'ปัตตานี-ตาก-ตรัง 'คว้าสุดยอดเมืองแห่งการเรียนรู้

นับเป็นครั้งแรกที่มีการจัดประกวดเมืองแห่งการเรียนรู้แห่่งประเทศไทย  ครั้งที่ 1 (Thailand Learning Award ) ซึ่งมีเทศบาลเมืองปัตตานี – อบจ.ปัตตานี – เทศบาลเมืองตาก – เทศบาลนครตรัง เป็นสุดยอดเมืองคว้ารางวัลเมืองแห่งการเรียนรู้ด้านเศรษฐกิจ-เด็ก เยาวชน-ลดเหลื่อมล้ำ-อัตลักษณ์ท้องถิ่น โดยการจัดการประกวดครั้งนี้ จัดขึ้นโดยเครือข่ายเมืองแห่งการเรียนรู้ประเทศไทย ภายใต้ภาคีความร่วมมือ บพท.-ยูเนสโก-กระทรวงศึกษาธิการ -กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา-อุทยานการเรียนรู้ (TK Park) และสำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน)

 ความเป็นมาของ”เมืองแห่งการเรียนรู้” ซึ่งเป็นแนวคิดสากล เกิดขึ้นในปี2556 โดยองค์การการศึกษา วิทยาศาสตรร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติหรือยูเนสโก ซึ่งมีแนวคิดส่งเสริมให้เมืองหรือท้องถิ่นในประเทศต่างๆ เห็นความสำคัญของการพัฒนาคนทุกช่วงวัย ให้เข้าถึงโอกาสทางการศึกษาและเรียนรู้ตลอดชีวิต พัฒนาคนให้มีศักยภาพอย่างเต็มที่ และมีความเป็นมนุษย์ที่สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้

รศ.ดร.ปุ่น เที่ยงบูรณธรรม รองผู้อำนวยการบพท.)ฝ่ายแผนและยุทธศาสตร์องค์กร กระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เปิดเผยว่า บพท. การริเริ่มจัดกิจกรรมมอบ “รางวัลเมืองแห่งการเรียนรู้ประเทศไทย” หรือ “Thailand Learning City Award” ขึ้นเป็นครั้งแรก โดยการทำงานร่วมกันกับเครือข่ายต่างๆ ก็เพื่อหวังกระตุ้นให้ผู้นำเมืองหรือตัวแทนของผู้นำเมือง ตระหนักถึงคุณค่าความสำคัญของการแสวงหาองค์ความรู้ไปจัดทำแผนพัฒนาเมืองตลอดจนบริหารจัดการปัญหาของเมืองให้เป็นไปอย่างมีคุณภาพ เป็นประโยชน์ต่อพลเมืองที่เป็นสมาชิกของเมือง

“แนวทางการดำเนินการพิจารณามอบรางวัลเมืองแห่งการเรียนรู้ประเทศไทย เป็นการประยุกต์มาจากกระบวนการคัดสรรต้นแบบเมืองแห่งการเรียนรู้ของยูเนสโก มาใช้ให้สอดคล้องกับบริบทของไทย และอยู่ภายใต้หลักคิดที่ต้องการพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้ เพื่อเป็นเครื่องมือและกระบวนการในการพัฒนาคนทุกช่วงวัย และพัฒนาเมืองให้เติบโตอย่างยั่งยืน รวมทั้งเป็นการปูทางไปสู่การผลักดันให้แพลตฟอร์มเมืองแห่งการเรียนรู้ของประเทศไทย” (Thailand Learning City Platform)  

รศ.ดร.ปุ่น ชี้แจงเพิ่มเติมว่า การมอบรางวัลเมืองแห่งการเรียนรู้ประเทศไทยครั้งปฐมฤกษ์นี้ จะแบ่งรางวัลออกเป็น 4 หมวดคือ เมืองแห่งการเรียนรู้ด้านเศรษฐกิจ เมืองแห่งการเรียนรู้ด้านเด็กและเยาวชน เมืองแห่งการเรียนรู้ด้านอัตลักษณ์ท้องถิ่น และเมืองแห่งการเรียนรู้ด้านลดความเหลื่อมล้ำ โดยการพิจารณาคัดเลือกเมืองแห่งการเรียนรู้ ให้ได้รับรางวัลแต่ละประเภท คณะกรรมการจะพิจารณาจากองค์ประกอบหลักของการพัฒนาเมือง 5 ประการ คือ 1. ผู้นำเมือง มีธรรมาภิบาลและความมุ่งมั่นในการขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้ 2. มีแผนการพัฒนาคนและพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว 3. มีการใช้นวัตกรรม เทคโนโลยี และสร้างพื้นที่การเรียนรู้เพื่อตอบโจทย์การเรียนรู้ตลอดชีวิต 4. มีการระดมทรัพยากรและกลไกความร่วมมือจากหลายภาคส่วนในพื้นที่และใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ 5. มีผลลัพธ์ ผลสัมฤทธิ์ที่เป็นรูปธรรม ซึ่งเมืองที่เข้าเกณฑ์ได้รับรางวัลต้องมีคะแนนรวมไม่ต่ำกว่า 80 คะแนน และเมืองที่มีคะแนนสูงสุดจะได้รับรางวัลเมืองยอดเยี่ยมในแต่ละด้าน

“ในการจัดงานครั้งแรกนี้ เทศบาลเมืองปัตตานี คว้ารางวัลเมืองแห่งการเรียนรู้ประเทศไทยดีเด่น ด้านเมืองเศรษฐกิจ อบจ.ปัตตานี คว้ารางวัลเมืองแห่งการเรียนรู้ประเทศไทยดีเด่น ด้านลดความเหลื่อมล้ำ เทศบาลนครตรัง คว้ารางวัลเมืองแห่งการเรียนรู้ประเทศไทยดีเด่น ด้านเด็กและเยาวชน และ เทศบาลเมืองตาก คว้ารางวัลเมืองแห่งการเรียนรู้ประเทศไทยดีเด่น ด้านอัตลักษณ์ท้องถิ่น รวมถึงเมืองศักยภาพสูง ได้แก่ เทศบาลเมืองกาญจนบุรี (ด้านเมืองเศรษฐกิจ), อบจ.สตูล (ด้านเมืองอัตลักษณ์ท้องถิ่น), อบต.เชียงดาว (ด้านเมืองสำหรับเด็กและเยาวชน) และเทศบาลเมืองแสนสุข (ด้านเมืองลดความเหลื่อมล้ำ) ซึ่งเป็นการแสดงถึงความสำเร็จของเมืองต้นแบบการเรียนรู้ของประเทศไทย

นพ.รักษ์ บุญเจริญ นายกเทศมนตรีนครตรัง กล่าวถึงความรู้สึกในโอกาสได้รับรางวัลว่า ถือเป็นครั้งแรกที่ได้รับรางวัลดังกล่าวนี้ โดยแรงบันดาลใจที่นำมาสู่การส่งผลงานเข้าประกวดในครั้งนี้ตัวเป้าหลักคือเรื่องเด็กที่ด้อยโอกาส ซึ่งการเรียนรู้ในยุคปัจจุบันเด็กกลุ่มด้อยโอกาสจะยิ่งเสียเปรียบมากขึ้นไปอีก ถ้าเราไม่มาปิดช่องว่างตรงนี้จะทำให้เกิดความแตกต่างอย่างชัดเจน ก็เลยทำให้สนใจที่จะต้องมาเติมเต็มให้กับเด็กกลุ่มนี้ ซึ่งการที่มีกิจกรรมมอบรางวัลในลักษณะนี้ จะเป็นการกระตุ้นให้เกิดการรับรู้ในสังคมว่ายังมีโอกาสสำหรับเด็กกลุ่มนี้ด้วย ซึ่งจะทำให้การเก็บข้อมูลที่ตกหล่นได้เพิ่มมากขึ้น และที่สำคัญคือการที่เรามีภาคีอย่างสภาเด็กและเยาวชนที่ทำงานแข็งขันมากเข้ามาร่วมด้วย

นายบุญเยี่ยม เหลาสะอาด ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม เพื่อการพัฒนาเมืองน่าอยู่และการกระจายศูนย์กลางความเจริญ บพท. กล่าวเสริมว่า หลักเกณฑ์หรือกรอบในการพิจารณาประเมินนั้นจะคล้าย ๆ กับในต่างประเทศแต่จะไม่เหมือนกันทีเดียว  เราพยายามจะใช้การประเมินแบบไทย ๆ เพราะบางเรื่องมันก็ไม่ไปเหมือนกับต่างประเทศเนื่องจากบริบทต่างกันจึงต้องปรับหลักเกณฑ์ให้สอดคล้องกับของเขา ซึ่งอันหนึ่งที่เราวางไว้คือเราคาดหวังว่าเมืองเหล่านี้จะเป็นฐานในการที่จะไปขอ ไปเป็นสมาชิกเครือข่ายของยูเนสโกโลกได้  แต่ปลายทางจริง ๆ ที่เราอยากเห็นคือการเปลี่ยนแปลงของเมือง และที่สำคัญคืออยากให้เมืองประเมินตนเอง เรื่องของรางวัลที่แจกเชื่อว่าจะทำให้ทุกคนตื่นตัวเพราะมันไม่ใช่แค่ตัวโล่รางวัลแต่เรามีงบประมาณในการสนับสนุนทุนวิจัยที่จะไปเติมการขับเคลื่อน ภายใต้แต่ละประเด็นที่เขากำลังดำเนินการอยู่ด้วย

ความโดดเด่นในแต่ละรางวัล รางวัลงเมืองเศรษฐกิจ เทศบาลเมืองปัตตานี ทำเรื่องของเครือข่ายผู้หญิงสตรี มีการเอ็มโอยูร่วมกับ 17 -18 หน่วยงานในพื้นที่ ซึ่งแม้จะไม่ชัดเรื่องตัวเงิน   แต่จะเห็นเด่นชัดในเรื่องของทิศทางแผนที่จะทำให้มันเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างไร   ส่วนกรณีของอบจ.ตรัง ทำเรื่องความเหลื่อมล้ำ ร่วมมือกับกสศ. เน้นเรื่องลดความเหลื่อมล้ำด้านการศึกษา โดยเพิ่มโอกาสเข้าถึงทางการศึกษา สามารถดึงเด็กที่ไม่ได้มีโอกาสเข้ามาสู่การศึกษา ทำให้เด็กที่หลุดจากระบบเข้ามาสู่การศึกษาได้มากขึ้น แล้วก็เชื่อมไปถึงการทำกองทุนต่าง ๆ สำหรับเมืองตาก มีความโดดเด่นในแง่เป็นแหล่งเรียนรู้ในพื้นที่นำพื้นที่ในชีวิตประจำวันมาใช้เป็นห้องเรียน ไม่ว่าจะเป็นวัด ศาลพระเจ้าตาก  ตลาด ป่าและชุมชนตลอดจน นำแลนด์มาร์กสำคัญของเมือง มาร้อยเรียง เป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีชื่อว่า  “ตามรอยเส้นทางนักรบ Road Map เมืองแห่งการเรียนรู้” ก่อเกิดนักจัดการเรียนรู้ในชุมชนได้ถึง  114 คน