เตือนรับมือฤดูกาล 'โควิด-19' กำลังจะมาถึงหลังสงกรานต์ เริ่มเดือนพ.ค.-ก.ย. มีอุบัติการณ์สูง

29 มี.ค.2569-ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ ราชบัณฑิต สำนักวิทยาศาสตร์ และศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์เฟซบุ๊กเรื่อง โควิด 19  สายพันธุ์ใหม่แพร่กระจายเร็ว BA.3.2  ทำไมเรียกชื่อเล่นว่า “จั๊กจั่น” เนื้อหาระบุว่า โควิด 19 ไม่ได้หมดไป และยังจะอยู่กับเราตลอดไป การเรียกชื่อโควิด 19  ถ้าเรียกเป็นตัวอักษร A B C  และตัวเลข นักวิทยาศาสตร์ตั้งชื่อระบบนี้ว่า Pangolin หรือตัวนิ่ม แต่จะเป็นการยากที่เข้าใจ ดังนั้นองค์การอนามัยโลกเลยตั้งชื่อเป็นอักษรละติน โดยเริ่มตั้งแต่แอลฟา เบต้า แกมม่า และไล่มาเรื่อยๆจนมาถึงโอมิครอน

ในยุคของโอมิครอน ไวรัสแพร่กระจายอย่างรวดเร็วมาก โดยมีไวรัสในกลุ่ม BA.1, BA.2 BA.3…..BA.5  และถ้ามีลูกหลานต่อไป สายพันธุ์ก็หยุดตรงโอมิครอน และเรียกลูกหลานโดยใส่จุดต่อไปเช่น BA.2.1   BA.2.8.6  และเมื่อกลายพันธุ์มากขึ้นก็ขยับตัวอักษรขึ้นไปเรื่อยๆจาก BA  จนถึง BZ  แล้วก็ขยับไปเรื่อยๆเราจะเห็นสายพันธุ์ที่เราคุ้นเช่น JN.1 ที่ระบาดมากเมื่อ 2 ปีก่อน แล้วก็มาเขยิบตัวอักษรขึ้นเป็น NB.1 และระบาดมากในปีที่แล้วเป็น NB.1.8.1 การเรียกชื่อแบบนี้เป็นการยากที่ชาวบ้านจะเข้าใจ

จึงมีการตั้งชื่อเล่น ของเชื้อโควิด 19 ที่ผ่านมา โดยเอาชื่อดวงดาวมาตั้งบ้าง ชื่อเทพนิยายของกรีก และชื่อต่างๆตามการกลายพันธุ์ก็มี มาตั้งเป็นชื่อเล่นที่ผ่านมา เพื่อให้เป็นการง่ายสำหรับการเข้าใจของบุคคลทั่วไป

การแพร่กระจายของเชื้อโควิด 19 จะแตกลูกหลานออกไปเรื่อยๆจากเดิมเป็นสายพันธุ์อู่ฮั่นหรือเดิมเรียกว่าสายพันธุ์ S  เมื่อมาระบาดนอกประเทศจีน ก็เป็นสายพันธุ์ L  สายพันธุ์ L แต่ลูกหลานที่แพร่กระจายได้เร็วก็เข้ามาแทนที่คือสายพันธุ์ G  แต่ต่อมาก็ถูกเปลี่ยนชื่อเป็นตัวอักษรลาตินตามองค์การอนามัยโลก แล้วแตกลูกหลานเลือกมา

สายพันธุ์ BA.3  เป็นสายพันธุ์ที่เกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2024 ที่พร้อมกับ BA.1, BA.2…… แต่สายพันธุ์ BA.3  เป็นสายพันธุ์ที่สงบนิ่งไม่มีลูกหลาน สู้สายพันธุ์ BA จุด 2 ไม่ได้ ที่แตกลูกหลานออกมาจนถึงปัจจุบัน สายพันธุ์ BA.3  โดยเฉพาะ BA.3  หลบซ่อนนิ่งอยู่ตั้งแต่ปี 2024  แล้ววันดีคืนดี มีการกลายพันธุ์เพิ่มขึ้นเป็น BA.3.2 ที่ติดต่อได้ง่าย โผล่ขึ้นมาหลังจากสงบนิ่งมานานกว่า 2 ปี เมื่อแพร่กระจายง่ายก็เข้ามาครองตลาดแทนที่สายพันธุ์ที่มาจากลูกหลานของ BA.2 ที่ไปไกลถึงสายพันธุ์ K และ P แล้ว ซึ่งเกิดปรากฏการณ์หลังจากซ่อนนิ่ง แล้วโผล่ขึ้นมานี้ มีพฤติกรรมคล้ายกับจั๊กจั่น 

วงจรชีวิตของจั๊กจั่นตัวแก่จะขึ้นจากดินมาร้องเพลงให้เราฟังและผสมพันธุ์ออกไข่เป็นจำนวนมากใช้เวลาเพียง 2-3 เดือนเท่านั้นในฤดูร้อน หลังจากนั้นไข่ก็จะร่วงลงดินเกิดเป็นตัวอ่อนนิ่ม ใช้ลงไปในดิน และเปลี่ยนแปลง เป็นตัวหนอนที่อยู่ใต้ดิน 1 ถึง 2 ฟุต กินรากไม้เป็นอาหารหลบซ่อนอยู่เป็นปี หรือหลายปี แล้วก็โผล่พรวดออกมาลอกคราบเป็นตัวแก่มาร้องเพลง การหลบซ่อนเป็นระยะยาวนาน เช่นนี้จึงเปรียบเสมือนโควิด 19 สายพันธุ์ BA.3.2 เลยตั้งชื่อสายพันธุ์นี้ว่า Cicada แปลว่าจั๊กจั่น เนื่องจากมีพฤติกรรมคล้ายกับจั๊กจั่น

ไวรัสนี้ไม่ได้มีพาหะหรือซ่อนตัวอยู่ในจั๊กจั่นหรือไม่เกี่ยวข้องอะไรเลยกับตัวจั๊กจั่น เป็นเพียงพฤติกรรมที่คล้ายกันเท่านั้น

เชื้อนี้ไม่ได้ก่อความรุนแรงของโรคเพิ่มขึ้น เพราะเคยกล่าวไว้แล้วว่าการกลายพันธุ์อย่างไรก็ตามแต่ส่วนใหญ่แล้วจะลดความรุนแรงของโรคลง และไวรัสก็จะอยู่กับเราตลอดไป

สำหรับในประเทศไทยฤดูกาลของโควิด 19 กำลังจะมาถึง โดยเฉพาะหลังสงกรานต์และเข้าสู่ฤดูฝนโดยจะเริ่มตั้งแต่พฤษภาคมไปจนถึงกันยายน จะเป็นฤดูกาลที่มีอุบัติการณ์สูงของทุกปีที่ผ่านมา เตรียมตัวกันได้แล้วครับ