ดร.ณัฏฐ์ ชี้ ทุเลาการบังคับโทษจำคุก ต่างจากส่งตัวรักษานอกเรือนจำ

ดร.ณัฏฐ์ นักกฎหมายมหาชน เผยความหมายกฎหมายชัดเจน “การทุเลาการบังคับโทษจำคุก” กับ “สิทธิในการส่งตัวผู้ต้องขังไปรักษาตัวนอกเรือนจำ” คนละส่วน แยกต่างหากจากกันอย่างชัดเจน ชี้ศาลฎีกาฯ ใช้ระบบไต่สวนคดีทักษิณ 13 มิ.ย.นี้ พร้อมอธิบายขั้นตอนและหลักเกณฑ์กฎหมายสำคัญที่เกี่ยวข้อง

29 พฤษภาคม 2568  - จากกรณีศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง รับไต่สวนประเด็นการคุมขังนายทักษิณ ชินวัตร จะครบถ้วนตามคำพิพากษาหรือไม่ ในวันที่ 13 มิถุนายน 2568

ล่าสุด ดร.ณัฏฐ์ หรือ ดร.ณัฐวุฒิ วงศ์เนียม นักกฎหมายมหาชน ได้ให้ความเห็นเพื่อสร้างความเข้าใจแก่ประชาชน อันเป็นประโยชน์สาธารณะ ว่า กรณีการทุเลาการบังคับโทษจำคุกตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 246  กับสิทธิในการส่งตัวผู้ต้องขังไปรักษาตัวนอกเรือนจำของกรมราชทัณฑ์นั้น  เป็นเรื่องที่ต่างกันอย่างชัดเจน และแยกต่างหากจากกัน

ดร.ณัฏฐ์ อธิบายว่า นายชาญชัย อิสระเสนารักษ์ กับพวกที่ยื่นคำร้องเพื่อชี้แจงในคดี สามารถยื่นเอกสารประกอบการพิจารณาต่อศาลได้ เพราะศาลฎีกาใช้ระบบไต่สวนที่ต้องแสวงหาข้อเท็จจริงอย่างครบถ้วนก่อนวินิจฉัย และในวันนัดไต่สวน บุคคลผู้มีส่วนได้เสีย สามารถมาชี้แจงด้วยตัวเองหรือผ่านตัวแทนทนายความก็ได้

ส่วนกรณีที่เกี่ยวกับการยับยั้งมติแพทยสภาลงโทษแพทย์ 3 ราย โดยนายสมศักดิ์ เทพสุทิน รมว.สาธารณสุข และสภานายกพิเศษแห่งแพทยสภา ดำเนินการตามมาตรา 25 แห่งพระราชบัญญัติวิชาชีพเวชกรรม พ.ศ.2525 นั้น ดร.ณัฏฐ์ย้ำว่า คำสั่งยับยั้งยังไม่เป็นที่สุด ผลทางกฎหมาย ต้องส่งความเห็นกลับไปยังแพทยสภา ต้องใช้เสียง 2 ใน 3 ของจำนวนคณะกรรมการแพทยสภาที่มีอยู่ ยืนยันอีกครั้ง จึงจะเป็นคำสั่วทางปกครอง ตามมาตรา 5 แห่งพระราชบัญญัติวิธีปฎิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ.2539 แต่คำสั่งยังไม่เป็นที่สุด แพทย์ผู้ถูกกล่าวหาต้องอุทธรณ์คำสั่งศาลปกครองภายใน 90 วันนับแต่ได้รับแจ้งคำสั่งตามมาตรา49 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ.2542

“แพทย์ที่ถูกกล่าวหามีสิทธิตามกฎหมาย สามารถอุทธรณ์คำสั่งได้ภายใน 90 วันตามกฎหมายปกครอง ซึ่งหมายความว่า ผลมติแพทยสภายังไม่ส่งผลต่อคดีศาลที่กำลังไต่สวน”

เมื่อพูดถึงการทุเลาการบังคับโทษจำคุก ตามมาตรา 246 ของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ.2550) กฎหมายเปิดโอกาสให้ศาลใช้ดุลพินิจสั่งทุเลาการบังคับโทษในกรณีจำเลยมีเหตุจำเป็น เช่น วิกลจริต ป่วยหนัก หรือจำเลยหญิงที่ตั้งครรภ์หรือเพิ่งคลอดบุตร เพื่อปกป้องสิทธิและสภาพร่างกายจิตใจของจำเลย แต่การทุเลานี้เป็นเพียงการชะลอการบังคับโทษไว้ชั่วคราว ไม่ได้หมายความว่า พ้นโทษ

นักกฎหมายมหาชน ระบุว่า ขณะเดียวกัน การส่งตัวผู้ต้องขังไปรักษาตัวนอกเรือนจำ ตามพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560 มาตรา 55 และกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง มีการกำหนดแนวทางชัดเจนว่า ผู้ต้องขังที่เจ็บป่วยหรือมีปัญหาสุขภาพจิตสามารถได้รับการรักษาภายนอกเรือนจำได้ โดยยังถือว่า ผู้ต้องขังอยู่ในสถานะถูกคุมขัง ไม่ถือว่าพ้นโทษและไม่เป็นกรณีการทุเลาการบังคับโทษจำคุก ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 246

กรมราชทัณฑ์ได้ออกกฎกระทรวงการส่งตัวผู้ต้องขังไปรักษาตัวนอกเรือนจำ พ.ศ. 2563 โดยกำหนดหลักเกณฑ์ในการส่งตัวและระยะเวลาการรักษาตามลำดับขั้น เช่น การรักษาแบบไป-กลับในวันเดียว หรือการพักรักษาตัวนอกเรือนจำที่มีระยะเวลาตั้งแต่ไม่เกิน 60 วันจนถึงมากกว่า 120 วัน พร้อมทั้งมีการควบคุมดูแลอย่างเข้มงวดโดยเจ้าพนักงานเรือนจำ เพื่อป้องกันการหลบหนีและรักษาความปลอดภัย

ดร.ณัฏฐ์ อธิบายว่า สิทธิในการส่งตัวรักษานอกเรือนจำและการทุเลาการบังคับโทษจำคุก เป็นเรื่องที่มีหลักเกณฑ์และข้อกฎหมายแตกต่างกันอย่างชัดเจน การส่งตัวรักษาตามกฎกระทรวงราชทัณฑ์ไม่ได้เป็นเหตุให้การบังคับโทษหยุดชะงักหรือนับเป็นการทุเลา แต่เป็นการจัดให้ผู้ต้องขังได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมตามหลักสิทธิมนุษยชน

ทั้งนี้ หากพิจารณาจาก กฎกระทรวงการส่งตัวผู้ต้องขังไปรักษาตัวนอกเรือนจำ พ.ศ. 2563 ที่ออกโดยพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ.2560 หากขัดกับ ป.วิอาญา ซึ่ง ป.วิอาญา มีสถานะเทียบเท่าพระราชบัญญัติ  หากขัดกับกฎ ตราบใดที่ศาลปกครองยังไม่มีคำพิพากษาเพิกถอนกฎกระทรวง กฎกระทรวงดังกล่าวยังมีผลบังคับได้ตามกฎหมาย