักการที่ว่า "ต้องแก้ไขทั้งระบบ ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ" โดยมีโครงการสำคัญที่โดดเด่นดังนี้:

1. โครงการแก้มลิง (พื้นที่พักน้ำชั่วคราว)

นี่คือโครงการที่โด่งดังที่สุดและเป็นพระราชดำริที่ช่วยป้องกันน้ำท่วมในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑลได้อย่างมีประสิทธิภาพ

• แนวคิด:
ทรงเปรียบเทียบการกักเก็บน้ำไว้ที่แก้มลิง (ถุงข้างแก้มของลิง) ก่อนจะคายออกมาภายหลัง

หลักการทำงาน:

• กักเก็บ: จัดให้มี บึงรับน้ำ (แก้มลิง) ขนาดใหญ่ตามจุดต่าง ๆ (เช่น หนอง, บึง, คลอง, สระน้ำขนาดใหญ่) ซึ่งปัจจุบัน กทม. มีบึงรับน้ำ (แก้มลิง) จำนวนมากที่ช่วยรองรับน้ำฝนและน้ำเหนือ

• ชะลอและระบาย: เมื่อเกิดฝนตกหนัก น้ำจะไหลเข้าสู่พื้นที่แก้มลิงเพื่อ พักน้ำไว้ชั่วคราว

• เปิด-ปิดประตู: เมื่อระดับน้ำในคลองหรือแม่น้ำสายหลักลดลงจนต่ำกว่าระดับน้ำทะเล (น้ำลง) จึงค่อย ๆ ระบายน้ำ ออกจากแก้มลิงสู่ทะเลหรือทางระบายน้ำสาธารณะ

• วัตถุประสงค์: ช่วยลดปริมาณน้ำที่ไหลเข้าสู่คลองระบายน้ำหลักในทันที ทำให้คลองไม่เต็มเร็วเกินไป และรอจังหวะที่น้ำทะเลลดลงเพื่อระบายน้ำออกอย่างมีประสิทธิภาพ

2. การสร้างทางผันน้ำและคลองลัด

เป็นการแก้ไขปัญหาน้ำท่วมโดยการเพิ่มช่องทางระบายน้ำให้ไหลออกสู่ทะเลได้เร็วที่สุด

• การขุดคลองลัด/ทางผันน้ำใหม่:
ทรงมีพระราชดำริให้ขุด คลองสายใหม่ หรือ ปรับปรุงคลองเดิม (เช่น คลองหัวกระบือ, คลองลัดต่างๆ ในพื้นที่กรุงเทพฯ ตะวันออกและตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา) เพื่อชักน้ำที่ล้นตลิ่งให้รวมกัน แล้วผันออกสู่ทะเลโดยตรง

• การควบคุมน้ำในแม่น้ำท่าจีนตอนล่าง:
ทรงมีแนวคิดในการสร้างประตูระบายน้ำเพื่อ ควบคุมน้ำ โดยเปิดระบายน้ำออกสู่ทะเลเมื่อน้ำทะเลต่ำ และปิดกั้นไม่ให้น้ำทะเลไหลย้อนกลับเข้ามาในแม่น้ำช่วงน้ำขึ้น ซึ่งช่วยทั้งแก้ปัญหาน้ำท่วมและป้องกันน้ำเค็มรุกล้ำพื้นที่เกษตร

3. การสร้างและปรับปรุงคันกั้นน้ำ

• คันกั้นน้ำตามแนวลำน้ำ:
ทรงเน้นการก่อสร้าง คันดินกั้นน้ำ ที่มีความสูงและขนาดเหมาะสมขนานไปตามลำน้ำ เพื่อป้องกันมิให้น้ำล้นตลิ่งเข้าไปท่วมในพื้นที่ชุมชนสำคัญ เช่น การสร้างแนวคันกั้นน้ำตลอดริมแม่น้ำเจ้าพระยาในเขตกรุงเทพมหานคร

4. การจัดการน้ำแบบองค์รวม (ต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ)

พระองค์ทรงย้ำเสมอว่าการแก้ไขน้ำท่วมต้องทำอย่างบูรณาการ:

• ต้นน้ำ: เน้นการ ฟื้นฟูป่าต้นน้ำ และสร้าง ฝายชะลอความชุ่มชื้น เพื่อให้ป่าดูดซับน้ำไว้ ชะลอการไหลหลากของน้ำ

• กลางน้ำ: สร้าง เขื่อนและอ่างเก็บน้ำ เพื่อเป็นพื้นที่กักเก็บและควบคุมปริมาณน้ำที่จะไหลลงสู่พื้นที่ด้านล่าง

• ปลายน้ำ: ใช้ โครงการแก้มลิง และ การระบายน้ำ ที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพในพื้นที่ลุ่มต่ำและพื้นที่ปากแม่น้ำ

โครงการเหล่านี้แสดงให้เห็นถึงพระปรีชาสามารถในการประยุกต์ใช้วิศวกรรมชลประทานและหลักการทางธรรมชาติเพื่อแก้ไขปัญหาที่ซับซ้อนได้อย่างยั่งยืน