นำกลับมาใช้ใหม่อย่างไรให้เวิร์ก

หนึ่งในหัวข้อการลดการใช้พลังงานที่พูดกันมาเนิ่นนานแต่ปฏิบัติให้เป็นรูปธรรมได้น้อยมาก นั่นก็คือการนำวัสดุกลับมาใช้ใหม่ หรือรีไซเคิลข้าวของ เครื่องใช้ และอุปกรณ์จำเป็นต่างๆในชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะวัสดุที่มีส่วนทำลายธรรมชาติ สิ่งแวดล้อมและใช้พลังงานในการผลิตอย่าง พลาสติก กระป๋อง แก้ว อลูมิเนียม และกระดาษ เพื่อการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างคุ้มค่าและสามารถช่วยลดปริมาณขยะให้น้อยลง

บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ในฐานะบริษัทพลังงานแห่งชาติที่ดำเนินธุรกิจภายใต้กลยุทธ์การบริหารจัดการสู่ความยั่งยืน ที่มุ่งเน้นการมีส่วนร่วมดูแลชุมชน สังคม และสิ่งแวดล้อม ขอพาสำรวจความเป็นไปได้เรื่องการ “นำกลับมาใช้ใหม่” ให้มีประสิทธิภาพสูงสุด

ก่อนที่จะลงรายละเอียดต่างๆ มีคำ 3 คำ ที่อยากให้ทำความเข้าใจอย่างถ่องแท้ เนื่องจากมีความใกล้เคียงกันมาก จนบ่อยครั้งเราเองก็สับสนใช้ปนกันจนมั่ว ได้แก่ Reduce หรือ การใช้ให้น้อยลง ลดการใช้วัสดุ ผลิตภัณฑ์ที่ก่อให้เกิดขยะเพื่อลดปริมาณขยะที่เกิดขึ้น Reuse หรือการนำวัสดุ ผลิตภัณฑ์ที่ยังสามารถใช้งานได้ กลับมาใช้ซ้ำ และ Recycle หรือการนำวัสดุ ผลิตภัณฑ์ที่ใช้งานแล้วมาแปรรูป เพื่อนำกลับมาใช้ใหม่อย่างมีประโยชน์

แม้ทั้งสามคำนี้ จะมีนัยยะไปในทิศทางเดียวกัน คือ การนำกลับมาใช้ใหม่ แต่สองคำแรกนั้นเป็นการใช้ของเดิมที่มีอยู่ ส่วนคำว่า รีไซเคิล ที่เราได้ยินกันบ่อยๆ นั้น ต้องผ่านกระบวนการแปรรูปวัสดุต่างๆเสียก่อนจึงจะกลับมาใช้ใหม่ได้ โดยกระบวนการแปรรูปใหม่นี้ ใช้ทั้งต้นทุนและพลังงานที่น้อยกว่าการทำใหม่ทั้งสิ้น ซึ่งมีขั้นตอนวุ่นวายและสิ้นเปลืองพลังงานอีกซะมากกว่า

นอกจากนี้ Reduce, Reuse และ Recycle ยังมีจุดมุ่งหมายเดียวกันคือ ลดจำนวนขยะบนโลกให้น้อยลง อีกทั้งยังช่วยลดปริมาณการนำทรัพยากรธรรมชาติมาใช้เป็นวัตถุดิบในโรงงานอุตสาหกรรม และลดปริมาณการโค่นไม้ทำลายป่าได้อีกด้วย

ทั้งนี้การหมุนเวียนนำมาผลิตใหม่ยังเป็นการลดปริมาณการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ขึ้นสู่อากาศและลดภาวะการเกิดฝนกรดเป็นจำนวนมาก ฉะนั้น คำว่า “นำกลับมาใช้ใหม่” ในบทความนี้ จะกินพื้นที่ของคำทั้งสามคำ

เพื่อให้การนำกลับมาใช้ใหม่ได้เกิดประโยชน์และประสิทธิภาพสูงสุด หรือภาษาคนร่วมสมัยที่เรียกกันว่า เวิร์กสุดๆ นั้น เป็นจริงและเป็นรูปธรรม ลองเริ่มต้นจากคำสามคำนี้กันเลยดีกว่า

คิดก่อนใช้ ต้นตอของปัญหาสิ่งแวดล้อมทั้งหมดทั้งมวลล้วนมาจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตของมนุษย์ เพราะฉะนั้นการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการใช้ทรัพยากรของตนเองหลายสิ่งอย่างที่เรากินใช้อยู่ทุกวันนี้จะสามารถทำให้มีคุณค่ามากกว่าพฤติกรรมเดิมๆ ได้ เช่น การซื้อของชิ้นใหม่จะซื้ออย่างไรให้ใช้งานได้ยาวแบบไม่ต้องมานั่นเปลี่ยนกันบ่อยๆ ไปร้านกาแฟก็นำแก้วของตัวเองติดตัวไปด้วยจะดีกว่าการใช้แก้วพลาสติกของทางร้าน

ใช้แล้วใช้อีก ยุคนี้เราจำเป็นต้องลิสต์รายการข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ ในชีวิตประจำวันบ้างแล้ว ว่ามีอะไรบ้างที่ใช้แล้วใช้ได้อีกใช้วนไปได้ยาวไม่จบไม่สิ้น แถมยังเป็นวิธีป้องกันที่ดีที่สุดในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ให้เหลือพอการใช้ของประชากรโลกในอนาคตได้อีกด้วย เช่น ถ่านไฟฉายแบบชาร์จไฟ เสื้อผ้า เครื่องแต่งกาย อุปกรณ์เฟอร์นิเจอร์ที่อาจจะดูเก่าแต่เพิ่มเติมความคิดสร้างสรรค์ลงไปสักหน่อยก็สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้อีกไม่ยาก

แปรรูปเพื่อนำมาใช้ใหม่ เมื่อมีของใช้อื่นๆ สามารถนำวนกลับมาใช้ใหม่ได้เรื่อยๆ แล้ว ยังมีของอีกประเภทหนึ่งที่จำเป็นต้องนำไปแปรรูปก่อนเพื่อจะได้ของที่นำกลับมาใช้ใหม่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ได้แก่ พลาสติก แก้ว กระดาษ อลูมิเนียม ของเหล่านี้จำเป็นต้องช่วยกันแยกในสองขั้นตอนแรก คือคิดก่อนใช้ แล้วคัดเฉพาะที่นำวนกลับมาใช้ได้อีกนำกลับมาใช้ซ้ำ ส่วนที่เหลือจากการบริโภครายวัน ก็นำมาแยกประเภท เพื่อให้เกิดการนำไปแปรรูปแล้วนำกลับมาใช้ใหม่อีกรอบ

ทั้งหมดนี้อาจจะฟังดูง่าย แต่เชื่อหรือไม่ว่าหลายๆ คน มักจะบอกว่าวุ่นวายมากๆ โดยยังไม่ได้ลองเริ่มต้นลงมือทำ