สวธ.โชว์มรดกภูมิปัญญา‘ชุดไทย’ จากครูช่างท้องถิ่นกลางกรุง หนุนขึ้นยูเนสโก

นางปรารถนา สินธุนาวา รองอธิบดี สวธ. กล่าวว่า การจัดงานครั้งนี้เกิดจากความร่วมมือทางวิชาการระหว่างกรมส่งเสริมวัฒนธรรม โดยกองมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม และสถาบันไทยคดีศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เพื่อขับเคลื่อนโครงการอันทรงคุณค่า ซึ่งนับเป็นวาระสำคัญยิ่งของชาติ ในการเสนอรายการ “ชุดไทย : ความรู้ งานช่างฝีมือ และแนวปฏิบัติการแต่งกายชุดไทยประจำชาติ” (Chud Thai : The Knowledge, Craftsmanship and Practices of The National Costume) เป็นรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติต่อยูเนสโก ซึ่งขณะนี้อยู่ในขั้นตอนการพิจารณา อันเป็นความหวังของคนไทยทั้งประเทศ การขึ้นทะเบียนครั้งนี้ไม่ใช่เพียงการได้รับเกียรติในระดับสากล แต่เป็นการประกาศให้ทั่วโลกได้เห็นถึงขีดความสามารถของทุนทางวัฒนธรรมไทยที่พร้อมเติบโตในเวทีโลกอย่างสง่างาม อีกทั้งการดำเนินงานในครั้งนี้ สอดรับและมุ่งขับเคลื่อนนโยบาย “เศรษฐกิจวัฒนธรรมสร้างสรรค์” ของกระทรวงวัฒนธรรม เน้นกลยุทธ์การกระจายโอกาสสู่ฐานราก เพื่อแปรเปลี่ยนทุนทางวัฒนธรรมให้กลายเป็นรายได้ที่มั่นคงของชุมชน ผ่านแผนงานหลัก 3 ประการ คือ 1. การสร้างความเข้มแข็งจากฐานราก ด้วยการจัดเก็บคลังข้อมูลและทำเนียบครูช่างฝีมือท้องถิ่นทั่วทุกภูมิภาค เพื่อรักษาต้นน้ำแห่งปัญญาไม่ให้สูญหาย

2.การยกระดับคุณค่าด้วยความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรม นำมรดกภูมิปัญญาดั้งเดิมมาประยุกต์ให้ร่วมสมัย เข้าถึงวิถีชีวิตของคนรุ่นใหม่และคนเมือง ดังเช่น การจัดนิทรรศการและการเสวนาในย่านเศรษฐกิจใจกลางเมืองหลวงแห่งนี้ และ 3.การเปิดประตูสู่การค้าระดับสากล เพื่อส่งเสริมและผลักดันให้ผลิตภัณฑ์หัตถศิลป์และผ้าไทยมีมูลค่าทางเศรษฐกิจที่สูงขึ้น เป็นมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องได้และสร้างความยั่งยืนให้แก่พี่น้องครูช่างในท้องถิ่นอย่างแท้จริง

ด้าน รศ.ดร.จุฬณี ตันติกุลานันท์ รองผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยและวิชาการสถาบันไทยคดีศึกษา มธ. กล่าวว่า สืบเนื่องจาก “ชุดไทย” ได้รับการประกาศขึ้นบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ เมื่อปี พ.ศ. 2566 และคณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบให้เสนอรายการ “ชุดไทย : ความรู้ งานช่างฝีมือ และแนวปฏิบัติการแต่งกายชุดไทยประจำชาติ” เป็นรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติต่อยูเนสโก ขณะนี้อยู่ระหว่างการพิจารณาในระดับสากล สถาบันไทยคดีศึกษา ร่วมกับ กรมส่งเสริมวัฒนธรรม ร่วมมือกันดำเนินโครงการนี้ขึ้น มีหัวใจสำคัญเพื่อน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระองค์ทรงมีพระราชปณิธานอันแน่วแน่ ในการพลิกฟื้น อนุรักษ์ และสืบสานงานศิลปหัตถกรรมไทยให้คงอยู่คู่แผ่นดิน จนกลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรมและอัตลักษณ์อันน่าภาคภูมิใจของคนไทยทุกคน และเพื่อตอบสนองต่อทิศทางและกลยุทธ์ของกรมส่งเสริมวัฒนธรรมในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจวัฒนธรรมสร้างสรรค์จากฐานรากสู่สากล โครงการนี้จึงไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการอนุรักษ์ตามกรอบแบบเดิม แต่เป็นการลงพื้นที่เพื่อสร้าง ต้นน้ำที่แข็งแกร่งผ่านการสำรวจและรวบรวมองค์ความรู้อันวิจิตร ไม่ว่าจะเป็นเทคนิคการทอผ้า การย้อมสีธรรมชาติ การปักลวดลาย หรือการตัดเย็บพัสตราภรณ์ชั้นสูง เพื่อจัดทำเป็นทำเนียบและคลังข้อมูลครูช่างฝีมือท้องถิ่นไว้อย่างเป็นระบบ เพื่อป้องกันไม่ให้ภูมิปัญญาเหล่านี้สูญหายไปตามกาลเวลา ที่สำคัญคือการแปรเปลี่ยนคลังข้อมูลนี้ให้กลายเป็นทุนทางปัญญาที่มีชีวิต เพื่อให้เยาวชน นักวิจัย และผู้ประกอบการรุ่นใหม่นำไปต่อยอด สร้างงาน สร้างอาชีพ และสร้างรายได้ที่มั่นคงกลับคืนสู่พี่น้องครูช่างในพื้นที่ทั่วประเทศอย่างยั่งยืน

การจัดงานในย่านเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงผู้คนจากทั่วโลก เป็นโอกาสสำคัญที่จะช่วยสะท้อนให้เห็นว่ามรดกภูมิปัญญาของไทย สามารถสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจและก้าวเดินไปพร้อมกับวิถีชีวิตสมัยใหม่ได้อย่างลงตัว

สำหรับกิจกรรมเผยแพร่และประชาสัมพันธ์โครงการจัดเก็บคลังข้อมูลช่างท้องถิ่น รายการ “ชุดไทย” จัดขึ้นระหว่างวันที่ วันที่ 28- 30 มิถุนายน 2569 เวลา 10.00-22.00 น. ณ SPHERE Gallery ชั้น M EMSPHERE เพื่อเปิดโอกาสให้ครูช่างจากหลากภูมิภาคได้มีเวทีในการแสดงศักยภาพและแลกเปลี่ยนมุมมองร่วมกัน

กิจกรรมภายในงานประกอบด้วย การจัดเสวนาวิชาการ 3 หัวข้อสำคัญ ได้แก่ “จากท้องถิ่นสู่ราชสำนัก” “การนำผ้าท้องถิ่นประยุกต์เป็นชุดไทย” และ “การต่อยอดเครื่องภัสตราภรณ์เพื่อใช้ในชีวิตประจำวัน” กิจกรรม Workshop และบูธสาธิตกระบวนการสร้างสรรค์จากครูช่างท้องถิ่นโดยตรง เพื่อให้ผู้ร่วมงานสัมผัสภูมิปัญญาอย่างใกล้ชิด

นอกจากนี้ มีการจัดนิทรรศการชุดไทยพระราชนิยมสำหรับสตรี 8 แบบ และชุดไทยพระราชทานสำหรับบุรุษ 3 แบบ เพื่อสร้างแรงบันดาลใจและส่งเสริมให้เกิดความตระหนักถึงโอกาสในการสวมใส่ชุดไทยในชีวิตประจำวันได้อย่างสวยงามและภาคภูมิใจ และกิจกรรมภายในงานวันนี้ ผู้เข้าร่วมงานจะได้รับฟังการเสวนาพิเศษ หัวข้อ “ชุดไทย: จากท้องถิ่นสู่ราชสำนักสู่การพัฒนางานหัตถศิลป์ไทย” โดย อาจารย์วีรธรรม ตระกูลเงินไทย ครูศิลป์ของแผ่นดิน ผู้ฟื้นฟูกระบวนการการทอผ้ายกทองโบราณ พีรมณฑ์ ชมธวัช ผู้เชี่ยวชาญด้านเครื่องแต่งกายไทยโบราณ ปัทมา รัชตะวรรณ ช่างฉลองพระองค์ ห้องเสื้อภา อลิสา ใสเศวตวารี ภัณฑารักษ์ชำนาญการ พิพิธภัณฑ์ผ้าในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ

พบบูธผ้าไทยและการสาธิตสร้างสรรค์จากครูช่าง ประกอบด้วย จันทร์โสมา (chansoma) คลอเทียร์ ปาเต๊ะ (CLOTHEAR VESTIAIRE) บัวเหลืองปักไทย สาธิตงานปักสดึงกรึงไหม วสินผ้าทอไท (Wasin Thai Textile) สาธิตการถักนิตติ้ง TR Tailor สาธิตการตัดเสื้อพระราชทาน NN Embroidery เทพนรินทร์ ชอบบุญ และ ไพโรจน์ สืบสาม เครื่องประดับไทยโบราณ (Pairot Suebsam Thai Jewelry)