สหรัฐ-อิหร่านยุติการสู้รบถาวร

สหรัฐอเมริกาและอิหร่านบรรลุข้อตกลงสันติภาพ พร้อมยุติปฏิบัติการทางทหารทันทีและถาวรในทุกแนวรบ รวมถึงเลบานอน นับถอยหลังการสิ้นสุดของสงครามในตะวันออกกลางที่ยาวนานกว่าสามเดือน เตรียมเปิดช่องแคบฮอร์มุซ จับตาลงนามอย่างเป็นทางการในสวิตเซอร์แลนด์

สหรัฐอเมริกาและอิหร่านกล่าวว่า พวกเขาบรรลุข้อตกลงเพื่อยุติสงครามในตะวันออกกลางในทุกแนวรบ รวมถึงเลบานอน และจะเปิดช่องแคบฮอร์มุซที่สำคัญอีกครั้ง แต่ไม่ได้ให้ท่าทีที่ชัดเจนเกี่ยวกับประเด็นที่ยุ่งยากเรื่องโครงการนิวเคลียร์ของเตหะราน

วอชิงตันและอิสลามาบัดกล่าวว่า ข้อตกลงดังกล่าวจะลงนามในวันศุกร์ที่สวิตเซอร์แลนด์ ซึ่งถือเป็นความก้าวหน้าครั้งสำคัญในการยุติสงครามที่ยืดเยื้อมาหลายเดือน  ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตหลายพันคนและปั่นป่วนตลาดพลังงาน

แม้ว่าจะมีการเปิดเผยรายละเอียดเพียงเล็กน้อย แต่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ กล่าวว่า ช่องแคบฮอร์มุซซึ่งเป็นเส้นทางสำคัญสำหรับการขนส่งน้ำมันทั่วโลก จะเปิดอีกครั้งหลังจากการลงนามข้อตกลงตามแผนในวันศุกร์นี้

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ โพสต์ข้อความบนโซเชียลมีเดียเมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา เนื่องในโอกาสวันเกิดครบรอบ 80 ปีของเขาว่า "ข้อตกลงกับสาธารณรัฐอิสลามอิหร่านเสร็จสมบูรณ์แล้ว"

ไม่นานหลังจากนั้น คาเซม การิบาบาดี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่าน กล่าวในรายการโทรทัศน์ว่า ข้อตกลงดังกล่าวเป็นการยุติสงครามระหว่างสองประเทศ "โดยทันที" และพวกเขาจะเจรจากันภายในสองเดือนเพื่อหา "ข้อตกลงขั้นสุดท้าย"

เพียงไม่กี่ชั่วโมงก่อนหน้านี้ เตหะรานได้ประกาศว่าจะตอบโต้การโจมตีของอิสราเอลต่อกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ ซึ่งเป็นพันธมิตรของอิหร่านในชานเมืองเบรุต และนั่นอาจทำให้ข้อตกลงต้องล่าช้าออกไป

แต่ต่อมาในวันเดียวกัน นายกรัฐมนตรีปากีสถาน เชห์บาซ ชารีฟ ได้ประกาศว่า "ทั้งสองฝ่ายได้ประกาศยุติปฏิบัติการทางทหารในทุกแนวรบโดยทันทีและถาวร รวมถึงในเลบานอนด้วย"

เขากล่าวเพิ่มเติมว่า ขอบคุณผู้นำของกาตาร์ ซาอุดีอาระเบีย และตุรกี ที่ให้การสนับสนุนในความพยายามไกล่เกลี่ยครั้งนี้

เนื้อหาของข้อตกลงซึ่งเกิดขึ้นหลังจากการเจรจาที่ตึงเครียดนานหลายสัปดาห์ และการข่มขู่เป็นระยะจากทรัมป์ว่าจะใช้มาตรการทางทหารอีกครั้งหากอิหร่านไม่บรรลุข้อตกลงยังคงไม่ชัดเจน

บันทึกความเข้าใจ

สำนักข่าวเมห์รของอิหร่านรายงานว่า สหรัฐฯ จะปล่อยสินทรัพย์ที่ถูกอายัดไว้จำนวน 12 พันล้านดอลลาร์ให้แก่อิหร่านก่อนเริ่มการเจรจา

รายงานดังกล่าวอ้างถึง "บันทึกความเข้าใจ" 14 ข้อระหว่างสองประเทศ ซึ่งระบุว่า "จะมีการปล่อยสินทรัพย์ของอิหร่านที่ถูกอายัดไว้มูลค่า 24 พันล้านดอลลาร์ในช่วงระยะเวลาการเจรจา 60 วัน" ที่จะเริ่มต้นหลังจากมีการลงนามในบันทึกความเข้าใจดังกล่าว

ฝ่ายบริหารของทรัมป์ยังไม่ได้แสดงความคิดเห็นในรายละเอียดของข้อตกลงดังกล่าวในทันที ซึ่งอาจก่อให้เกิดความขัดแย้งได้ เนื่องจากสหรัฐฯ กำลังเร่งดำเนินการเพื่อยุติความทะเยอทะยานด้านนิวเคลียร์ของเตหะราน และจัดการกับคลังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงของเตหะราน ซึ่งเชื่อกันว่าถูกฝังกลบด้วยการโจมตีทางอากาศของสหรัฐฯ เมื่อปีที่แล้ว

ในการให้สัมภาษณ์หนังสือพิมพ์นิวยอร์กไทมส์เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา ทรัมป์กล่าวว่า วอชิงตันยังคงเจรจาอยู่ว่าอิหร่านจะระงับการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมเป็นเวลา 20 ปีหรือไม่

ผู้นำสหรัฐฯ กล่าวเป็นนัยว่า เขาอาจยอมรับการระงับสมาชิกภาพเป็นเวลา 15 ปี แต่ระบุว่าเขาไม่ต้องการเจรจาผ่านสื่อมวลชน

การประกาศข้อตกลงดังกล่าวได้รับการต้อนรับด้วยความโล่งใจและความหวังจากนานาชาติว่าความขัดแย้งจะยุติลงอย่างยั่งยืน

แหล่งข่าวทางการทูตเปิดเผยกับสำนักข่าวเอเอฟพีเมื่อวันจันทร์ว่า สหรัฐฯ และอิหร่านจะจัดการประชุมแบบไม่เป็นทางการในกรุงโดฮาในสัปดาห์นี้ ก่อนที่จะมีการลงนามอย่างเป็นทางการในข้อตกลงที่มุ่งยุติสงครามในตะวันออกกลาง

ก้าวสำคัญ

"การประชุมเตรียมการแยกกันระหว่างแต่ละฝ่ายจะจัดขึ้นที่โดฮาในสัปดาห์นี้ ก่อนการลงนามอย่างเป็นทางการในสวิตเซอร์แลนด์และการเริ่มต้นการเจรจาทางเทคนิค" นักการทูตรายหนึ่งกล่าว โดยขอไม่เปิดเผยชื่อเพื่อหารือเกี่ยวกับข้อตกลงที่ละเอียดอ่อนนี้

แหล่งข่าวกล่าวเพิ่มเติมว่า ผู้ไกล่เกลี่ยชาวกาตาร์ได้เดินทางออกจากเตหะรานแล้ว หลังจาก "การเจรจาอย่างเข้มข้นนาน 17 ชั่วโมง" ซึ่งเริ่มต้นในวันอาทิตย์และสิ้นสุดลงด้วยการบรรลุข้อตกลง

เลขาธิการสหประชาชาติ อันโตนิโอ กูเตอร์เรส กล่าวว่านี่เป็น "ก้าวสำคัญ" ในการยุติสงครามในตะวันออกกลาง

สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส เยอรมนี และอิตาลี กล่าวว่าพวกเขามีความพร้อมที่จะยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรที่ถูกใช้บังคับกับอิหร่าน และจะทำงานร่วมกับสหรัฐฯ อิหร่าน และพันธมิตรในภูมิภาค เพื่อคว้าโอกาสนี้รักษาโมเมนตัม และบรรลุข้อตกลงทางการทูตในระยะยาว

การประกาศดังกล่าวช่วยบรรเทาความกดดันในตลาดน้ำมันและตลาดค้าหุ้น โดยเปิดหัววันจันทร์ราคาน้ำมันในโตเกียวลดลงมากกว่า 4 เปอร์เซ็นต์ ขณะที่ดัชนีหุ้นนิกเคอิของญี่ปุ่นพุ่งขึ้น 3 เปอร์เซ็นต์

การปิดล้อมช่องแคบฮอร์มุซส่งผลกระทบทางเศรษฐกิจไปทั่วโลก ตั้งแต่ราคาก๊าซที่พุ่งสูงขึ้นซึ่งกระตุ้นให้เกิดภาวะเงินเฟ้อในสหรัฐอเมริกาและประเทศอื่นๆ อีกมากมาย ไปจนถึงการติดขัดของห่วงโซ่อุปทานสินค้า เช่น ปุ๋ย ซึ่งเป็นสินค้าสำคัญในการผลิตอาหารในพื้นที่ต่างๆ นอกเหนือจากตะวันออกกลาง

 “สิ่งที่เราจะทำได้คือการลดต้นทุนด้านพลังงาน ไม่ใช่แค่ในตอนนี้แต่ในระยะยาว และสร้างกลไกแห่งความเจริญรุ่งเรืองที่แท้จริงในตะวันออกกลาง” เจดี แวนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐฯ กล่าวกับฟ็อกซ์นิวส์

เขากล่าวว่า เขาวางแผนที่จะเข้าร่วมพิธีลงนามข้อตกลงสันติภาพ ซึ่งมีกำหนดจะจัดขึ้นที่เจนีวา และเป็นไปได้ว่าทรัมป์อาจจะไปร่วมด้วยเช่นกัน

สันติภาพที่ยั่งยืน

เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหภาพยุโรปแสดงความยินดีกับข้อตกลงระหว่างสหรัฐอเมริกาและอิหร่านในการยุติสงครามในตะวันออกกลาง โดยกล่าวว่ายุโรปพร้อมที่จะมีส่วนร่วมใน "สันติภาพที่ยั่งยืน"

อันโตนิโอ คอสตา ประธานสภาแห่งยุโรปซึ่งเป็นตัวแทนของประเทศสมาชิก โพสต์เมื่อวันที่ 10 ว่า "ผมหวังว่าสงครามอันสิ้นเปลืองนี้จะยุติลง และการเดินเรืออย่างเสรีในช่องแคบฮอร์มุซจะกลับคืนมาอย่างเต็มรูปแบบ"

คอสตาเรียกร้องว่า "ถึงเวลาแล้วที่อาวุธจะต้องยุติลง" พร้อมกล่าวว่า "สหภาพยุโรปพร้อมที่จะมีส่วนร่วมในการผลักดันยุทธศาสตร์ที่ครอบคลุมเพื่อสันติภาพที่ยั่งยืนทั่วตะวันออกกลาง"

สหรัฐอเมริกาและอิหร่านกล่าวว่า พวกตนได้บรรลุข้อตกลงเพื่อยุติสงครามในตะวันออกกลางในทุกแนวรบ รวมถึงเลบานอน และเปิดช่องแคบฮอร์มุซที่สำคัญอีกครั้ง แม้ว่าพวกเขาจะไม่ได้ให้คำมั่นสัญญาใดๆ เกี่ยวกับประเด็นที่ยุ่งยากเรื่องโครงการนิวเคลียร์ของเตหะรานก็ตาม

นางอูร์ซูลา ฟอน เดอร์ เลเยน ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป เน้นย้ำว่า "สิ่งสำคัญอันดับแรกในขณะนี้คือ การดำเนินการอย่างรวดเร็วและครบถ้วน" พร้อมเรียกร้องให้ "ทุกฝ่ายเคารพในอธิปไตยและบูรณภาพดินแดนของเลบานอน และดำเนินการหยุดยิงอย่างแท้จริง"

เธอเตือนว่า "จะไม่มีสันติภาพในตะวันออกกลางตราบใดที่เลบานอนยังลุกเป็นไฟ" พร้อมเสริมว่าการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้งนั้น "มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อเสถียรภาพในภูมิภาคและเศรษฐกิจโลก" และข้อตกลงขั้นสุดท้าย "ควรยุติโครงการนิวเคลียร์และขีปนาวุธของอิหร่าน รวมถึงกิจกรรมที่ก่อให้เกิดความไม่มั่นคงในภูมิภาค"

ยุโรป-จีน แสดงความยินดี

ก่อนการเจรจากับรัฐมนตรีต่างประเทศของกลุ่มประเทศสมาชิกสหภาพยุโรป นางคาจา คัลลาส นักการทูตอาวุโสของสหภาพยุโรป กล่าวว่า รัฐมนตรีจะหารือกันในวันจันทร์เกี่ยวกับ "วิธีที่สหภาพยุโรปจะสามารถมีส่วนร่วมอย่างใกล้ชิดในขั้นตอนต่อไป"

จีนแสดงความยินดีต่อข้อตกลงที่สหรัฐฯ และอิหร่านประกาศเพื่อยุติสงครามในตะวันออกกลาง และชื่นชมปากีสถานสำหรับความพยายามในการเป็นตัวกลางไกล่เกลี่ย

โฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีน หลิน เจี้ยน กล่าวในการแถลงข่าวว่า "จีนยินดีกับข้อตกลงที่บรรลุระหว่างสหรัฐอเมริกาและอิหร่าน... และขอแสดงความขอบคุณต่อความพยายามในการไกล่เกลี่ยของปากีสถาน" พร้อมเสริมว่าปักกิ่งหวังว่าข้อตกลงดังกล่าวจะได้รับการลงนามตามกำหนดเวลา

สำหรับท่าทีรัฐบาลไทย นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ชี้ว่าเป็นปัจจัยบวก ซึ่งจะทําให้เรื่องวิกฤตการณ์ต่างๆ สภาวการณ์ต่างๆ คลี่คลายลง

"รัฐบาลไทยไม่ได้แก้ไขสถานการณ์รายวัน ซึ่งสิ่งที่รัฐบาลดําเนินการแก้ไขนั้น เราดําเนินการแก้ไขจากกลยุทธ์หรือยุทธศาสตร์ต่างๆ ที่เราได้วางไว้ ในการรับมือกับสถานการณ์ ไม่ใช่เฉพาะสถานการณ์ตะวันออกกลาง แต่จากสถานการณ์ต่างๆ ทั่วโลก" เขากล่าว

ด้านนายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.การคลัง ให้สัมภาษณ์ว่า เมื่อสงครามสงบจะเข้าสู่โหมดการฟื้นฟู เชื่อว่าราคาพลังงานจะลดลงและจะไม่กลับไปเท่าเดิม เป็นการลดความเสี่ยงวิกฤตเศรษฐกิจโลก

 “วิกฤตทรัมป์ ถ้ามันจบลง ผมเชื่อว่าเศรษฐกิจโลกดีขึ้น จีดีพีโลกน่าจะดีขึ้น น่าจะช่วยให้เศรษฐกิจไทยดีขึ้นกว่าที่คาดการณ์” นายเอกนิติระบุ.