“วันวิชิต” ชี้รัฐบาลมาถูกทาง คุมปืนคือจังหวะสำคัญเปลี่ยนสังคมไทย ชี้ รัฐบาล กำลัง ลดคุณค่าของปืน ให้กลายเป็นสิ่งกึ่งผิดกฎหมาย พร้อม ขอคนไทยก้าวข้ามดราม่านายกฯ ปม “ยิงปืนในบ้านผิดหรือไม่”

ผศ.ดร.วันวิชิต บุญโปร่ง อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต มองว่า ท่าทีของรัฐบาลที่ประกาศเดินหน้าควบคุมอาวุธปืนอย่างจริงจัง ถือเป็นทิศทางที่ถูกต้อง และเป็นจังหวะสำคัญที่ประเทศไทยควรใช้ในการจัดระเบียบเรื่องอาวุธปืนครั้งใหญ่ หลังเกิดเหตุความรุนแรงหลายครั้งจนสังคมเริ่มตระหนักร่วมกันว่า ปัญหานี้ไม่สามารถปล่อยผ่านได้อีกต่อไป

โดยเฉพาะการที่รัฐบาลส่งสัญญาณเข้มงวดเรื่องการพกพาอาวุธปืน รวมถึงการควบคุมทั้งปืนถูกกฎหมาย ปืนเถื่อน และการเข้าถึงอาวุธ เป็นการพยายามแก้ปัญหาตั้งแต่ต้นทาง แทนที่จะรอให้เกิดความสูญเสียแล้วจึงตามแก้ไขในภายหลัง

อีกมิติหนึ่งที่น่าสนใจของมาตรการรัฐบาลครั้งนี้ คือการพยายาม “ลดคุณค่าของอาวุธปืน” ในเชิงสังคม จากสิ่งที่ครั้งหนึ่งอาจถูกมองเป็นเครื่องแสดงอำนาจ บารมี หรือความมั่นคงปลอดภัย ให้กลายเป็นสิ่งอันตรายที่ต้องถูกควบคุมอย่างเข้มงวด

หลักคิดสำคัญคือ ต้องแยกให้ชัดระหว่าง “สิทธิในการครอบครอง” กับ “สิทธิในการพกพา” ประชาชนที่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายยังสามารถครอบครองอาวุธปืนได้ภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด แต่ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถนำปืนติดตัวออกไปในพื้นที่สาธารณะได้ตามใจ ขณะที่เจ้าหน้าที่ซึ่งจำเป็นต้องพกพาอาวุธตามภารกิจก็ต้องอยู่ภายใต้กฎหมายและระเบียบของทางราชการเช่นเดียวกัน

สิ่งที่รัฐบาลกำลังพยายามสร้างจึงเป็น “บรรทัดฐานใหม่” ให้กับสังคมไทยว่า การมีปืนไม่ใช่เรื่องโก้ ไม่ใช่เครื่องประดับบารมี และไม่ควรถูกทำให้เป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวัน แต่เป็นการครอบครองวัตถุที่มีอันตรายสูง ซึ่งเจ้าของต้องมีความรับผิดชอบและระมัดระวังอย่างมาก

เมื่อสังคมเปลี่ยนทัศนคติจาก “มีปืนแล้วดูมีอำนาจ” ไปเป็น “มีปืนยิ่งต้องระวัง เพราะมีทั้งความรับผิดชอบและผลทางกฎหมายตามมา” ก็จะช่วยลดแรงจูงใจในการพกปืนออกไปตามสถานบันเทิง งานเทศกาล บนท้องถนน หรือสถานที่สาธารณะโดยไม่จำเป็น

เรื่องนี้จึงควรสื่อสารให้ประชาชนรับรู้อย่างกว้างขวางว่า ปืนไม่ใช่ของเล่น ไม่ใช่ของสำหรับโชว์ และไม่ใช่อุปกรณ์สำหรับนำมาใช้ตัดสินความขัดแย้ง

เพราะเพียงอารมณ์ชั่ววูบไม่กี่วินาที หากมีปืนอยู่ในมือ ความขัดแย้งที่อาจจบลงเพียงการโต้เถียงสามารถกลายเป็นคดีร้ายแรงได้ และผู้ที่พกหรือใช้อาวุธโดยผิดกฎหมายก็อาจต้องเผชิญทั้งโทษจำคุกและโทษปรับตามความผิดที่เกิดขึ้น

ดังนั้น สิ่งที่รัฐบาลกำลังทำไม่ใช่เพียง “คุมปืน” แต่คือการพยายาม “เปลี่ยนวัฒนธรรมเรื่องปืน” ให้สังคมไทยมองอาวุธปืนในฐานะสิ่งอันตรายที่ต้องควบคุม มากกว่าสัญลักษณ์แห่งอำนาจหรือบารมี

สำหรับประเด็นถกเถียงว่า “ยิงปืนในบ้านผิดหรือไม่” ซึ่งกลายเป็นดราม่าในช่วงที่ผ่านมา ผศ.ดร.วันวิชิต เห็นว่า สังคมควรก้าวข้ามการถกเถียงเฉพาะถ้อยคำ และกลับมามองสาระสำคัญของเรื่องนี้ว่า เราจะทำอย่างไรให้การเข้าถึงและการใช้อาวุธปืนถูกควบคุมอย่างเหมาะสม และลดโอกาสเกิดความสูญเสียให้ได้มากที่สุด

เพราะในทางกฎหมาย การใช้อาวุธเพื่อป้องกันตนเองและทรัพย์สินต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงและพฤติการณ์ของแต่ละกรณี ไม่สามารถสรุปง่ายๆ ว่า “ยิงในบ้านแล้วผิดทั้งหมด” หรือ “อยู่ในบ้านแล้วจะยิงได้ทุกกรณี”

ดังนั้น สิ่งที่ควรเป็นประเด็นใหญ่กว่าดราม่าคือ ประเทศไทยมีอาวุธปืนอยู่ในสังคมจำนวนมาก และจะบริหารจัดการอย่างไรไม่ให้ปืนเหล่านั้นกลายเป็นเครื่องมือเปลี่ยนความขัดแย้งชั่ววูบให้กลายเป็นความสูญเสียที่ไม่สามารถย้อนกลับได้

ผศ.ดร.วันวิชิต มองว่า ขณะนี้รัฐบาลมีโอกาสทำเรื่องนี้ให้เกิดผลเป็นรูปธรรม เพราะมีทั้งอำนาจและกลไกของรัฐอยู่ในมือ หากสามารถเดินหน้ามาตรการอย่างจริงจังต่อเนื่อง ไม่ใช่เพียงการกวาดล้างช่วงสั้นๆ ก็มีโอกาสลดทั้งปืนผิดกฎหมายและการพกพาอาวุธในสังคมได้

รัฐบาลจึงควรกำหนดช่วงดำเนินมาตรการเข้มข้น เช่น 90–100 วัน พร้อมกำหนดตัวชี้วัดที่ประชาชนตรวจสอบได้ว่า สามารถยึดปืนเถื่อนได้เท่าใด ลดการพกพาได้มากน้อยเพียงใด และจัดการช่องทางซื้อขายหรือดัดแปลงอาวุธผิดกฎหมายได้อย่างไร เมื่อคดีอาชญากรรมจากอาวุธปืนลดน้อยลงอย่างมีนัยยะสำคัญเชื่อว่ารัฐบาลจะได้รับความเชื่อมั่นจากประชาชนกลับคืนมาอย่างแน่นอน