วิกฤตสภาพภูมิอากาศ โลกร้อนดันอุณหภูมิพุ่ง เอลนีโญรุนแรงรอบ100ปี

ท่ามกลางสภาพอากาศที่แปรปรวน องค์การอุตุนิยมวิทยาโลกเตือนในช่วง 5 ปีข้างหน้า โลกมีโอกาสสูงที่อุณหภูมิจะทะลุ 1.5 องศาเซลเซียส และอาจเกิดปีที่ร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์อีกครั้ง โลกร้อนคุกคามสิ่งแวดล้อม และเป็นตัวการก่อภัยพิบัติ ภัยธรรมชาติ

 33 ปี สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) เปิดเวทีสัมมนาวิชาการครั้งใหญ่ ชูแนวคิด “ปรับเพื่ออยู่ รู้เพื่อรอด” รับมือ 3 วิกฤติสิ่งแวดล้อมโลก สู่ความท้าทายสิ่งแวดล้อมไทย ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity Loss) และ มลพิษ (Pollution)

ดร.วิจารย์ สิมาฉายา ผู้อำนวยการสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย กล่าวว่า ทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย ประสบวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ  การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ และมลพิษ ทั้ง 3 วิกฤตเชื่อมโยงกัน ประเทศไทยตั้งเป้าหมาย Net Zero เร็วขึ้น 15 ปี ภายในปี 2050 จากเดิมปี 2065 จะต้องมียุทธศาสตร์เพื่อพิชิตเป้าหมาย ทางกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอยู่ระหว่างจัดทำแผน NET ZERO 2050 และแผนต่างๆที่เกี่ยวข้อง ซึ่งทุกภาคส่วน ทั้งพลังงาน เกษตร ขนส่ง อุตสากรรม ต้องขับเคลื่อนร่วมกัน ไทยเป็นประเทศเขตร้อนและประเทศเกษตรกรรมจะดูแลรักษาความหลากหลายทางชีวภาพอย่างไร ส่วนมลพิษยังเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมที่วนเวียนอยู่กับสังคมไทย ไร้ระบบจัดการที่ถูกต้องเป็นปัญหาเก่าที่ยังไม่ก้าวข้าม ล้วนเป็นสัญญาณเตือนวิกฤตธรรมชาติเสื่อมถอย เกิดการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพระดับโลก ภูมิภาค และประเทศไทย ถ้าอุณหภูมิสูงขึ้น 1.5 องศา สูญเสียสัตว์ใหญ่ 4% หากเพิ่ม 2 องศา ขยับเป็น 8% แต่ถ้าร้อนเกิน 3 องศา ความสูญเสียพุ่งถึง 41%

จากรายงาน Global Risks Report 2026 ภัยคุกคามด้านสิ่งแวดล้อม ความเสี่ยงในระยะยาว ปรากฎว่ามี 5 ประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมที่นักธุรกิจทั่วโลกให้ความสำคัญ ประกอบด้วยสภาพภูมิอากาศสุดขั้ว ,ความสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ ,ระบบโลกที่เปลี่ยนแปลงไป,ทรัพยากรธรรมชาติ และมลพิษ

หากพูดถึง 16 ปัญหาใหญ่สิ่งแวดล้อมโลก ผอ.TEI ให้ภาพชัดๆ อันดับ 1 การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ อันดับ 2 การเมืองที่เกี่ยวข้องกับสภาพภูมิอากาศ เช่นกรณีทรัมป์ประธานาธิบดีสหรัฐถอนตัวจากข้อตกลงปารีสส่งผลกระทบมากมายตามมา อันดับ 3 ความหลากหลายทางชีวภาพ  อันดับ 4. มลพิษขยะพลาสติก โดยเฉพาะไมโครพลาสติก  อันดับ 5 การตัดไม้ทำลายป่า อันดับ 6 มลพิษอากาศ  อันดับ 7 ขยะอาหาร (Food Waste ) อันดับ 8. อุณหภูมิสูงขึ้น น้ำแข็งขั้วโลกละลาย  ส่งผลระดับน้ำทะเลสูงขึ้น อันดับ

 9 ระบบนิเวศทะเลเปลี่ยนแปลง มีสภาพเป็นกรดเพิ่มขึ้น เกิดปรากฎการณ์ปะการังฟอกขาว ทั่วโลกกำลังเผชิญปรากฎการณ์ปะการังฟอกขาวครั้งรุนแรงในรอบ 10 ปี อันดับ 10 การเกษตร อันดับ 11 ความแห้งแล้ง อันดับ 12 ความมั่นคงทางน้ำ อันดับ 13 ขยะแฟชั่น (Fast Fashion) อันดับ 14 เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ อันดับ 15 ประมง และอันดับ 16 เหมืองแร่

“ โลกมีอยู่ใบเดียว แต่ทุกวันนี้เราใช้โลกไป 1.7 ใบ เกินศักยภาพโลกรองรับ หากเราไม่เปลี่ยนแปลงพฤติกรรม เราต้องการโลกอีก 2 ใบ เตรียมไว้ให้ลูกหลานในอนาคต  อุณหภูมิของโลกเพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ ปี 2568 เป็นปีที่ร้อนที่สุดอันดับสองรองจากปี 2567  แม้ว่าทั่วโลกจะตกลงกันควบคุมอุณหภูมิโลกไม่ให้เพิ่มเกิน 1.5 องศาเซลเซียส คาดการณ์ว่าปี 2569 นี้ จะร้อนกว่า ที่น่ากังวล ปีที่แล้วเกิดเหตุการณ์ภัยพิบัติครั้งใหญ่ 10 เหตุการณ์ ที่สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจมากที่สุด แพงที่สุด  ถือเป็นปีแห่งภัยพิบัติ ทั้งน้ำท่วมหาดใหญ่ที่ไม่มีใครคาดคิดจะเกิดขึ้น เราถอดบทเรียนและไม่อยากให้เกิดซ้ำ น้ำท่วมเชียงราย ต้นปีภัยแล้งเอลนีโญ เกิดปัญหาฝุ่น PM2.5 หนัก กลางปีเชียงรายฝนถล่ม น้ำป่าหลาก น้ำท่วมเมืองจมบาดาล ยังไม่พูดถึงโลหะหนักสารพิษปนเปื้อนแม่น้ำกก กระทบวิถีชีวิต สุขภาพ เศรษฐกิจ “ ดร.วิจารย์ กล่าว

 วิกฤตสภาพภูมิอากาศเป็นประเด็นสำคัญ ผอ.TEI กล่าวต่อว่า ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นวิกฤตที่ไทยต้องรับมือร่วมหาทางรอดจากวิกฤตอย่างยั่งยืน ไทยปล่อยก๊าซเรือนกระจกไม่ถึง 1% ของการปลดปล่อยทั่วโลก  โดยอยู่ในอันดับที่ 17 ของโลกที่จะได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ  คาดว่าจะสร้างความสูญเสียสะสมระหว่างปี 2554-2588 คิดเป็นมูลค่าสูงถึง 0.61-2.85 ล้านล้านบาท

ดร.วิจารย์ เน้นย้ำ ปี 2569 เอลนีโญจะรุนแรงสุดในรอบ 100 ปี ต้องติดตามผลกระทบจากภัยแล้ง  พ.ร.บ.การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. …. อยู่ระหว่างรับฟังความคิดเห็น และกำลังจะคลอด กฎหมายฉบับนี้มีเป้าหมายป้องกันและลดความรุนแรงของปัญหาที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของโลก สอดคล้องกับข้อตกลงปารีสตามกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ประกอบด้วย 205 มาตรา แต่มีข้อกังวลและข้อคัดค้าน พ.ร.บ.โลกร้อน ห่วงเรื่องการฟอกเขียว ผ่านกลไกคาร์บอนเครดิต ซึ่งภาครัฐต้องทำความเข้าใจทุกภาคส่วน

 ทั่วโลกเผชิญปัญหาโลกร้อน หลายประเทศฝั่งยุโรปเจออากาศร้อนจัด คลื่นความร้อน ทั้งอังกฤษ สถิติอุณหภูมิสูงสุด 32.5 องศา แต่พฤษภาคมปีนี้ สร้างประวัติศาสตร์ใหม่แตะ 33-35 องศา  ไม่เฉพาะเสปน อังกฤษ แต่ฝรั่งเศส โปรตุเกส ก็เผชิญคลื่นความร้อนทั้งที่ยังอยู่ช่วงฤดูใบไม้ผลิ ผลจากกระแสลมนำมวลความร้อนจากแอฟฟริกาตอนเหนือขึ้นมาแรงและเร็ว บวกับมีโดมความร้อนครอบไว้   คลื่นความร้อนส่งผลกระทบต่อสุขภาพและอาจถึงเสียชีวิต   ส่วนอินเดียเจออุณหภูมิสูง 45องศา ศรีลังกา บังคลาเทศ เวียดนามก็อากาศร้อนจัด ต้องบริหารจัดการพลังงาน นี่เป็นโจทย์ที่ประเทศต่างๆ รวมถึงไทยต้องจัดการ  

ด้าน ปวิช  เกศววงศ์ รองอธิบดีกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม ทส. กล่าวว่า อุณหภูมิโลกที่สูงขึ้น 1.5 องศาเซลเซียส มีนัยยะสำคัญต่อความหลากหลายทางชีวภาพและเชื่อมโยงความมั่นคงทางอาหารในอนาคต หากไม่ทำอะไรเลยหรือทำแบบทุกวันนี้  โอกาสที่อุณหภูมิจะเพิ่มถึง 3 องศา สูงถึง 80%   ในเป้าหมายไทยพยายามเป็นประเทศปรับตัวเองให้เป็นตัวอย่าง ทั้งขีดความสามารถของประเทศรวมกับความช่วยเหลือด้านการเงินรวมถึงเทคโนโลยีจากต่างประเทศจะบรรลุเป้าหมาย NET ZERO 2050 สภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงเป็นต้นตอของปัญหาสิ่งแวดล้อม

“ จาก COP30 ประเทศบราซิล ที่เป็นหมุดหมายสำคัญที่ประชาคมโลกต้องดำเนินงานเพื่อให้เปลี่ยนผ่านจากคำมั่นสัญญาสู่การปฏิบัติจริง  ซึ่งถือว่าครบ 10 ปี ของความตกลงปารีส ต้องเร่งลงมือทำจริง  ทั้งลดก๊าซฯ  การปรับตัว ต่อผลกระทบ  เวทีนี้มีเป้าหมายระดมเงินทุน 1.3 ล้านล้านดอลล่าร์ต่อปี  ภายในปี 2035  เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ  มีกองทุนจัดการความสูญเสียและความเสียหายสร้างกลไกเพื่อให้กองทุนทำงานได้จริง การเปลี่ยนผ่านเชื้อเพลิงฟอสซิล ประเทศไทยยกระดับการดำเนินงานด้านการลดก๊าซเรือนกระจกผ่านการจัดส่งเป้าหมายการมีส่วนร่วมที่ประเทศกำหนดฉบับใหม่  หรือ NCD 30 มุ่งที่ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกร้อยละ 47  จากระดับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในปี 2010  การเดินทางสู่ COP31 ต้องจับตา ทิศทางการเจรจาเพื่อคงไว้ซึ่งเป้าหมาย 1.5 องศา เดินหน้าวาระเจรจาหลักภายใต้กรอบ UNFCCC   การปรับตัวและความสูญเสีย ความเสียหาย  ตามเป้าหมายการปรับตัวระดับโลก  ติดตามการดำเนินงานของกองทุน เพิ่มโอกาสการเข้าถึงแหล่งเงินทุนของประเทศกำลังพัฒนา “ ปวิช กล่าว  

ภายในงาน 33 ปี ยังจัดพิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) ว่าด้วยเรื่องการส่งเสริมผลิตภัณฑ์และบริการที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม สำหรับเกณฑ์อาคารเขียวไทย ระหว่าง มูลนิธิอาคารเขียวไทยกับมูลนิธิสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย เพื่อยกระดับมาตรฐานอาคารเขียวด้วยผลิตภัณฑ์ที่ได้การรับรองฉลากสิ่งแวดล้อมของ  TEI กลไกสำคัญขับเคลื่อนประเทศไทยไปสู่เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และการมุ่งสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน พร้อมพิธีมอบรางวัลและเชิดชูเกียรติภาคีสิ่งแวดล้อม ทั้งการมอบโล่เชิดชูเกียรติและเกียรติบัตรฉลากเขียวและฉลากสิ่งแวดล้อมให้กับผู้ประกอบการดำเนินธุรกิจเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมทั้งวัฎจักร รางวัลพลังสื่อขับเคลื่อนสิ่งแวดล้อมไทยที่เปิดโอกาสให้สื่อมวลชนส่งผลงานรายงานพิเศษเกี่ยวข้องกับ 3 วิกฤติสิ่งแวดล้อมข้างต้นเข้าประกวด และมอบรางวัล Green Voice Influencer Award