รถไฟหัวกระสุนเชื่อมระหว่างฮ่องกงกับจีนแผ่นดินใหญ่มูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์เปิดให้บริการอย่างเป็นทางการแล้วเมื่อวันอาทิตย์ที่ 23 กันยายน ท่ามกลางประเด็นโต้เถียงเรื่องการให้อำนาจทางการจีนบังคับใช้กฎหมายภายในดินแดนของฮ่องกง

รถไฟความเร็วสูงสายกว่างโจว-เซินเจิ้น-ฮ่องกง จอดที่สถานีเกาลูนตะวันตก ในวันแรกของการเปิดให้บริการปรกติ เมื่อ 23 กันยายน 2561 / AFP

    สำนักข่าวเอเอฟพีรายงานว่า รถไฟความเร็วสูงฮ่องกง-จีนขบวนแรกที่เปิดให้บริการประชาชนอย่างเป็นทางการเริ่มเคลื่อนขบวนจากฮ่องกงไปยังเมืองเซินเจิ้นทางภาคใต้ของจีนในเวลา 07.00 น.ของวันอาทิตย์ที่ 23 กันยายน 2561 (06.00 น.วันเดียวกันของไทย) โดยมีผู้โดยสารหลายร้อยคนมารอใช้บริการ ถึงแม้นักวิจารณ์จะมีความหวั่นเกรงเกี่ยวกับความปลอดภัยของผู้โดยสารเมื่ออยู่ภายในพื้นที่ควบคุมของจีนแผ่นดินใหญ่

    เขตท่าพิเศษนี้จะให้อำนาจทางการจีนดำเนินการตรวจสอบด้านความมั่นคงภายใต้กฎหมายของจีนแผ่นดินใหญ่ ซึ่งทำให้ทางการจีนสามารถส่งเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงมาประจำการและบังคับใช้กฎหมายของจีนในดินแดนของฮ่องกงเป็นครั้งแรก

    ผู้โดยสารจะต้องผ่านการตรวจคนเข้าเมืองและศุลกากรก่อนจะเข้าสู่พื้นที่ในความควบคุมของแผ่นดินใหญ่ซึ่งรวมถึงชานชาลาและบนรถไฟ ถึงแม้ว่าสถานีเกาลูนตะวันตกนั้นจะอยู่ห่างไกลจากชายแดนหลายกิโลเมตรก็ตาม

    ตามกฎหมายรัฐธรรมนูญฉบับย่อมของฮ่องกง ที่เรียกว่าหลักกฎหมายพื้นฐาน จีนจะไม่สามารถนำกฎหมายของจีนมาบังคับใช้กับดินแดนกึ่งปกครองตนเองแห่งนี้ได้ เว้นเพียงบางด้าน อาทิ ด้านกลาโหม  ตามข้อตกลงก่อนอังกฤษมอบคืนเกาะฮ่องกงแก่จีนเมื่อปี 2540 นั้น ชาวฮ่องกงได้รับการปกป้องสิทธิหลายด้าน อันรวมถึงเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น ซึ่งถูกจำกัดบนแผ่นดินใหญ่ การใช้อำนาจอย่างดึงดันมากขึ้นของจีนเพิ่มความหวาดกลัวว่าเสรีภาพที่เคยมีบนเกาะฮ่องกงกำลังลดน้อยถอยลง

ตำรวจจีนเดินตรวจตราภายในขบวนที่ออกจากสถานีในฮ่องกง / AFP

    ฝ่ายคัดค้านกล่าวเตือนกันว่า การให้อำนาจจีนเข้าควบคุมถึงดินแดนของฮ่องกงนั้นเป็นแบบอย่างที่อันตราย ยังมีคำถามด้วยว่า พลเมืองฮ่องกงจะต้องปฏิบัติตามกฎหมายของจีนเมื่ออยู่ในพื้นที่พิเศษนั้นหรือไม่ เช่นจะถูกลงโทษหรือไม่หากใช้โซเชียลมีเดียที่ต้องห้ามในจีน เช่นเฟซบุ๊กและทวิตเตอร์ หรือการสวมเสื้อผ้าที่มีคำขวัญทางการเมือง

    รถไฟหัวกระสุนนี้ทำให้การเดินทางด้วยรถไฟไปยังจีนแผ่นดินใหญ่เร็วขึ้นกว่าเดิมมาก ส่วนเส้นทางสายยาวไปยังกรุงปักกิ่งก็ร่นเวลาการเดินทางลง จากเดิมที่ต้องใช้เวลา 24 ชั่วโมง เหลือเพียง 9  ชั่วโมงเท่านั้น อย่างไรก็ดี ผู้โดยสารบางคนยังบ่นว่าอัตราค่าโดยสารแพงและระบบการขายตั๋วยังไม่เพียงพอ

    ราคาตั๋วชั้นสองจากฮ่องกงไปยังเซินเจิ้นอยู่ที่ 86 ดอลลาร์ฮ่องกง (357 บาท) ส่วนค่าตั๋วไปยังนครกว่างโจวอยู่ที่ 247 ดอลลาร์ฮ่องกง (1,027 บาท) และค่าตั๋วไปกรุงปักกิ่งราคา 1,237 ดอลลาร์ฮ่องกง (5,146 บาท).