“เตาปูนโมเดล” พลิกชุมชนสู่เมืองน่าอยู่ สร้างนวัตกรรมลดรายจ่าย ยกระดับคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน

เทศบาลตำบลเตาปูน อำเภอสอง จังหวัดแพร่ เดินหน้าพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนผ่าน “เตาปูนโมเดล” ต้นแบบการจัดการท้องถิ่นที่เน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน ภายใต้แนวคิด “ร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมรับผลประโยชน์” จนสามารถแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำ ลดภาระค่าใช้จ่าย และสร้างนวัตกรรมบริการสาธารณะด้านน้ำดื่ม พลังงาน และการศึกษา ส่งผล ให้กลายเป็นพื้นที่ต้นแบบที่มีหน่วยงานจากทั่วประเทศเดินทางเข้ามาศึกษาดูงานอย่างต่อเนื่อง

ตำบลเตาปูนมีพื้นที่กว่า 211,878 ไร่ ส่วนใหญ่เป็นป่าสงวนและภูเขาสูง ประชาชนประกอบอาชีพเกษตรกรรม โดยเฉพาะการปลูกข้าวโพดเชิงเดี่ยว ทำให้ครัวเรือนเกษตรกรมีหนี้สินสูงถึงร้อยละ 99.36 อีกทั้งที่ผ่านมา การแก้ไขปัญหา      ในพื้นที่เป็นไปอย่างแยกส่วนและขาดการบูรณาการ

นายณัฐพล ทองไหล นายกเทศมนตรีตำบลเตาปูน เปิดเผยว่า จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เข้ามาเป็นพี่เลี้ยงด้านวิชาการตั้งแต่ปี 2556 ทำให้ทุกภาคส่วนในชุมชน ทั้ง อสม. กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน คณะกรรมการหมู่บ้าน และสภาท้องถิ่น ร่วมวิเคราะห์ปัญหาและวางแผนพัฒนาพื้นที่อย่างเป็นระบบ ภาพฝันของผมคือการเห็นคนเตาปูนทุกคนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น มีความเท่าเทียม ไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

หนึ่งในนวัตกรรมที่เห็นผลชัดเจนคือระบบน้ำดื่มสะอาด เทศบาลลงทุนสร้างโรงผลิตน้ำมาตรฐานและติดตั้งตู้กดน้ำหยอดเหรียญ 32 ตู้ ครอบคลุมทั้ง 11 หมู่บ้าน ให้ประชาชนสามารถซื้อน้ำดื่มได้ในราคาเพียง 1 บาทต่อ 20 ลิตร พร้อมจัดจุดบริการน้ำดื่มฟรี 10 จุด และสนับสนุนน้ำฟรีสำหรับงานบุญและกิจกรรมของชุมชน ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของประชาชนจากเดิมที่ต้องซื้อน้ำถังราคาถึง 22 บาทต่อถัง

ด้าน นางสาวณัฐมล ทองไหล รองนายกเทศมนตรีตำบลเตาปูน เปิดเผยว่า เทศบาลให้ความสำคัญกับคุณภาพน้ำเป็นอันดับแรก โดยติดตั้งระบบกรองเพิ่มเติมและส่งตรวจคุณภาพน้ำร่วมกับกรมอนามัยปีละ 2 ครั้ง เพื่อสร้างความมั่นใจให้ประชาชน ในช่วงแรกชาวบ้านบางส่วนยังมีความกังวลเรื่องคุณภาพน้ำ เราจึงให้ความสำคัญกับระบบการผลิตมาก และส่งตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำปีละ 2 ครั้ง เพื่อให้ประชาชนมั่นใจว่าน้ำสะอาดและปลอดภัย

ด้าน นายคะนอง ชมภูมิ่ง ชาวบ้านผู้ใช้บริการตู้น้ำ ระบุว่า โครงการช่วยลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือนได้อย่างมาก พร้อมชื่นชมเทศบาลที่ทำให้ทุกคนเข้าถึงน้ำดื่มสะอาดในราคาประหยัด อีกหนึ่งโครงการสำคัญคือการเปลี่ยนมูลสุกรให้เป็นพลังงานชีวภาพ หลังพื้นที่เคยประสบปัญหากลิ่นจากฟาร์มสุกร เทศบาลได้ประสานงบประมาณก่อสร้างระบบผลิตก๊าซชีวภาพ ส่งแก๊สไปยังบ้านเรือนกว่า 200 หลังคาเรือนในหมู่ 7 และหมู่ 8 โดยคิดค่าบริการเพียง 50 บาทต่อเดือน

นายปิยะพัทธ์ ปัญญากุล เจ้าของฟาร์มสุกร กล่าวว่า โครงการช่วยแก้ปัญหาข้อร้องเรียนเรื่องกลิ่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ และทำให้ชุมชนมีพลังงานสะอาดใช้ในราคาประหยัด

ขณะที่ นางสาวโฉมยงค์ คำเขิน ชาวบ้านผู้ใช้แก๊สชีวภาพมานานกว่า 10 ปี กล่าวว่า ระบบดังกล่าวช่วยลดค่าใช้จ่ายจากเดิมที่ต้องซื้อแก๊สหุงต้มถังละกว่า 500 บาทต่อเดือน ประหยัดเงินได้เกือบ 10,000 บาทต่อปี ในด้านการศึกษา โรงเรียนเทศบาลตำบลเตาปูนเปิดสอนตั้งแต่ระดับอนุบาล 1 ถึงประถมศึกษาปีที่ 6 โดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย เน้นการเรียนรู้แบบห้องเรียนขนาดเล็ก บูรณาการ 4 ภาษา ได้แก่ ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ ภาษาจีน และภาษาท้องถิ่น ควบคู่กับการใช้เทคโนโลยีและการพัฒนาทักษะชีวิต

นางกุญชญารัส บุญยืน ผู้อำนวยการโรงเรียนเทศบาลตำบลเตาปูน กล่าวว่า จากจำนวนนักเรียนเพียง 49 คนในปี 2559 ปัจจุบันเพิ่มเป็น 150 คน โดยโรงเรียนให้ความสำคัญกับคุณภาพการเรียนการสอน อัตราส่วนครูต่อนักเรียน 1 ต่อ 10 พร้อมมีสระว่ายน้ำฝึกทักษะเอาชีวิตรอดและโครงงานอาชีพเพื่อเตรียมความพร้อมให้เด็กในอนาคต

นายสืบศักดิ์ เอี่ยมวิจารณ์ ประธานคณะกรรมการกำกับทิศทางแผนสุขภาวะชุมชนพื้นที่ภาคเหนือ กล่าวว่า จุดแข็งของเตาปูนคือการทำงานร่วมกันของ 4 ภาคส่วน ได้แก่ ท้องถิ่น ท้องที่ ภาครัฐ และภาคประชาชน ภายใต้วิสัยทัศน์ร่วมของผู้นำทุกระดับ เตาปูนแสดงให้เห็นว่า แม้จะมีข้อจำกัดด้านพื้นที่หรืองบประมาณ แต่หากชุมชนเข้มแข็งและสามารถจัดการตนเองได้ ก็จะพึ่งพาตนเองได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน

“เตาปูนโมเดล” จึงเป็นตัวอย่างของการเปลี่ยนข้อจำกัดให้เป็นโอกาส ผ่านนวัตกรรมบริการสาธารณะและการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน จนสามารถยกระดับคุณภาพชีวิต ลดความเหลื่อมล้ำ สร้างการพัฒนาที่ยั่งยืนให้เกิดขึ้นได้จริงในระดับท้องถิ่น  และการหนุนเสริมทางวิชาการจาก สสส. ได้ทำให้ตำบลเล็กๆ แห่งนี้กลายเป็นพิกัดต้นแบบของการ "จัดการตนเอง" อย่างแท้จริง

เพิ่มเพื่อน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

เปิดฉากเวทีสัมมนาฯ ความปลอดภัยทางถนน “ศปถ.-คมนาคม-สสส.” ผนึกภาคีเครือข่าย ยกระดับถนนปลอดภัย ตั้งเป้าลดอัตราการเสียชีวิตเหลือ 12 คนต่อแสนประชากร ภายในปี 2570

วันที่ 19 พ.ย. 2569 ที่ ศูนย์การประชุม อิมแพ็ค ฟอรั่ม เมืองทองธานี ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน (ศปถ.) กระทรวงคมนาคม กองทุนเพื่อความปลอดภัยในการใช้รถใช้ถนน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับ กรมการขนส่งทางบก กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กรมควบคุมโรค มูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย

อย่ารอ..ให้สูงวัยแล้วค่อยดูแลสุขภาพ ชูยุทธศาสตร์ “สร้างนำซ่อม” ลด NCDs

ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงอายุอย่างรวดเร็ว โดยโจทย์สำคัญไม่ใช่เพียงการรองรับประชากรสูงวัยที่เพิ่มขึ้น แต่คือการทำอย่างไรให้คนไทยมีอายุยืนอย่างมีคุณภาพ

25 ปี สสส. นวัตกรรมการสร้างเสริมสุขภาพ 25 ปี เปลี่ยนชีวิตทุกคนบนแผ่นดินไทย

ครบรอบ 25 ปี สสส. แสดงผลงานการขับเคลื่อนการสร้างเสริมสุขภาพ ชูความสำเร็จลด NCDs เหล้า-บุหรี่-อุบัติเหตุ ซึ่งทุกผลลัพธ์พิสูจน์ความคุ้มค่า

สสส.โชว์ผลงานปี 2567-2568 สร้างผลลัพธ์สุขภาวะรอบด้าน สส.รัฐบาล-ฝ่ายค้าน ร่วมชื่นชมผลงาน ประสานเสียงค้านแก้กฎหมายที่มารายได้กองทุน หวั่นกลไกป้องกันโรคถูกทำลาย 'อภิสิทธิ์' ยันวินัยการเงินการคลังแค่ข้ออ้าง

ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ 24 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่ 2) วาระรายงานประจำปี 2567-2568 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. เป็นผู้ชี้แจง กล่าวถึงการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาพ 23 ผลงานเด่น ครอบคลุมการลดปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ และลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพ มีผลงานเป็นรูปธรรม