เมื่อ EV Bus ไม่ได้เป็นแค่รถโดยสาร แต่คือคำตอบ.."ลดความเหลื่อมล้ำ"

สำหรับคนเมืองใหญ่ การขึ้นรถโดยสารอาจเป็นเรื่องธรรมดา แต่สำหรับประชาชนจำนวนมากในจังหวัดกาญจนบุรี โดยเฉพาะผู้สูงอายุ เด็ก นักเรียน ผู้พิการ และผู้มีรายได้น้อย “การเดินทาง” กลับเป็นอุปสรรคสำคัญในการใช้ชีวิตประจำวัน รถโดยสารสาธารณะมีไม่เพียงพอ ค่าใช้จ่ายสูง และระบบเชื่อมต่อยังไม่ครอบคลุม ทำให้หลายคนเข้าไม่ถึงสถานศึกษา โรงพยาบาล หรือแหล่งงานได้อย่างสะดวก

ปัญหาเหล่านี้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิดที่มองว่า “การคมนาคมคือสวัสดิการขั้นพื้นฐาน” และนำไปสู่การผลักดันโครงการรถโดยสารพลังงานไฟฟ้า หรือ EV Bus ขององค์การบริหารส่วนจังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งกำลังได้รับความสนใจในฐานะต้นแบบการพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2569 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับสภาองค์กรของผู้บริโภค จัดกิจกรรม “กาญจนบุรี เมืองที่เดินทางได้” ภายใต้โครงการสานพลังความร่วมมือท้องถิ่นเพื่อการพัฒนาขนส่งสาธารณะไร้รอยต่อที่ปลอดภัยและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมสำหรับทุกคน โดยพาสื่อมวลชนและผู้เกี่ยวข้องลงพื้นที่ศึกษาการบริหารจัดการระบบ EV Bus ของจังหวัดกาญจนบุรี พร้อมรับฟังเสียงสะท้อนจากผู้ใช้บริการจริง

นพ.ประวัติ กิจธรรมกูลนิจ นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดกาญจนบุรี กล่าวว่า เป้าหมายสำคัญของการพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะคือการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ลดภาระค่าใช้จ่าย และสร้างโอกาสในการเข้าถึงบริการพื้นฐานอย่างเท่าเทียม โดย อบจ.เลือกใช้รูปแบบเช่ารถโดยสารไฟฟ้าและจ้างเอกชนบริหารการเดินรถ เพื่อให้สามารถเริ่มให้บริการได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ

เส้นทางแรกเปิดให้บริการเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2569 ในเส้นทางลาดหญ้า-ท่าม่วง ระยะทางประมาณ 35 กิโลเมตร เชื่อมโยงชุมชน โรงเรียน โรงพยาบาล สถานีรถไฟ ย่านการค้า และศูนย์ราชการสำคัญ ผ่านจุดจอดรวม 15 สถานี นับเป็นเส้นทางที่ตอบโจทย์การเดินทางของประชาชนในชีวิตประจำวันได้อย่างแท้จริง

จุดเด่นสำคัญของโครงการคือการกำหนดค่าโดยสารเพียง 20 บาทตลอดสาย ขณะที่นักเรียน นักศึกษา เด็ก ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป ผู้พิการ และพระภิกษุสามเณร จ่ายเพียง 10 บาทต่อเที่ยว รถทุกคันเป็นรถบัสชานต่ำติดตั้งระบบปรับอากาศ รองรับผู้ใช้รถเข็นและกลุ่มเปราะบาง ทำให้ทุกคนสามารถเข้าถึงบริการได้อย่างสะดวกและปลอดภัย

แม้เพิ่งเปิดให้บริการไม่นาน แต่โครงการได้รับการตอบรับอย่างดี มีผู้ใช้บริการเฉลี่ยประมาณ 3,000 คนต่อวัน หรือกว่า 55,000 คนต่อเดือน สะท้อนให้เห็นว่าความต้องการระบบขนส่งสาธารณะที่มีคุณภาพยังมีอยู่สูง โดยเฉพาะในพื้นที่ต่างจังหวัดที่ตัวเลือกด้านการเดินทางยังจำกัด

นพ.ประวัติยอมรับว่า การเดินรถอาจไม่สร้างผลกำไรในเชิงธุรกิจ และคาดว่าจะมีภาระขาดทุนปีละกว่า 20 ล้านบาท แต่ อบจ.มองว่านี่คือการลงทุนเพื่อประโยชน์สาธารณะ เพราะสามารถช่วยลดค่าใช้จ่ายของประชาชน เพิ่มโอกาสในการศึกษา การเข้าถึงบริการรักษาพยาบาล และการประกอบอาชีพได้อย่างเป็นรูปธรรม

“งานบริการสาธารณะขาดทุนได้ หากช่วยให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น” คือแนวคิดที่ผู้บริหารท้องถิ่นใช้ขับเคลื่อนโครงการ พร้อมตั้งเป้าขยายเส้นทางให้ครอบคลุมทั้ง 13 อำเภอของจังหวัดในอนาคต เพื่อลดความเหลื่อมล้ำด้านการเดินทางของประชาชนทุกพื้นที่

ปัจจุบันเส้นทางแรกมีรถ EV Bus ให้บริการ 12 คัน และกำลังเพิ่มอีก 6 คัน รวมเป็น 18 คัน ขณะที่แผนงบประมาณปี 2570 เตรียมเปิดเพิ่มอีก 2 เส้นทาง ใช้รถรวมทั้งสิ้น 36 คัน ครอบคลุมประชาชนกว่าครึ่งจังหวัด ก่อนขยายบริการต่อเนื่องในระยะยาว

น่าสนใจว่าแนวคิดดังกล่าวไม่ได้หยุดอยู่แค่เรื่องการเดินทาง แต่ยังเชื่อมโยงกับการพัฒนาสุขภาพของประชาชนควบคู่กันไป โดย อบจ.กาญจนบุรียังเดินหน้ายกระดับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล หรือ รพ.สต. ให้มีมาตรฐานระดับพรีเมียม จากที่ดำเนินการแล้ว 4 แห่ง และมีแผนเพิ่มอีก 24 แห่ง ภายในปลายปี 2569 สะท้อนวิสัยทัศน์ที่มองการบริการสาธารณะอย่างเป็นองค์รวม

ด้านนางก่องกาญจน์ ทักษ์หิรัญฤทธิ์ ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนการควบคุมปัจจัยเสี่ยงทางสังคม สำนัก 10 ของ สสส. ระบุว่า ระบบขนส่งสาธารณะที่เข้าถึงได้ สะดวก ปลอดภัย และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ถือเป็นปัจจัยสำคัญของการสร้างเสริมสุขภาวะ เพราะเกี่ยวข้องโดยตรงกับการเข้าถึงการศึกษา การทำงาน การรักษาพยาบาล และบริการสาธารณะอื่นๆ

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ต้องให้ความสำคัญควบคู่กันคือมาตรฐานความปลอดภัย โดยเฉพาะการคัดเลือกและฝึกอบรมพนักงานขับรถ เนื่องจากรถโดยสารมีผู้ใช้บริการจำนวนมาก หากเกิดอุบัติเหตุย่อมส่งผลกระทบในวงกว้าง

สสส.และสภาองค์กรของผู้บริโภคจึงร่วมผลักดันโครงการพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะไร้รอยต่อที่ปลอดภัยและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อส่งเสริมการเข้าถึงบริการ ลดภาระค่าใช้จ่ายในการเดินทาง ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และสร้างความร่วมมือระหว่างท้องถิ่น ภาคประชาชน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

นางสาวสารี อ๋องสมหวัง เลขาธิการสำนักงานสภาผู้บริโภค กล่าวว่า ค่าใช้จ่ายในการเดินทางไม่ควรเป็นภาระที่เกินกำลังของประชาชน โดยเฉพาะผู้มีรายได้น้อย พร้อมผลักดันแนวคิดให้ค่าเดินทางในชีวิตประจำวันไม่ควรเกินร้อยละ 10 ของรายได้จากค่าแรงขั้นต่ำ

สภาผู้บริโภคจึงสนับสนุนการพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะใน 12 จังหวัดนำร่องทั่วประเทศ โดยกาญจนบุรีถือเป็นหนึ่งในตัวอย่างที่โดดเด่นจากการผสานความร่วมมือระหว่าง อบจ. สสส. สภาผู้บริโภค หน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภค และสำนักงานขนส่งจังหวัด จนเกิดโมเดลที่ตอบโจทย์ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม

แม้แต่ละจังหวัดจะมีบริบทแตกต่างกัน บางแห่งลงทุนซื้อรถและบริหารเอง บางแห่งสนับสนุนค่าโดยสาร หรือบางแห่งใช้รูปแบบเช่ารถ เช่น กาญจนบุรี แต่หัวใจสำคัญคือการออกแบบระบบให้เหมาะสมกับศักยภาพของพื้นที่ และตอบสนองความต้องการของประชาชนอย่างแท้จริง

เสียงสะท้อนจากผู้ใช้บริการก็เป็นอีกหลักฐานที่ยืนยันความสำเร็จของโครงการ นักเรียนหลายคนระบุว่า รถ EV Bus ช่วยให้เดินทางกลับบ้านได้สะดวก ประหยัดค่าใช้จ่าย ห้องโดยสารติดเครื่องปรับอากาศ นั่งสบาย และรู้สึกปลอดภัยกว่าทางเลือกเดิม แม้ในบางช่วงจะต้องรอรถหลายคัน เพราะมีผู้โดยสารใช้บริการจำนวนมาก

เรื่องราวของกาญจนบุรีจึงสะท้อนให้เห็นว่า การลงทุนด้านขนส่งสาธารณะไม่ใช่เพียงการเพิ่มรถวิ่งบนท้องถนน แต่เป็นการสร้างโอกาสให้ประชาชนเข้าถึงการศึกษา การรักษาพยาบาล การทำงาน และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น พร้อมลดความเหลื่อมล้ำทางสังคมและผลักดันการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน

เมื่อรถโดยสารไฟฟ้าราคา 20 บาท สามารถพาผู้คนไปถึงโรงเรียน โรงพยาบาล หรือสถานที่ทำงานได้อย่างปลอดภัยและเป็นธรรม คุณค่าที่แท้จริงของโครงการจึงไม่ได้อยู่ที่จำนวนเที่ยววิ่งหรือผลกำไร หากแต่อยู่ที่การทำให้ “การเดินทาง” กลายเป็นสิทธิพื้นฐานที่ประชาชนทุกคนสามารถเข้าถึงได้ และอาจเป็นต้นแบบสำคัญให้หลายจังหวัดทั่วประเทศนำไปต่อยอดในอนาคต.

เพิ่มเพื่อน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

เปิดฉากเวทีสัมมนาฯ ความปลอดภัยทางถนน “ศปถ.-คมนาคม-สสส.” ผนึกภาคีเครือข่าย ยกระดับถนนปลอดภัย ตั้งเป้าลดอัตราการเสียชีวิตเหลือ 12 คนต่อแสนประชากร ภายในปี 2570

วันที่ 19 พ.ย. 2569 ที่ ศูนย์การประชุม อิมแพ็ค ฟอรั่ม เมืองทองธานี ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน (ศปถ.) กระทรวงคมนาคม กองทุนเพื่อความปลอดภัยในการใช้รถใช้ถนน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับ กรมการขนส่งทางบก กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กรมควบคุมโรค มูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย

อย่ารอ..ให้สูงวัยแล้วค่อยดูแลสุขภาพ ชูยุทธศาสตร์ “สร้างนำซ่อม” ลด NCDs

ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงอายุอย่างรวดเร็ว โดยโจทย์สำคัญไม่ใช่เพียงการรองรับประชากรสูงวัยที่เพิ่มขึ้น แต่คือการทำอย่างไรให้คนไทยมีอายุยืนอย่างมีคุณภาพ

25 ปี สสส. นวัตกรรมการสร้างเสริมสุขภาพ 25 ปี เปลี่ยนชีวิตทุกคนบนแผ่นดินไทย

ครบรอบ 25 ปี สสส. แสดงผลงานการขับเคลื่อนการสร้างเสริมสุขภาพ ชูความสำเร็จลด NCDs เหล้า-บุหรี่-อุบัติเหตุ ซึ่งทุกผลลัพธ์พิสูจน์ความคุ้มค่า

สสส.โชว์ผลงานปี 2567-2568 สร้างผลลัพธ์สุขภาวะรอบด้าน สส.รัฐบาล-ฝ่ายค้าน ร่วมชื่นชมผลงาน ประสานเสียงค้านแก้กฎหมายที่มารายได้กองทุน หวั่นกลไกป้องกันโรคถูกทำลาย 'อภิสิทธิ์' ยันวินัยการเงินการคลังแค่ข้ออ้าง

ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ 24 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่ 2) วาระรายงานประจำปี 2567-2568 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. เป็นผู้ชี้แจง กล่าวถึงการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาพ 23 ผลงานเด่น ครอบคลุมการลดปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ และลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพ มีผลงานเป็นรูปธรรม