ญี่ปุ่นเมินทรัมป์ป้องฮอร์มุซ

สงครามตะวันออกกลางเดือดลากยาว “ศบก.” ประกาศเตรียมอพยพคนไทย 2 รอบ 17 และ 25 มี.ค. “สีหศักดิ์” ยกหูหา “รมว.กต.อิหร่าน” ขอสนับสนุนช่วย 3 ลูกเรือมยุรีนารี เปิดทางเรือพาณิชย์ไทย ขณะที่ “ทรัมป์” กดดัน “นาโต-จีน” ช่วยเปิดช่องแคบฮอร์มุซ ญี่ปุ่นแหก "ผู้นำมะกัน" กลางสภาฯ ประกาศลั่นไม่เอาด้วยส่งเรือรบเสริมกำลัง ด้าน IEA ทุบสถิติปล่อยน้ำมันสำรองบรรเทาผลกระทบราคากระฉูด ขณะที่วิกฤตพลังงานกระพือพิษเศรษฐกิจรุนแรงทั่วโลก

ที่ทำเนียบรัฐบาล เวลา 11.00 น. วันที่ 16 มีนาคม ศูนย์บริหารและติดตามสถานการณ์การสู้รบในภูมิภาคตะวันออกกลาง (ศบก.) แถลงสถานการณ์ประจำวัน โดยนายปาณิดล ปัจฉิมสวัสดิ์ รักษาการอธิบดีกรมสารนิเทศ กระทรวงการต่างประเทศ (กต.) และรองโฆษกกระทรวงการต่างประเทศ ระบุว่า สถานการณ์โดยรวมยังคงขยายตัวต่อเนื่อง โดยมีการแลกเปลี่ยนการโจมตีทางอากาศระหว่างกันในหลายประเทศ ทั้งอิหร่าน อิสราเอล อิรัก โดยอิหร่านได้โจมตีทางอากาศไปยังกลุ่มประเทศคณะมนตรีความร่วมมือรัฐอ่าวอาหรับ (GCC) โดยเฉพาะบริเวณท่าเรือและสนามบิน

 “นอกจากนี้สหรัฐอเมริกาและอิสราเอลยังคงโจมตีโครงสร้างพื้นฐานทางทหาร รวมถึงจุดส่งออกน้ำมันดิบทางเกาะคาร์ก และมีรายงานด้วยว่าอิสราเอลโจมตีใกล้พื้นที่ชุมนุมในกรุงเตหะราน เนื่องจากสถานการณ์ยังคงมีความไม่แน่นอน กระทรวงการต่างประเทศจึงขอให้คนไทยพิจารณาออกจากพื้นที่เสี่ยงโดยเร็วที่สุด และติดตามข่าวสารและคำแนะนำจากช่องทางของสถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลใหญ่ที่รับผิดชอบ รวมถึงลงทะเบียนแจ้งช่องทางที่อยู่ให้กับสถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลที่รับผิดชอบรับทราบ” นายปาณิดลกล่าว

นายปาณิดลกล่าวถึงความคืบหน้าในการให้ความช่วยเหลือคนไทยว่า เมื่อเช้าวันนี้ (16 มี.ค.) ลูกเรือบรรทุกสินค้ามยุรีนารี 20 คน เดินทางถึงประเทศไทยโดยสวัสดิภาพแล้ว โดยมีผู้แทนกระทรวงการต่างประเทศ ผู้แทนกระทรวงแรงงานไปให้การต้อนรับที่ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ทั้งนี้มีการประสานงานเพื่อให้ความช่วยเหลือ ในส่วนของการเร่งค้นหาและช่วยเหลือลูกเรือสินค้าอีก 3 คน โดยเมื่อวันที่ 15 มี.ค. รมว.การต่างประเทศได้หารือทางโทรศัพท์กับ รมว.การต่างประเทศอิหร่าน ขอให้ฝ่ายอิหร่านสนับสนุนให้ความช่วยเหลือลูกเรือไทยอีก 3 คนที่ยังติดค้างอยู่บนเรือมยุรีนารี และยังใช้โอกาสนี้หารือเกี่ยวกับการอนุญาตให้เรือไทยเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซอย่างปลอดภัย พร้อมย้ำท่าทีของไทยเรียกร้องให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกลับสู่กระบวนการเจรจาทางการทูตเพื่อให้สถานการณ์จบลงด้วยสันติโดยเร็วที่สุด

 “ส่วนสถานการณ์ของ 3 ลูกเรือสินค้าไทยนั้น ตอนนี้เรายังรอฟังข่าวอยู่ ขณะนี้กระทรวงการต่างประเทศเราประสานงานกับสถานทูตโอมานและสถานทูตอิหร่านในประเทศไทยอย่างใกล้ชิดเพื่อเกาะติด ย้ำว่าเราให้ความสำคัญกับเรื่องนี้อย่างเต็มที่ ตอนนี้ยังไม่ได้รับการยืนยัน  ขอให้อดทนรอสักนิด” นายปาณิดลระบุ

นายปาณิดลยังกล่าวถึงการติดตามความคืบหน้าในการเร่งให้ความช่วยเหลือคนไทยในพื้นที่เสี่ยงว่า แม้ว่าสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงเตหะรานจะย้ายไปตั้งชั่วคราวที่ตุรกี แต่การช่วยเหลือและประสานในพื้นที่ยังคงทำอย่างเต็มที่ และได้แจ้งเตือนสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง

 “ล่าสุดได้ประกาศแนวทางและความพร้อมในการอพยพคนไทยที่มีความประสงค์ โดยในชั้นนี้ได้กำหนดการอพยพจำนวน 2 รอบ คือวันที่ 17 และ 25 มี.ค. 69 โดยขอให้ผู้ประสงค์เดินทางกลับแจ้งลงทะเบียนกับสถานทูตโดยเร็วที่สุด ซึ่งสถานเอกอัครราชทูตจะจัดรอบการอพยพเพิ่มเติมตามความเหมาะสมของสถานการณ์ ทั้งนี้ ขณะนี้มีคนไทยที่ได้รับความช่วยเหลือให้ออกจากประเทศในภูมิภาคตะวันออกกลางและเดินทางถึงไทยแล้วรวมทั้งสิ้น 952 คน” นายปาณิดลกล่าว

'สีหศักดิ์' ยกหู รมต.อิหร่าน

ด้านนายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รมว.การต่างประเทศ ได้หารือทางโทรศัพท์กับนายเซย์เยด อับบาส อะรอกชี รมว.การต่างประเทศอิหร่าน โดยนายสีหศักดิ์ได้ขอให้ฝ่ายอิหร่านสนับสนุนภารกิจการให้ความช่วยเหลือลูกเรือไทย 3 คนที่ยังติดค้างอยู่บนเรือมยุรีนารี พร้อมทั้งหารือเกี่ยวกับการอนุญาตให้เรือพาณิชย์ไทยเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซอย่างปลอดภัย

ทั้งนี้ นายสีหศักดิ์ได้ย้ำท่าทีไทยที่เรียกร้องให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกลับสู่กระบวนการเจรจาและการทูต เพื่อให้สถานการณ์ความตึงเครียดในตะวันออกกลางจบลงด้วยสันติวิธีโดยเร็วที่สุด

ขณะที่ ดร.เลอพงษ์ ซาร์ยีด อาจารย์ภาควิชาอิสลามการเมือง มหาวิทยาลัยนานาชาติอัลมุศฏอฟา ประเทศอิหร่าน และนายกสมาคมนักเรียนเก่าไทย-อิหร่าน โพสต์เฟซบุ๊กระบุว่า "เรือไทยสามารถขออนุญาตผ่านทางช่องแคบฮอร์มูซได้ติดต่อผ่านผู้นำชีอะห์ซัยยิดสุไลมาน/ท่านทูตอิหร่านประจำไทย"

สำนักข่าวเอเอฟพีรายงานว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกา พูดคุยกับผู้สื่อข่าวบนเครื่องบินแอร์ฟอร์ซวัน ระหว่างเที่ยวบินจากเวสต์ปาล์มบีช รัฐฟลอริดา ไปยังฐานทัพร่วมแอนดรูว์ส โดยเขาเรียกร้องให้พันธมิตรนาโตและจีนช่วยเปิดช่องแคบฮอร์มุซ

ทรัมป์กล่าวว่า สหรัฐฯ กำลังเจรจากับอิหร่าน แต่เตหะรานยังไม่พร้อมสำหรับข้อตกลงยุติสงคราม แม้ว่าก่อนหน้านี้รัฐมนตรีต่างประเทศของสาธารณรัฐอิสลามอิหร่านจะปฏิเสธว่าไม่มีการเจรจากับวอชิงตันก็ตาม

 “ผมคิดว่าพวกเขายังไม่พร้อม แต่พวกเขาก็ใกล้จะพร้อมแล้ว” ทรัมป์กล่าว

ทั้งนี้เมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ได้เรียกร้องให้ประเทศต่างๆ รวมถึงจีน ฝรั่งเศส ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และอังกฤษ ส่งเรือไปคุ้มกันเรือบรรทุกน้ำมันที่แล่นผ่านช่องแคบ

ทรัมป์ยังกล่าวอีกว่า การประชุมสุดยอดที่จะเกิดขึ้นในปักกิ่งกับสี จิ้นผิง ประธานาธิบดีจีน อาจถูกเลื่อนออกไป เนื่องจากเขากำลังกดดันให้จีนช่วยเหลือในการเปิดช่องแคบไต้หวัน

ทรัมป์กล่าวว่า การไม่ตอบสนองหรือการปฏิเสธคำขอของเขาจะเป็นผลเสียอย่างมากต่ออนาคตของนาโต

วันเดียวกัน เอเอฟพีรายงานด้วยว่า นายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ ของญี่ปุ่น ตอบคำถามในการประชุมคณะกรรมการงบประมาณของสภาผู้แทนราษฎร ณ รัฐสภาโตเกียว ว่าขณะนี้ยังไม่ได้พิจารณาสั่งการปฏิบัติการรักษาความปลอดภัยทางทะเล หลังจากที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ เรียกร้องให้ประเทศอื่นๆ ส่งเรือรบมาช่วยปกป้องช่องแคบฮอร์มุซ

ชินจิโร โคอิซูมิ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม  กล่าวต่อรัฐสภาว่า “ในสถานการณ์ปัจจุบันของอิหร่าน เรายังไม่ได้พิจารณาที่จะเริ่มปฏิบัติการรักษาความมั่นคงทางทะเลในขณะนี้”

นอกจากนี้ ซานาเอะ ทาคาอิจิ นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น  ยังกล่าวว่า เธอไม่ได้ตอบรับคำขอใดๆ จากทรัมป์ “คำถามคือญี่ปุ่นควรทำอะไรด้วยความคิดริเริ่มของตนเอง และอะไรที่เป็นไปได้ภายใต้กรอบกฎหมายของเรา มากกว่าสิ่งที่สหรัฐอเมริการ้องขอ” เธอกล่าวต่อรัฐสภา

เธอกล่าวเสริมว่า ปฏิบัติการรักษาความปลอดภัยทางทะเลใดๆ ก็ตามจะเป็นเรื่องยากลำบากอย่างยิ่งในทางกฎหมาย การส่งกองกำลังป้องกันตนเองไปต่างประเทศเป็นเรื่องอ่อนไหวทางการเมืองในญี่ปุ่น ซึ่งเป็นประเทศที่ประกาศตนว่าเป็นประเทศสันติภาพอย่างเป็นทางการ เนื่องจากผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวนมากสนับสนุนรัฐธรรมนูญปี 1947 ที่สหรัฐฯ บังคับใช้และประกาศสละสิทธิ์ในการทำสงคราม

IEA ปล่อยน้ำมันสำรอง

ขณะที่สถานการณ์สงครามในตะวันออกกลาง สำนักข่าวเอเอฟพีรายงานความคืบหน้าล่าสุด เครื่องบินโดยสารจอดอยู่บนลานจอดเครื่องบินที่สนามบินนานาชาติดูไบ  โดยมีโดรนพลีชีพของอิหร่านตกใกล้สนามบินหลายครั้ง ขณะที่อิหร่านยังคงปฏิบัติการก่อกวนตลาดน้ำมันและการจราจรทางอากาศและทางทะเลอย่างต่อเนื่อง ทำให้เมื่อวันจันทร์เที่ยวบินต่างๆ ในสนามบินดูไบยังถูกระงับบินชั่วคราว

ด้านอับบาส อาราคชี รัฐมนตรีต่างประเทศของอิหร่าน กล่าวว่า การโจมตีคลังเชื้อเพลิงของเตหะรานโดยอิสราเอลถือเป็นการทำลายล้างทางนิเวศวิทยา เนื่องจากมีความเสี่ยงต่อสุขภาพของประชาชนในระยะยาว

เอเอฟพีรายงานด้วยว่า สงครามตะวันออกกลางดำเนินเข้าสู่สัปดาห์ที่สามแล้ว โดยทั้งอิหร่าน-ฮิซบอลเลาะห์ และอิสราเอล-สหรัฐฯ ยังไม่มีทีท่าว่าจะยอมถอย  ส่งผลให้ตลาดหุ้นยังคงผันผวนและราคาน้ำมันโลกพุ่งสูงกว่า 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล

การปรับตัวสูงขึ้นเกิดขึ้นหลังจากญี่ปุ่นประกาศว่า จะเริ่มปล่อยน้ำมันสำรองเชิงยุทธศาสตร์ออกมา หลังจากที่สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ระบุไว้ก่อนหน้านี้ว่า การปล่อยน้ำมันจะเริ่มในเอเชียและโอเชียเนียก่อนภูมิภาคอื่นๆ

สมาชิก IEA ตกลงกันเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ที่จะปล่อยน้ำมันสำรองออกมามากถึง 400 ล้านบาร์เรล ซึ่งเป็นสถิติสูงสุด เพื่อบรรเทาผลกระทบจากราคาน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้นอันเนื่องมาจากสงคราม

โดยประเทศในเอเชียและโอเชียเนียจะปล่อยน้ำมันสำรองออกมาทันที ส่วนยุโรปและอเมริกาจะทยอยปล่อยออกมาในอีกไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า

 “ด้วยความกังวลที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับวิกฤตพลังงาน ที่อาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อเศรษฐกิจโลก ตลาดหุ้นจึงยังคงอยู่ภายใต้แรงกดดัน โตเกียว, เซี่ยงไฮ้, ซิดนีย์, เวลลิงตัน, ไทเป, มะนิลา และจาการ์ตาต่างปรับตัวลง  ขณะที่ฮ่องกง, โซล, สิงคโปร์, มุมไบ และกรุงเทพฯ ปรับตัวขึ้น” เอเอฟพีรายงาน

ด้านไมเคิล บราวน์ นักวิเคราะห์จาก Pepperstone กล่าวว่า ผลกระทบของเหตุการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ต่อตลาดและแนวโน้มเศรษฐกิจมหภาค  ขึ้นอยู่กับว่าการขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซจะกลับสู่ภาวะปกติเมื่อใด มากกว่าที่จะขึ้นอยู่กับว่าการสู้รบจะสิ้นสุดลงเมื่อใด

"ยิ่งช่องแคบฮอร์มุซผ่านไม่ได้นานเท่าใด อุปทานสินค้าโภคภัณฑ์ก็จะยิ่งตึงตัวมากขึ้นเท่านั้น ดังนั้นราคาก็จะยิ่งสูงขึ้น และแรงกระตุ้นเงินเฟ้อที่จะตามมาก็จะยิ่งมากขึ้น" นักวิเคราะห์ระบุ.